Кіріспе

Ғұлам Сервар Нашир (Ғұлам Сарвар Нашир деп те аталады; 1922–1984) – Нашир тайпасының соңғы билеуші ханы және Қундуздағы «Шпинзар» мақта компаниясының президенті. Бұл компания соғысқа дейінгі Ауғанстандағы ең табысты және ірі компаниялардың бірі болған.

Өмір

Нашир Ауғанстанның Қарақабақ аймағында, Шер Хан Нашердің інісі Мұхаммед Алам Хан Нашер отбасында, хан әулетінен шыққан паштунның Гилзай руында дүниеге келді. Нашир Кундуздағы «Шпинзар» мақта компаниясын басқарды, мақтаны шетелге экспорттап, мақта тұқымы майы, сабын және фарфор өндірді. Ол «Шпинзар» таңбасымен Кундуз, Кабул және басқа да солтүстік қалаларда қонақ үйлер салдырды, онда 20 мыңнан астам адам, соның ішінде фарфор фабрикасында жұмыс істейтін әйелдер де жұмыс істеді. Ол солтүстікте зауыттар ашып, қызметкерлеріне тегін тұрғын үй, аурухана, Кундуз қаласындағы жалғыз қыздар мектебі, спорт клубтары мен қонақ үйлер ұсынды. Нашир кітапхана мен мұражай құрды. Оның билігі кезінде Кундуз соғысқа дейінгі Ауғанстандағы ең бай провинцияға айналды, ал «Шпинзар» елдегі ең табысты компания болды. Нашир 1971 жылы патша Захир Шахтан «Алтын үй орденімен» және Жапония императорынан «Қасиетті қазына орденімен» марапатталды.

Өлім

Ол 1984 жылы 62 жасында Германиядағы жерсіздікте қайтыс болды. Одан екі әйелі, тоғыз баласы және сегіз немересі қалды.

Ай-Ханумның ашылуы

Аң аулау сапарында Нашир Ай Ханомның ежелгі артефактілерін тауып, Принстон археологы Дэниел Шламбергерді және оның командасын Ай Ханомды зерттеуге шақырды. Тезірек оның Грек-Бактрия патшалығының маңызды қаласы екені анықталды және 1979 жылы Кеңес-Ауған соғысы басталар алдында кеңінен зерттелді. Соғыс кезінде ол толығымен тоналып қалды. Бұл қираған жерлерден табылған артефактілер бүкіл әлемде көрмеге қойылды.