Кіріспе
Жапондық кішігірім автокөлік
Toyota Yaris (トヨタ・ヤリス) – Toyota компаниясы 1999 жылдан бері сататын супермини/кіші автомобиль, ол Starlet және Tercel модельдерін алмастырды. 2019 жылға дейін Toyota Yaris атауын түрлі жапондық нарықтарға арналған экспорттық нұсқаларында қолданды, ал кейбір нарықтарда 2005 жылға дейін Toyota Echo деген атпен бірдей көліктер сатылды. 2020 жылдан бастап Yaris атауы Жапонияда да қолданыла бастады, ол Vitz атауын алмастырды. Yaris атауы басқа көліктерге де қолданылған. 1999 жылдан 2005 жылға дейін бұл атау Еуропада сатылатын Yaris Verso шағын MPV үшін қолданылды, ал Жапонияда ол FunCargo деп белгілі болды. 2020 жылдан бастап бұл атау Yaris Cross деп аталатын кішігірім кроссоверлік SUV үшін де қолданылады. Солтүстік Америкада 2015 жылдан 2020 жылға дейін сатылған Yaris седан моделінің көпшілігі және 2019 жылдан 2020 жылға дейін сатылған Yaris хэтчбектері Mazda2-нің рестайлингтелген нұсқалары болып табылады, оларды Mazda өндірді және әзірледі. 2020 жылы Toyota GR Yaris-ті ұсынды, ол Gazoo Racing брендімен XP210 сериялы Yaris-тің үш есікті, жоғары өнімділігіне бағытталған нұсқасы. Ол FIA World Rally Championship үшін гомологациялық модель ретінде құрастырылды. "Ярис" атауы грек сұлулық және тартымдылық құдайы Хариттердің жекеше түрі болып табылатын "Харис" сөзінен шыққан. 2020 жылдың наурыз айына қарай Yaris әлем бойынша 8,71 миллион дана сатылды. ТОК
Бірінші буын (XP10/XP20; 1999)
Бірінші буын модельдері 1999 және 2005 жылдар аралығында нарыққа қарай "Yaris" немесе "Echo" деген аттармен сатылды. Хэтчбек, седан және купе кузов түрлері ұсынылды. Хэтчбек нұсқасы негізінен Еуропа нарығы үшін жасалған, Toyota-ның Франциядағы ED2 орталығында жобаланған. Хэтчбек және седан нұсқаларында ортақ сыртқы панельдер тек алдыңғы есіктермен ғана шектеледі. Хэтчбек: нұсқалары жапон нарығындағы Toyota Vitz (XP10) моделінен дамытылды. Седан және купе: нұсқалары жапон нарығындағы Toyota Platz (XP10) моделінен дамытылды.
Екінші буын (XP90; 2005)
Екінші буын модельдері 2005-2013 жылдар аралығында "Yaris" деген атпен әлемдік нарықта сатылды. Хэтчбек және седан кузов түрлері ұсынылды. 2013 жылдың соңында Азия нарықтары үшін хэтчбек нұсқасы өндірілімі тоқтатылды. Хэтчбек: нұсқалары жапондық нарықтағы Toyota Vitz (XP90) моделінен дамытылды. Седан: нұсқалары жапондық нарықтағы Toyota Belta (XP90) моделінен дамытылды.
Үшінші буын (XP130, 2011; XP150, 2013)
Үшінші буын модельдері 2011 жылдан бері "Yaris" деген атпен бүкіл әлемде сатылуда. Алғашқыда тек хэтчбек түрінде қолжетімді болған, 2013 жылы седан нұсқасы пайда болды, бірақ ол барлық елдерде ұсынылмады; атап айтқанда, АҚШ және Канада тек қайта стильденген Mazda2 седандарын алды, олар Латын Америкасы және Кариб теңізі нарықтарында Toyota өндірген седандармен бірге сатылды. Хэтчбек: Еуропалық, Австралиялық, Оңтүстік Африкалық және Солтүстік Американың көп бөлігіндегі нұсқалары 2011 жылдың басында Жапония нарығында таныстырылған Toyota Vitz (XP130) моделінен жасалған. 2013 жылғы көптеген Азиялық нұсқалары, 2014 жылғы кейбір Латын Америкасы және Кариб теңізі модельдері, сондай-ақ 2018 жылдың басынан бастап Оңтүстік Африкалық модельдері Азия нарығындағы Toyota Yaris (XP150) моделінен алынған. Седан: Көптеген Азиялық нұсқалары, Латын Америкасы және Кариб теңізі модельдері 2013 жылы Азия нарығына енгізілген Toyota Vios (XP150) моделінен жасалған. 2017 жылдан бергі кейбір Азиялық нұсқалары және 2018 жылдың басындағы көптеген Латын Америкасы және Кариб теңізі модельдері Toyota Yaris (XP150) моделінен алынған.
АҚШ және Канада
2011 жылдың соңында таныстырылған 2012 модельдерінен бастап, АҚШ-та тек XP130 Yaris Liftback сатылды, ал XP150 седан моделі ұсынылмады. Toyota бір мезгілде Канадада XP90 седанның сатылымы нашар болғандықтан Yaris седанын сатуды тоқтатты. 2013 жылдың мамыр айынан бастап АҚШ және Канада нарыбына арналған барлық XP130 Yaris модельдерін Жапониядан Toyota Motor Manufacturing France зауытына көшірді. 2019 жылғы XP130 Yaris Liftback моделі АҚШ-та таныстырылмады; Toyota 2018 жылғы модельді 2019 жылдың қаңтарына дейін сатты, содан кейін оның өндірісі тоқтатылды. Канадада 2019 жылғы модельдің сатылымы 2020 жылға дейін жалғасты, одан кейін ол Mazda2 негізінде жасалған Yaris моделімен алмастырылды.
