Кіріспе

12 ғасырғы ағылшын судьясы және Руан архиепискобы Уолтер де Кутанс (16 қараша 1207 жылы қайтыс болды) – орта ғасырлық ағылшын-нормандық Линкольн епископы және Руан архиепискобы. Ол Генрих II патшаның басқаруында патшалық қызметін бастады, вице-канцлер болып қызмет етті. Ол сонымен қатар бірқатар шіркеулік лауазымдарды жинақтады, Руан соборының каноны, Руан қазынашысы және Оксфорд архидиаконы болып кезегімен тағайындалды. Генрих патша оны бірнеше дипломатиялық миссияға жіберіп, 1183 жылы Линкольн епископтығымен марапаттады. Бірақ ол онда ұзақ қалмады, өйткені 1184 жылдың соңында Руанға ауыстырылды. 1189 жылы Генрих патшаның ұлы Ричард I патша болғанда, Кутанс Ричардты әкесіне қарсы болғандық үшін кешірді және оны Нормандия герцогы етіп бекітті. Содан кейін ол Ричардты Сицилияға ертіп барды, патша үшінші крест жорылын бастағанда, бірақ Англиядағы жағдай Ричардты архиепископты Англияға шақыруға мәжбүр етті, ол Ричардтың тағайындаған судьясы Уильям Лонгшамп пен Ричардтың інісі, Джон принці арасындағы келіспеушілікті реттеуге тиіс болды. Кутанс Лонгшамп пен Джон арасында бейбітшілік орнатуға қол жеткізді, бірақ Лонгшамптың келесі әрекеттері судьяның Англиядан қуылтуына әкелді, ал оның орнына Кутанс келді, бірақ ол бұл атақты ресми түрде пайдаланбады. Ол 1193 жылдың соңына дейін осы лауазымда қалды, содан кейін тұтқынға алынған патша шақыртты. 1194 жылдың ақпанында патша босатылғанда, Кутанс Ричардтың құны үшін соңғы төлемді қамтамасыз ету үшін кепілге алынды. Германиядан оралғаннан кейін Кутанс ағылшын үкіметіне қатыспады. Оның орнына ол нормандық мәселелерге араласты, соның ішінде Ричардпен Андели иелігі үшін болған дауға қатысты, Ричард қамал ретінде пайдаланғысы келген архиепископтық мүлік. Ақырында архиепископ оны патшаға екі сарай мен Дипп портын беру шартымен тапсырды. Ричард бұрынғы архиепископтық сарай орнында Гейлард қамалын салды. Ричард қайтыс болғаннан кейін Кутанс Джон принцін Нормандия герцогы етіп тағайындады, бірақ жаңа патшадан даулы құқықтарды алу үшін 2100 анжу фунтын төлеуге мәжбүр болды. 1204 жылы Джон Нормандияны жоғалтқаннан кейін архиепископ Франция патшасы Филипп II-нің жаңа үкіметіне қарсылық көрсетпеді. Кутанс 1207 жылдың қарашасында қайтыс болды және соборында жерленді.

