Кіріспе
Аддис-Абеба халықаралық әуежайы – Эфиопияның Аддис-Абеба қаласындағы халықаралық әуежай. Ол Боле ауданында, қала орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай және Бишофтудан солтүстікке қарай орналасқан. Бұрын бұл әуежай Хайле Селассие I халықаралық әуежайы деп аталған. Бұл Эфиопия және Африка құрлығындағы бағыттарға, сондай-ақ Азия, Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америкамен байланыс жасауға қызмет ететін Эфиопия ұлттық авиакомпаниясының негізгі хабы болып табылады. Әуежай Эфиопия авиация академиясының да базасы. 2018 жылғы маусым айының мәліметтері бойынша, күніне шамамен 380 рейс осы әуежайды пайдаланды.
Addis Ababa Bole International Airport is an international airport in Addis Ababa, Ethiopia. It is in the Bole district, southeast of the city centre and north of Bishoftu. The airport was formerly known as Haile Selassie I International Airport. It is the main hub of Ethiopian Airlines, the national airline that serves destinations in Ethiopia and throughout the African continent, as well as connections to Asia, Europe, North America and South America. The airport is also the base of the Ethiopian Aviation Academy. As of June 2018, nearly 380 flights per day were using the airport.
Тарих
1960 жылы Эфиопия әуе компаниясы Лидеттадағы ұшу-қону жолағының өзінің жаңа Боинг 720 реактивтік ұшағы үшін тым қысқа екенін анықтады. Сондықтан Боледе жаңа әуежай салынды. 1962 жылдың желтоқсанына қарай жаңа ұшу-қону жолағы мен басқару мұнарасы пайдалануға берілді. 1997 жылы әуежайды кеңейту жоспары жарияланды. Бұл кеңейту үш кезеңде жүзеге асырылды: Бірінші кезең: параллель ұшу-қону жолын салу және ескі ұшу-қону жолағын кеңейту. Екінші кезең: үлкен тұрақ, сауда орталығы және мейрамханалары бар жаңа терминал салу. Үшінші кезең: басқару мұнарасын салу (бұрынғы мұнарадан екі есе биік) және жаңа электр және өрт сөндіру жабдықтарын орнату. Ескі және жаңа ұшу-қону жолақтары Боинг 747 және Эйрбас A340 ұшақтарын қабылдауға қабілетті. Жаңа параллель ұшу-қону жолы бес кіреберіс және шығу арқылы ескі ұшу-қону жолымен байланыстырылған, ол такси жолы ретінде қызмет етеді. Жаңа басқару мұнарасы 1-ші және 2-ші терминалдардың арасында, ескі басқару мұнарасының орнына салынды. Жаңа терминал сағатына 3000 жолаушыны қабылдай алады. Бұл жобаның құны 1,05 миллиард бир (130 миллион доллар) болды. Ол кезде әуежай Эфиопияда салынып жатқан бірнеше әуежай терминалдарының бірі болды. Сонымен қатар, әуежайға бірінші Эйрбас A380 ұшағы келді, ол жоғары биіктіктегі әуежайлардан Engine Alliance GP7200 қозғалтқыштарының өнімділігін растау үшін сынақтардан өтті. Әуежай A380 ұшағын қабылдауға қабілетті. 2010 жылы Эфиопия әуежайлар кәсіпорны әуежайда 27,9 миллион долларлық тағы бір кеңейту жобасын жариялады. Жобаға Боинг 747 және Боинг 777 сияқты ауыр ұшақтарды орналастыру үшін ұшақ тұрақтарының сыйымдылығын 19-дан 44-ке дейін кеңейту кіреді. Жобаның бірінші кезеңінде 15 тұрақ салынады, ал қалғаны келесі кезеңде аяқталады. Бұл кеңейту халықаралық сапарлардың өсуіне байланысты әуе трафигінің тығырылуын жеңілдетуге көмектеседі. Кеңейту жұмыстары екі кезеңде жүргізілуде. Кеңейту жұмысының бірінші кезеңі әуежайға 15 қосымша ұшақ қабылдауға мүмкіндік берді, бұл әуежайдағы трафик тығырылуын азайтты. Екінші кезеңдегі кеңейту жұмыстары әуежайға қосымша 10 ұшаққа қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Әуежай кеңейтілгеннен кейін 44 ұшаққа қызмет көрсете алады. Сондай-ақ, әуежай алқабы кеңейтіледі, бұл ұшақтарды тоқтату мәселесін шешуге көмектеседі, әсіресе ірі халықаралық конференциялар кезінде. 