Гүнтер ауруы: Туа пайда болатын эритропоэтикалық порфирия
Gunther disease
Гүнтер ауруы – туа пайда болатын эритропоэтикалық порфирия. Сирек кездесетін генетикалық бұзылыс, гемоглобин метаболизміне әсер етеді. Симптомы: дене сұйықтықтарының түсінің өзгеруі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гюнтер ауруы – эритропоэтикалық порфирияның туа біткен түрі. "Порфирия" сөзі грек тіліндегі "порфура" сөзінен шыққан. "Порфура" сөзінің мағынасы – "күлгін пигмент", яғни Гюнтер ауруына шалдыққан адамның дене сұйықтығының түсі осыған байланысты өзгереді. Бұл гемоглобинге әсер ететін, уропорфироген косинтетаза ферментінің жетіспеушілігінен туындайтын сирек кездесетін аутосомдық рецессивті метаболизмілік бұзылыс. Бұл өте сирек кездеседі, әр 1 миллион адамның ішінде 1 немесе одан да аз адамда кездесуі мүмкін. Кейде Гюнтер ауруы туатын балаларда әлі дүниеге келместен қан азайғандыққа (анемияға) әкелуі мүмкін. Аурудың жеңіл түрінде науқастарда ересек жасқа жеткенге дейін ешқандай белгілер байқалмайды. Гюнтер ауруында порфириндер тістер мен сүйектерде жиналады, сондай-ақ плазмада, сүйек миында, нәжісте, қызыл қан жасушаларында және зәрде одан да көп мөлшерде кездеседі.
Gunther disease is a congenital form of erythropoietic porphyria. The word porphyria originated from the Greek word porphura. Porphura actually means "purple pigment", which, in suggestion, the color that the body fluid changes when a person has Gunther's disease. It is a rare, autosomal recessive metabolic disorder affecting heme, caused by deficiency of the enzyme uroporphyrinogen cosynthetase. It is extremely rare, with a prevalence estimated at 1 in 1,000,000 or less. There have been times that prior to birth of a fetus, Gunther's disease has been shown to lead to anemia. In milder cases patients have not presented any symptoms until they have reached adulthood. In Gunther's disease, porphyrins are accumulated in the teeth and bones and an increased amount are seen in the plasma, bone marrow, feces, red blood cells, and urine.
Симптомдар мен белгілер
Экспрессивтілік фермент функциясының төмендеуіне себеп болатын мутацияға байланысты әртүрлі болғанымен, осы Порфирияның көптеген жағдайларында ауыр тері сезімталдығы байқалады. Шамамен 30-40% жағдайлар C73R мутациясымен байланысты, ол ферменттің тұрақтылығын төмендетеді және оның активтілігінің <1% дейін азайтуына себеп болады. Ұзын толқынды ультракөк сәулеге ұшырағанда зардап шеккен тері қалыңдайды және жарылуға және инфекцияға бейім кеспелер пайда болады; бұл екінші инфекциялар, сондай-ақ сүйек сіңірілуімен бірге күнге ұшыраған бет пен аяқ-қолдың деформациясына әкелуі мүмкін. Ферменттік дисфункция гемоның қалыпты өндірілуіне кедергі келтіреді және гемолитикалық анемия дағы ағылшын жиі кездесетін симптом болып табылады, бірақ бұл ауруда гемолиздің болмауы да мүмкін. Порфириндер сонымен қатар сүйек және тістерде жинақталып, эритродонтияға алып келеді. Күтпеген шабуылдар кезінде ішкі ауыру, құсу және іш қату жиі байқалады. Күн сәулесіне ұшырау дискомфортты тудырып, көпіршіктердің пайда болуына, қызу сезіміне, терінің ісінуіне және қызаруына себеп болуы мүмкін.
Though expressivity is varied depending on the mutation responsible for decrease in enzyme function, severe cutaneous sensitivity is present in most cases of this Porphyria. An estimated 30–40% of cases are due to the C73R mutation, which decreases stability of the enzyme and results in <1% of its activity. Exposure to long wave ultraviolet light causes the affected skin to thicken and produce vesicles that are prone to rupture and infection; these secondary infections, along with bone resorption, can lead to disfigurement of the sun exposed face and extremities. Enzyme dysfunction prevents the normal production of heme and hemolytic anemia is another common symptom, though a lack of hemolysis in this disease is possible. Porphyrins additionally accumulate in the bone and teeth, resulting in erythrodontia. When unexpected attacks occur, abdominal pain, as well as vomiting and constipation commonly follow the attacks. Exposure to the sunlight can cause discomfort and result in blistering, consciousness of heat, and swelling and redness of the skin.
Асқынулар
Фотомутиляция және трансфузияға тәуелді анемия жиі кездесетін асқынулар. Кейбір жағдайларда бауыр ауруы да кездеседі. Бұл ауру аутосомалық-рецессивтік жолмен беріледі.