Ерте өмір

Котанс Корнуоллда Рейнфрид пен Гонилланың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ағасы – Роджер Фиц Рейнфрид, Англия королі Генрих II билік құрған кезеңде патшалық әділеттің мүшесі. Орта ғасырлық шежіреші және шіркеу қызметкері Джеральд Уэльс досының Троя қаласының тонауынан қашып, Корнуоллға келген троялық батырлардың ұрпағы екенін айтса да, бұл Джеральдтың қиялы болды. Котанс отбасы рыцарьлар тегінен шыққан, және, мүмкін, бастапқыда Нормандиядан келген. Котансқа әдетте магистр деген лауазым берілді, ол оның мектепте білім алғанын көрсетеді; ол, әдетте, Париж мектептерінде оқыған. Джеральд Уэльс Котанстың білімге құштар екенін және оны талантты сарай адамы деп есептеген. Ол, бұл лауазымға патша қызметінде болған ағасына міндетті болған болуы мүмкін. 1169 жылы Котанс Руан соборында каноник қызметін атқарды. Котанс Генрихтің ең үлкен баласы, Жас корольдің жеке хатшысы болды, бірақ жас Генрих 1173 жылы әкесіне қарсы көтерілгенде, Котанс Генрих патшаның қызметіне қайта оралды. Ол, 1173 жылға дейін, әлде 1176 жылдың 14 наурызында Оксфорд архиепископы болды. Ральф де Варневилл Англияның канцлері болғанда вице-канцлер болып тағайындалды. 1176 және 1177 жылдары король Генрих Котансты Фландрияға және француз король сарайына дипломатиялық миссиямен жіберді. Бұл оқиға 1178 жылдың басында болды, бірақ Котанстың бұл әрекетінің жалғыз нақты дәлелі Арнульфтің хаттарынан алынған, және Котанс 1178 жылдың шілдесіне дейін Англияға оралғандықтан, бұл әрекет ұзаққа созылмаған сияқты. Англияға оралғаннан кейін Котансқа жаңа аббаттар сайланар дейін король Генрихтің қамқорлығында болған Уилтон және Рамси аббаттарының басшылығы тапсырылды. 1180 жылы Генрих Котансты Францияға тағы бір дипломатиялық миссиямен жіберді.

Линкольн епискобы мен Руан архиепискобы

Котанс 1183 жылғы 8 мамырда Анжерде Кентербери архиепископы Довердің Ричарды арқылы Линкольн кафедрасына сайланды. Линкольнда болған кезде Котанс 1184 жылы Вестминстерде өткен кеңесте Форд Балдуинін Кантерберидің жаңа архиепископы ретінде сайлануына қатысты. Котанс Линкольнда болған кезі туралы жазған Уэльс ақсақалы Джеральд епископты Линкольн епархиясының қарызын арттырғаны және оның ресурстарын ысырап еткені үшін айыптады. 1184 жылғы 17 қарашада Котанс Руан епархиясына ауыстырылып, Руан архиепископы болды. 1186 жылдың соңында Генрих патшаның ұлы, Бретань герцогы Геффри қайтыс болғаннан кейін Франция королі Филипп II Геффридің қыздарын француз королінің қамқорлығына беруді және Геффри әйелінің құқығымен басқарған Бретань герцогтігін француз патшасының қамқорлығына беруді талап етті. Котанс Генрих патшаның келісімге қол жеткізу үшін жіберген келіссөзшілердің бірі болды, бірақ олар уақытша бітімге келісуге мәжбүр болды. 1188 жылғы қаңтарда Котанс Франция королі Генрих пен Филипппен бірге крест жорығына қатысуға уәде бергенде крест алды.