2012 жылы жаңа жолаушылар терминалын кеңейту туралы хабарланды. Бұл жобаның құны 250 миллион долларға бағаланды. Сонымен қатар, жаңа пандус салынып, 24 ұшақ тұра алады. Тағы 14 ұшаққа арналған тағы бір пандус салынуда. Сонымен қатар, такси жолақтарын кеңейту және ұшақ тұрақтарын көбейтудің бірінші кезеңі аяқталды. Нәтижесінде терминал да кеңейтіледі. Бұл "Эфиопия әуе компаниясының" "Vision 2025" жоспарына сәйкес келеді. Эфиопия әуе компаниясының бас директорының сөзіне қарағанда, жаңадан кеңейтілген әуежайдың шығыс жағы 2018 жылдың маусым айының соңына дейін пайдалануға беріледі деп күтілген. Жобаның толық аяқталуы 2018 жылдың соңында болды, бұл әуежайға жылына 22 миллионға дейін жолаушыны қабылдауға мүмкіндік берді. 2020 жылғы 23 қаңтардағы мәліметтер бойынша, кеңейту әлі толыққанды аяқталған жоқ. Жаңа тіркеу аймағы мен оған баратын жол әлі ашылмаған. 2019 жылғы 27 қаңтарда Эфиопия премьер-министрі Әби Ахмед 2-терминалға кеңейтуді ашты.
Phase One: Adding a parallel runway and expanding the old runway. Phase Two: Construction of a brand new terminal with a large parking area, a shopping complex and restaurants. Phase Three: Construction of the control tower (double the height of the previous one) and installation of new electrical and fire fighting equipment. The expanded old runway and the new runway are capable of handling the Boeing 747 and Airbus A340 aircraft. The new parallel runway is connected by five entrances and exits to the old runway, which serves as a taxiway. The new control tower was built in between Terminal 1 and Terminal 2, replacing the old control tower. The new terminal is capable of handling about 3,000 passengers an hour. This project was worth a total of 1.05 billion birr ($130 million). At the time, the airport was one of a number of airport terminal constructions that have been underway in Ethiopia. At the same time, the first Airbus A380 arrived at the airport to undertake tests to validate its Engine Alliance GP7200 engines' performance from high altitude airports. The airport is capable of accommodating the A380. In 2010, the Ethiopian Airports Enterprise announced another expansion project worth $27.9 million at the airport. The project will include expansion of the aircraft parking capacity from 19 to 44 in order to accommodate heavier aircraft such as the Boeing 747 and Boeing 777. In the first phase of the project, 15 parking stands will be constructed and the remaining will be completed in the next phase. The expansion will help in easing air traffic congestion due to an increase in international travel. The expansion work is being undertaken in two phases on an site. The first phase of the expansion work had enabled the airport to accommodate 15 additional aircraft, reducing traffic congestion at the airport. The second phase of the expansion work will enable the airport to service 10 additional aircraft. The airport will be able to service a total of 44 aircraft upon the completion of the expansion. The airport also plans to expand the apron which purportedly can solve the persistent aircraft parking problem it faces particularly during large international conferences. In 2012, expansion of the new passenger terminal was announced. The outlay of this expansion was projected at $250 million. At the same time, a new ramp was completed and can now park 24 aircraft. Another ramp is being built for 14 more aircraft. At the same time, the first phase of expanding the taxiways and adding more aircraft parking was completed. Eventually, this will lead to the expansion of the terminal. This all falls in line with Ethiopian Airlines' plan, "Vision 2025". According to the CEO of Ethiopian Airlines, the east wing of the newly expanded airport was expected to be operational by the end of June 2018. The whole expansion project was completed by the end of 2018, enabling the airport to accommodate up to 22 million passengers per year. As of 23 Jan 2020 the extension is still not fully completed. The new check in area and the elevated road to it are not yet open. On 27 January 2019, Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed inaugurated the expansion to Terminal 2.