Латын Америкасы, Кариб теңізі және Мексика
XP150 сериялы Vios 2013 жылы Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде Yaris Седан ретінде ұсынылды. 2018 жылдың басында Тайланд нарығындағы Yaris ATIV нұсқасы осы нарықтарда XP150 моделінің орнына келді және Yaris Sedan деген атпен сатылды. Мексикада ол 2020 жылға дейін Mazda2 негізіндегі, бағасы жоғары Yaris R моделімен бірге сатылды.
Төртінші буын (XP210, 2020; AC100, 2022)
Бастапқыда тек хетчбек түрінде ғана қол жетімді болған төртінші буын Yaris 2019 жылдың 16 қазанында Жапония мен Нидерландының Амстердам қаласында бір мезгілде таныстырылды. GA B платформасында құрастырылған оның дамуын бас инженер Ясунори Суэзава және бас гибридтік инженер Такаси Уэхара басқарды. Ол Жапонияда 2020 жылдың 10 ақпанында сатылымға шықты, ал бензинді 4WD нұсқасы 2020 жылдың сәуірінде сатылымға түсті. Toyota Gazoo Racing әзірлеген, GR Yaris деп аталатын, өнімділікке бағытталған нұсқасы алғаш рет 2020 жылғы Токио автосалонында көрсетілді және 2020 жылдың қыркүйегінде өндіріс басталды. XP210 Yaris Hybrid негізіндегі Mazda2 Hybrid 2022 жылы Еуропада сатылымға шықты. Солтүстік Америка нарығы төртінші буын Yaris-ті алған жоқ. Бұған қоса, бұл атау (бұрын қайта стильденген Mazda2 үшін қолданылған) 2020 жылы жойылды. Седан нұсқасы 2022 жылдың тамызында таныстырылды, ол Тайландта бұрынғы XP150 моделін алмастыру үшін Yaris Ativ ретінде дебют жасады. AC100 деп белгіленген модельді Daihatsu компаниясы өздерінің DNGA B платформасын пайдалана отырып жасады.
Mazda2-ге негізделген модельдер (DA/DB/DD; 2015)
2014 жылы Mazda Солтүстік және Оңтүстік Америка нарықтары үшін Саламанка, Гуанахуато қаласында Mazda2 өндірісін бастады. 2015 жылғы сәуірде Нью-Йорк халықаралық автосалонында бұл зауыт Toyota үшін Mazda2 үлгісін жасауға келісілді, көлікке сәл стильдік өзгерістер енгізілді. Көлік Мексикада Yaris, АҚШ-та Scion iA, ал Канадада Yaris седан ретінде сатылатын болды. 2015 жылдың шілдесінде Toyota машинаның Мексикада Yaris R ретінде сатылатынын растады.
Америка Құрама Штаттарында Scion таңбасы тоқтатылғаннан кейін, автомобиль 2016 жылдың тамызынан бастап 2017 модельдік жылы үшін Toyota Yaris iA деп қайта аталды. 2019 модельдік жылында ол АҚШ-та Yaris седан деп қайта аталды, сонымен қатар жаңартылған радиатор торы және интерьердегі өзгерістермен бірге шағын рестайлингтен өтті. Бұрынғы модельдерде тек сыртқы түстерді таңдауға және 6 жылдамдықты механикалық немесе 6 жылдамдықты автоматты беріліс қорабын орнатуға болатын еді. Ал 2019 және 2020 Yaris седандары L, LE және XLE деңгейлерінде кең ауқымды интерьер және экстерьер опцияларымен ұсынылды. Mazda Yaris хэтчбегі – Yaris седанына ұқсас алдыңғы бөлігі бар Mazda2 үлгісі – сол жылдың сәуірінде 2019 жылғы Нью-Йорк халықаралық автосалонында дебют жасады және 2020 модельдік жылында АҚШ және Канадада XP130 Yaris Liftback-ті алмастырды. Оның ресми суреттері 2019 жылдың 1 сәуірінде жарияланды. АҚШ және Канадада Yaris хэтчбегі LE және XLE деңгейлерінде ұсынылды. АҚШ-та хэтчбек сатылымы 2019 жылдың қазан айында басталды. Mazda2 негізінде жасалған Yaris модельдерінің екеуі де 2020 жылдың маусым айында жаңа ережелер мен сатылымның төмендеуіне байланысты АҚШ-та тоқтатылды. Шілдеде Toyota Канадада да сату тоқтатылғанын растады. Сондай-ақ, тамыз айында Мексикада автомобильдер тоқтатылды, тек Таиландтан импортталған XP150 сериялы Yaris және Yaris Sedán оның жанама алмастырғышы ретінде қалды.
Ярис Версо (1999)
Yaris Verso – 1999-2005 жылдар аралығында өндірілген XP10 сериялы Yaris/Vitz/Platz/Echo модельдерімен бірдей NBC платформасын пайдаланатын шағын MPV. Оның ізбасары Ractis/Verso S болды.
Ярис Крос
Yaris Cross атауы екі кішкентай кроссоверлік SUV үшін қолданылады. Бірінші модель 2020 жылдан бері Жапония, Еуропа және Австралия-Океания нарықтары үшін өндіріледі. XP210 индексімен белгіленген модель, XP210 сериялы Yaris сияқты TNGA B платформасын бөліседі. Екінші модель 2023 жылдан бері Оңтүстік-Шығыс Азия сияқты дамып келе жатқан нарықтар үшін өндіріледі. AC200 индексімен белгіленген модельді Daihatsu әзірледі және AC100 сериялы Vios/Yaris сияқты DNGA B платформасын пайдаланады.