Ричард патшаға қызмет ету

Ричард таққа отырғаннан кейін көп ұзамай, ол әкесіне қарсы көтерілгені үшін күнәсін кешіруді Форд және Кутанс Балдуинінен сұрады. Екі архиепископ Ричардты Седағы рәсімде кешірді. Кутанс 1189 жылы шіркеулік синод өткізді, онда дін қызметкерлерінің зайырлы лауазымдарды атқаруына тыйым салынды, тіпті Кутанс өзі де мұндай лауазымдарды иеленген және одан әрі иелене берді. 1189 жылдың 9 қарашасында Ричард Кутансты Форд Балдуині мен оның кафедралық бөлімінің монахтары арасындағы дауды шешу үшін комиссияға тағайындады. Дау Балдуиннің өлтірілген Кентербери архиепискобы Томас Бекетке арналған шіркеу құру және бұл шіркеуді монахтармен емес, канондармен қамтамасыз ету жоспарына байланысты болды. Кентербери соборындағы монахтар Балдуиннің жоспарына қарсылық білдірді, себебі бұл жоспар монахтар соборындағы тараудан жаңа шіркеудің канондарына сайлау құқығын беру мақсатын көздейтіндей болды. Комиссия құрамына Кутанспен бірге Дарем епискобы Хью де Пуисет, Винчестер епискобы Годфри де Люси, Солсбери епискобы Хьюберт Уолтер, Сент-Дэвид епискобы Питер де Лея, Лондон епискобы Ричард ФицНигель, Эли епискобы Уильям Лонгшамп және бірнеше абаттар кірді. Комиссия Кентерберияға сапар шегіп, 1189 жылдың 29 қарашасында тараптар арасында келісімге қол жеткізді, ол Хьюберт Вальтер, Кентерберия архиепискобы, жоспарды қайта жаңғыртқанға дейін сақталды. Келісімде Балдуин Кентербери маңында жаңа монастырь құру туралы идеясынан бас тартуға келісті, ал монахтар архиепископтың билігіне бағынуға келісті. Орта ғасырлық жылнамашы Ричард Девизский Кутансты екі жақтылықпен және екі тарапты да бір-біріне қарсы ойнауға тырысумен айыптаса да, дәлелдер Кутанстың патшаның мүддесі үшін дауды шешуге шынайы ниеттенгенін көрсетеді. Лонгшамп Нормандияға қашып кетті, ал Кутанс оны қауымнан шығарды. Ол бұл билікті шамамен 1193 жылдың 25 желтоқсанына дейін, Хьюберт Вальтер Justiciar болып тағайындалғанға дейін сақтап тұрды. Кутанс кеңседе ұзақ жұмыс істеген, бірақ сот мәселелерінде тәжірибесі аз болды. Justiciar ретінде оның күш-жігерінің басым бөлігі Ричардтың құны үшін ақша жинауға бағытталған. Ақша жинауға баса назар аударғандықтан, Кутанс билікте болған кезінде аз ғана көшпелі судьяларды жіберді. 1192 жылы судьялардың алты тобы жіберілді, бірақ 1193 жылы ешкім жіберілмеді, тіпті Вестминстерде орналасқан судьялар да аз отырыс өткізді. Кутанстың әкімшілігіндегі жаңалық – ол бұрынғыдай өзінің атынан емес, патшаның атынан жарлықтар шығаруды қалыптастырды. Архиепископ сондай-ақ өзінің шешімдері патшалықтың көптеген жетекші ақсүйектерінің, сондай-ақ қазынашылықтың барондарының кеңесімен және келісімімен қабылданғанын атап өтті. Бұл Лонгшамптың авторитарлық үкім ету әдісіне қарсы реакция болды. Архиепископ Кентерберияның жаңа архиепискобын сайлауды қадағалады, өйткені Форд Балдуині 1190 жылы крест жорығында қайтыс болды. Лонгшамп пен Кутанс екеуі де ескеруге үміткер және бәсекелес ретінде қарастырылса да, Кентербери соборының кафедралық бөлімі 1191 жылдың қарашасында Бат епискобы Реджинальд фиц Джоселинді сайлады. Реджинальд бір айдан кейін қайтыс болды, ал тақ бос қалды, 1193 жылдың наурызына дейін, патшаның үміткері Хьюберт Вальтер сайланғанға дейін. 1193 жылдың ақпан айында Кутанс Ричардтың Германияда тұтқындалғаны туралы жаңалықты алғаннан кейін әкімшілік және қорғаныс мәселелерін шешу үшін Оксфордқа кеңес шақырды. Сондай-ақ, кеңес Ричардқа адалдық ант берді. Алайда, ханзада Джон Ричардтың тұтқында болғанын естіп, дереу Францияға барып, Ричардтың жерлері үшін король Филипке құрмет көрсетуге ант берді, содан кейін Англияға оралып, көтеріліс ұйымдастырды. Кутанс ханзада Джонның адамдары ұстап тұрған Виндзор қамалын қоршауға алды. Джон Ричардтың босатылатынын естіп, Англиядан Францияға кетті. 1194 жылдың ақпан айында Кутанс Германияда, Германия императорының ордасында, әлі тұтқында болған Ричардқа хаттар жеткізген Лонгшамппен бірге болды. 4 ақпанда Кутанс Ричардтың құнының қалған бөлігін төлеу кепілдігі ретінде неміс императорына кепіл ретінде ұсталды, ал король босатылды. Король құнының соңғы бөлігін ешқашан төлемеді, ал архиепископ өзінің бостандығы үшін 10 000 марка төлеуге мәжбүр болды. Оның жарғыға куәлік ету туралы жазбасы оны растайды; 1189 және 1194 жылдар аралығында Кутанс корольдің ағылшын жарғыларына куә болғандардың ішіндегі ең көп куәлік берген, бірақ 1194 жылдан кейін емес.

