Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алясканың жергілікті рулары, АҚШ-тың Алясканың оңтүстік-шығысындағы Тлингит рулары Аляскадағы жергілікті мәдениеттердің бірі болып табылады. Тлингит халқы сонымен қатар Канаданың Британ Колумбиясының солтүстік-батыс ішкі аймақтарында және Юконның оңтүстік территориясында да қоныстанған. Аляскадағы Тлингиттердің екі негізгі тегі немесе бірлестігі бар, олар көптеген рулар мен үйлерге бөлінеді.
Alaskan indigenous clan
The Tlingit clans of Southeast Alaska, in the United States, are one of the Indigenous cultures within Alaska. The Tlingit people also live in the Northwest Interior of British Columbia, Canada, and in the southern Yukon Territory. There are two main Tlingit lineages or moieties within Alaska, which are subdivided into a number of clans and houses.
Тлингиттердің бөлшектері
Оңтүстік-шығыс Аляскадағы тлингиттердің қоғамында бірнеше рулық бөлімшелер (немесе тектік топтар) бар, олардың әрқайсысы бірнеше кландарға бөлінеді. Әр кланның өз тарихы, әндері және тотемдері болады, және әрқайсысы тлингит қоғамында саяси бірлік ретінде қызмет ететін, кеңейтілген отбасылардың әлеуметтік желісін құрайды. Тлингит қоғамының рулық бөлімшелері – қарға (Йель), бүркіт, қасқыр, кит, бақа, аспан құсы және көбелек. Рулық бөлімше атауларының ұқсастығы, Тлингит аймағының солтүстік және оңтүстік бөліктері арасындағы басты белгілерінің өзгешелігіне байланысты, бұл, әдетте, көршілес хайда, цимшиан және нисгаа тайпаларының ықпалынан туындаған. Әр рулық бөлімше кландарға, ал әр клан үйлерге бөлінеді.
The Tlingit people of Southeast Alaska have multiple moieties (otherwise known as descent groups) in their society, each of which is divided into a number of clans. Each clan has its own history, songs, and totems, and each forms a social network of extended families which functions as a political unit in Tlingit society. The moieties of the Tlingit society are the Raven (Yéil) and Eagle, Wolf, killerwhale, Frog, Thunderbird and hummingbird and butterfly. The sumilarity to moiety names are because its primary crests differ between the north and the south regions of Tlingit territory, probably due to influence from the neighboring tribes of Haida, Tsimshian and Nisga'a. Each moiety is further subdivided into clans, and each clan is subdivided into houses.
Клан атаулары, гербтер және саяси құрылым
Тлингиттердің руларының атаулары көбінесе рудың негізгі мифологиялық оқиғасын көрсетеді. Рулар әдетте ағылшын тілінде олардың басты туынының атымен аталады, мысалы, Деишетаан руы "Сусар кланы" деп аталады. Бұл дәл емес, себебі кейбір туындар бірнеше руларға тиесілі болуы мүмкін. Қарсы топтарға жататын рулар кейде бірдей туынға таласады, бірақ мұндай ережеден тыс иелік көбінесе басқа рудың қарызына байланысты болады; қарыз өтелмегенше, қарызды ұстап тұрған ру, қарызы бар руды ұяттау үшін оның туынын өздеріне талап етеді. Руға адалдық аналық желі арқылы жүзеге асырылады; балалар анасының руында дүниеге келеді және оның отбасындағы мәртебесін иеленеді, соның ішінде дәстүрлі түрде мұрагерлік лауазымдар да бар. Әке мен ана әртүрлі рулардан және қарама-қарсы топтардан болуы керек; балалар әкеден туады, бірақ анасының бауырлары оларды тәрбиелеуде үлкен рөл атқарады. Төменде тізілген рулардың барлығы қазірде жоқ; кейбіреулері басқа руларға сіңіп кеткен; ал кейбіреулері әйел ұрпақтарының жетіспеуінен жойылып кеткен, ал тағы бір бөлігі тарихқа сіңіп қалған. Барлық рулар тәуелсіз емес, себебі рулар ұзақ және өзгермелі процесте қалыптасқан. Мысалы, Какавейди руы Деишетаан руынан тараған. Кейбір мүшелері өздерін Деишетаан руының ішіндегі "үй" деп есептейді; ал басқалары өздерін кішкентай, бірақ толыққанды тәуелсіз ру деп санайды.
The Tlingit clans have names whose meaning typically reflects the foundation story of the clan. The clans are usually referred to in English by the name of their primary crest, such as Deisheetaan being called "Beaver Clan". This is not accurate since some crests may be held by multiple clans. Clans of opposite moieties occasionally claim the same crest, but such irregular ownership is usually due to a debt owed by some other clan; until the debt is paid, the clan holding the debt claims the crest of the clan which owes the debt, as a means of shaming it. Clan allegiance is governed through a matrilineal system; children are born to the mother's clan and gain their status within her family, including what was traditionally hereditary leadership positions. The parents are required to be from differing clans and be opposite moieties; the children are born from the father, but he has a lesser role in their rearing than does the mother's brothers. Not all clans listed below are extant; some have been absorbed into other clans; others have died out due to the lack of female descendants, and a few have been lost to history. Not all the clans are independent, since clans formed in a long and fluid process. For instance, the Kak'weidí descend from the Deisheetaan. Some members claim that they are a "house" within the Deisheetaan clan; others claim that they are a small but fully independent clan.
Кландар тізімі
Төмендегі тізімде кланның тлингит атауы, оның басты символы жақшада көрсетілген, одан кейін олар таралған әртүрлі кваан (аймақ немесе елді мекен) тізімі берілген. Әр клан астында белгілі үйлердің тізімі келтірілген.
In the list below the Tlingit name of the clan is given with its primary crest in parentheses, followed by the various kwáan (region or village) in which they are found. Known houses are listed beneath each clan.