Кіріспе

Психологияда, еңсерілмейтін назарда болмайтын сана бөлігі – субконсциус (немесе бейсана) деп аталады.

Психоанализ

Зигмунд Фрейд 1893 жылы "бейсаналы" терминін санаға қолжетімсіз ассоциациялар мен күйзелістерді сипаттау үшін қолданды. Кейін ол бұл терминді "санадан тыс" деп өзгертіп, былай деді: цитата: "Егер біреу бейсаналы туралы айтса, мен оның бұл терминді топографиялық тұрғыдан – сананың астында жатқан нәрсені көрсету үшін, немесе сапалық тұрғыдан – бір түрлі жер астындағы сана сияқты, басқа сананы көрсету үшін қолданғанын біле алмаймын. Ол мұның ешқайсысын нақты түсінбеуі мүмкін. Сенімді нәрсе – саналы мен санасыз арасындағы қарама-қайшылық қана." Чарльз Райкрофт түсіндіргендей, бейсаналы – "психоаналитикалық еңбектерде ешқашан қолданылмаған" термин. Питер Гейдің айтуынша, санасыз деген сөздің орнына бейсаналы терминін қолдану – "жиі кездесетін және көзге түсетін қателік"; тіпті, "егер [бұл термин] 'фрейдтік' нәрсені айту үшін қолданылса, онда жазушының [Фрейдтің] еңбектерін оқымағанының дәлелі".

Аналитикалық психология

Карл Юнг айтқандай, саналы назарда сақтауға болатын нәрсенің шегі болғандықтан, білімнің және бұрынғы тәжірибенің қосымша сақталымы қажет.

"Жаңа дәуір" және басқа да беймәлімділікті мақсат еткен тәсілдер

Белгілі бір санастың күшті агенттік ретінде танылуы осы терминнің «Жаңа дәуір» және өзін-өзі жетілдіру әдебиетінде кеңінен таралған болуына әкелді, онда оның болжамды білімін немесе күшін зерттеу немесе бақылау пайдалы деп есептеледі. «Жаңа дәуір» қауымдастығында автосуггестия және аффирмациялар сияқты техникалар адамның өміріне және нақты әлемдегі жағдайларға әсер ету үшін, тіпті ауруды емдеу үшін санастың күшін пайдалануға сенімді. «Skeptical Inquirer» журналы осы талаптардың тексеруге келмейтін және сынақтан өткізуге болмайтын сипатын сынады. Мысалы, физик Әли Алуси оны өлшеуге келмейтін нәрсе деп сынап, ойлар басқа нәрсеге әсер ете алатынына күмән келтірді. Сонымен қатар, сыншылар ұсынылған дәлелдер көбінесе жеке тәжірибелерге негіделгенін, ал оң пікірлердің өзіндік таңдауы және нәтижелердің субъективті сипаты осы пікірлердің растау және іріктеу қателіктеріне ұшырауы мүмкін екенін айтты. Психологтар мен психиатрлар дәстүрлі тәжірибеде «белгісіз» терминін қолданады, ал метафизикалық және «Жаңа дәуір» әдебиеті көбінесе «санастың асты» терминін қолданады. Дегенмен, «белгісіз» және «Жаңа дәуір» ұғымындағы «санастың асты» ұғымдары толыққанды бірдей екенін тұжырымдауға болмайды, тіпті екеуі де мидың психикалық процестерін қарастыруды қажет етеді. Психологтар мен психиатрлар санастың астының мүмкіндіктерін «Жаңа дәуір» сипаттамаларынан гөрі әлдеқайда шектеулі деп қарастырады. Қазіргі заманғы «Жаңа дәуір» және паранормальды қоғамдастықтарда соңғысына әсер ететін бірнеше әдістер қолданылады: Аффирмациялар, Автосуггестия, Бинауральді дыбыстар, Гипноз, Сублиминальді хабарлар.