Нормандияға оралу

Котанс Нормандияға оралды және 1195 жылдың желтоқсанында Ричард және Филипп патшалар арасындағы соғыста архиепископтығының келген зиянды өтеуге тырысты. Ол екі патшадан да өтемақы сұрады, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады, патшалардың оған жасаған қатысы оны қынжырлы қылды, сондықтан ол өз лауазымынан бас тартты. 1196 жылдың шілдесінде Котанс өз епархиясына оралғанда, патшаның келісім шарттарына қарамастан Анделидің иелігін тартып алғанын көрді, ал архиепископ оны патшаға беруден бас тартқанда Ричард иелікті нығайта бастады. Ол сондай-ақ қазір Шато-Гайяр деп аталатын қамал да салды. 1196 жылдың 7 қарашасында Котанс Римге аттанып, папаға тартып алынуына наразылық білдірді. Ричард патшалық елшілік жіберді, және ақырында келісімге келді. Архиепископ герцогтықтағы тыйымды алып тастауға бұйрық берді, ал иелік ретінде екі басқа иелік пен Дипп портын алды. Котанстың Анделиден алған иеліктерінің құны жылына 1405 фунт стерлингке бағаланды. Бұл оқиға Котанстың Анжу патшаларына қызметінің соңына белгі берді; өмірінің соңына дейін архиепископ архиепископтық мүліктерді және құқықтарды қорғауға және сақтауға күш салды. 1202 жылдың мамырында Папа Иннокентий III Котансқа хат жазып, Нормандия герцогтығында король Иоаннның үкіметіне қарсы көтерілгендерге діни жазалар салуға шақырды. 1204 жылы Иоанн герцогтықты жоғалтқанда, Котанс король Филипп II үкіметіне қарсы тұрмады, бірақ Филипппен толық татуласуы 1207 жылдың наурыз айына дейін күтті. 1206/07 жылдары Котанс, өзінің суфрагандық епископтарымен бірге, Филипптен патронажға қатысты ерекше заңдық процедуралар туралы өтініш жасады, және Филипп оған келісті.

Архиепископ ретінде

1190-1194 жылдар аралығында Котанс Руан қаласынан көп уақыт болмағанмен, белсенді архиепископ қызметін атқаруын жалғастырды. Ол дін қызметкерлерінің әлеуметтік соттардың билігінен толық қорғалуын сақтап, архиепископтықтың басқаруын қадағалады. Шамамен 1200 жылдан бастап, епископтардың үкімдерін тіркеу дәстүрін енгізіп, Руанның алғашқы шенеуніктерін тағайындады. Сонымен қатар, 1155 жылы басталган Руан соборының қайта құрылысын бақылап, 1200 жылы болған өрттен кейін жұмысты қайта жаңғыртты.

Өлім және мұра

Котанс 16 қарашада 1207 жылы қайтыс болды және Руан соборында жерленді. Оның өлімінен кейін жасалған жеке мүліктерінің тізімінде көптеген қымбат тастар мен шіркеу киімдері болды. Оның ірі кітапханасы да болды, онда діни кітаптармен қатар, канондық құқық бойынша заң мәтіндері және Ювенал мен Овидий сияқты классикалық авторлардың еңбектері де сақталған. Басқа туыстарының ішінде Уильям, Линкольн соборында канон, ал кейін Руандағы архидиакон болды, сондай-ақ Ричард та Руандағы архидиакон қызметін атқарды. Тағы екі тарихшының пікірінше, патшаның оған сенуіне Котанстың салмақты шешімдері мен тұрақтылығы себеп болды. Орта ғасырлық ақын Иоанн де Овиль 1184 жылы Котансқа «Архитрений» атты сатирикалық өлеңін арнады, ол кедей ғалымның қиындықтары туралы айтады.