Қосымша өзгерістер
Бұрынғы премьер-министр Хайлемариам Десаленгн елорданың қазіргі әуежайынан оңтүстікке қарай Моджо қаласында жаңа халықаралық әуежай салуға рұқсат бергені хабарланды. Эфиопия әуежайы кәсіпорнының жетекші лауазымды өкілі, кәсіпорын мен Көлік министрлігінің өкілдері Премьер-министрге жоспарланған ірі әуежай жобасы туралы мәлімдегенін айтты. Басқа екі орын да қарастырылып жатқан болатын.
Мекемелер
Әуежайда барлығы 11 қақпасы бар екі терминал бар, сонымен қатар екі терминалдың артында 30-дан астам қашықтан тұрақтайтын ұшақтарға арналған орын бар. 1-терминалда 4 қақпа, ал 2-терминалда 7 қақпа бар. 1-терминал Эфиопия әуе компаниясы, EgyptAir, Qatar Airways, Sudan Airways және Yemenia үшін ішкі және аймақтық рейстерге қызмет көрсетеді. 2-терминал халықаралық рейстерге және әуежайға қызмет көрсететін қалған барлық әуе компанияларына қызмет көрсетеді. 2012 жылы Эфиопия әуе компаниясы Боле халықаралық әуежайында Cloud Nine бизнес-классы лаунжының бірінші кезеңін ашты. Бұл жолшыларға заманауи жабдықтар мен ыңғайлылықтар ұсынады. Лаунж құрылысының екінші кезеңіне спа-орталық, жолаушылардың багажын сақтауға арналған жеке электрондық шкафтар және дәстүрлі эфиопиялық кофе бұрышы кіретін болады. Құрылыс аяқталғаннан кейін, ол қазіргі лаунжтан үш есе үлкен болады. Cloud Nine ұйықтайтын кереуеттермен және жеке оқу шамдарымен жабдықталған тыныш бөлме, массаж креслолары және тегін Wi-Fi қосылымы бар интернет бұрышына ие. Лаунж авиакомпанияның «Vision 2025 Fast Growth Plan» жоспарының бір бөлігі болып табылады. 2017 жылы Эфиопия әуе компаниясы тобы China Communications Construction компаниясымен 350 миллион долларлық жаңа хаб салуға келісімшарт жасағанын хабарлады, оның бір бөлігі 2018 жылдың маусым айынан кешіктірілмей көпшілікке ашылады.
Апаттар мен оқиғалар
1972 жылы 18 сәуірде сағат 09:40-да Шығыс Африка әуе компаниясының Super VC 10 ұшағы (тіркеу нөмірі 5X UVA) ұшып көтерілу кезінде апатқа ұшырады; 35 жолаушы және 11 экипаж мүшесінің 8-і қаза тапты. 13 адам жарақат алды, 48 адам зардап көрмеді. 1980 жылы 18 наурызда Эфиопия әуе компаниясының Douglas C 47B ET AGM ұшағы Боле халықаралық әуежайына бір қозғалтқышта қонуда апатқа ұшырады. Ұшақ оқу рейсімен ұшып бара жатқан еді. 2019 жылдың 10 наурызында Эфиопия әуе компаниясының Боинг 737 MAX 8 ұшағы, Эфиопия әуе компаниясының 302 рейсі ретінде Найробиге бағыт алғанда, Боле халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы 157 адамның барлығы (149 жолаушы және 8 экипаж мүшесі) қаза тапты. Бұл апат бес ай бұрынғы Lion Air 610 рейсінің апатына өте ұқсас болды, себебі екі ұшақ та ұшып шыққаннан кейін бірден апатқа ұшыраған, енді ғана құрастырылған 737 MAX ұшақтары еді. Осы екі апаттың нәтижесінде Боинг 737 MAX ұшақтары шамамен 2 жылға тоқтатылды.