Photomutilation and transfusion dependent anemia are common complications. Liver disease is also observed in some cases. The disorder is inherited in an autosomal recessive manner.
Диагностика
Туған эритроипоэтикалық порфирияны (Гунтер ауруы) диагностикалау кезінде порфирияның басқа түрлерін жоққа шығару қажет. Оларға гепатоэритропоэтикалық порфирия, варигейт порфирияның сирек гомозиготалық түрлері, тұқым қуалайтын копропорфирия және балалық шақта басталатын STING-қа байланысты васкулопатия (SAVI) жатады. Жеңіл түрлері Порфирия Кутанеа Тардаға ұқсас болуы мүмкін. Кез келген порфирияның диагнозын қою үшін төрт қадам бар. Біріншіден, жан-жақты анамнез (әсіресе отбасылық анамнез) және физикалық тексеру жүргізіледі, күнге қатысқан теріге ерекше назар аударылады. Зәр, нәжіс және қандағы порфириндер мен прекурсорлардың биохимиялық өлшемдері қажет. Гема синтезі жолының нақты ферменттерінің активтілігін өлшеу және/немесе ДНК және мутациялық талдау жүргізу үшін мамандандырылған зертханалар көмектеседі. CEP кезінде уропорфироген III синтетазасының (гема биосинтезіндегі төртінші фермент) активтілігі айтарлықтай төмендейді. Туған эритропоэтикалық порфирия кезінде зәрдегі аминолавуланик қышқылы мен порфобилиноген әдетте қалыпты болады. Дегенмен, уропорфирин және копропорфириннің деңгейі нәжістен гөрі зәрде айтарлықтай жоғары және орташа деңгейде жоғары болады. Сонымен қатар, нәжістегі протопорфирин деңгейі көбінесе аздап жоғарылайды. Қызыл қан жасушаларында уропорфирин, копропорфирин және протопорфириннің барлығы жоғарылайды, бұл порфирияның осы түрін басқаларынан ажыратады. Соңында, плазма талдауында уропорфирин мен копропорфириннің жоғары деңгейі анықталады. Басқа да ерекше емес, бірақ пайдалы диагностикалық белгілер: терінің фотосезімталдығы, көпіршіктер, эрозиялар, қабыршақтар және ойық жаралар, олар қолдардың кең аумақты шабынуына және деформациясына әкеледі, қабау және кірпіктердің жоғалуы, мұрын сияқты шеміршек құрылымдардың ауыр зақымдануы, эритродонтия және гематологиялық қатысудың әр түрлі дәрежесі, жеңіл гемолитикалық анемиядан бастап жатыр ішіндегі гидропсқа дейін. Басқа да ерте белгілер – қызыл немесе күлгілт түсті бекіренің боялуы.
When diagnosing Congenital Erythroipoetic Porphyria (Gunther Disease) one must exclude other forms of porphyria. These include Hepatoerythropoietic Porphyria and rare homozygous variants of Variegate Porphyria, Hereditary Coproporphyria, and STING associated vasculopathy with onset in Infancy (SAVI). Mild variants may be present similarly to Porphyria Cutanea Tarda. There are four steps in establishing the diagnosis of any porphyria. First, a thorough history (particularly family history) and physical exam are performed with special attention paid to sun exposed skin. Biochemical measurements of porphyrins and precursors in the urine, feces, and blood are necessary. Specialized labs are helpful in measuring activity of specific enzymes of the heme synthesis pathway and/or DNA and mutational analyses. In CEP, activity of uroporphyrinogen III synthase (the fourth enzyme in the heme biosynthetic pathway) will be markedly decreased. In congenital erythropoietic porphyria, urine aminolavulanic acid and porphobilinogen are typically normal. However, uroporphyrin and coproporphyrin tend to be markedly elevated and moderately elevated, respectively, in the urine more than in the feces. Additionally, fecal protoporphyrin is typically mildly elevated. In the red blood cells, uroporphyrin, coproporphyrin and protoporphyrin are all elevated, distinguishing this form of porphyria from the others. Finally, plasma analysis will demonstrate elevated uroporphyrin and coproporphyrin. Other nonspecific but helpful diagnostic clues are history of cutaneous photosensitivity, blistering, erosions, crusts and ulcerations leading to extensive scarring and deformation of the hands, loss of eyebrows, eyelashes with severe mutilation of cartilaginous structures like the nose, erythrodontia, and variable degree of hematologic involvement ranging from mild hemolytic anemia to intrauterine hydrops fetalis. Other early clues are red or violet staining of diapers.
Епоним
Бұл ауруды ашқан неміс дәрігері Ханс Гюнтер (1884–1956) құрметіне аталған.
The disorder is named after the German physician who discovered it, Hans Günther (1884–1956).