Кіріспе

Ежелгі грек күндіздің қадірлі құдайы

Грек мифологиясында Хемера (Ἡμέρα) күнді бейнелейтін құдай. Гесиод айтуынша, ол Эреб (Қараңғылық) пен Никс (Түн) қызы және Эфирдің қарындасы болған. Гесиодтың "Теогониясында" жеке тұлғалар ретінде көрсетілгенімен, Хемера мен Эос (Таң) көбінесе бірімен бірі шатастырылған.

Шежіресі

Гесиодтың "Теогониясында" Хемера және оның інісі Этер Эреб пен Никстің балалары болды. Бақхилид Хемераны Кронос (Уақыт) мен Никс қызы деп есептеген көрінеді. Жоғалған "Титономахия" эпикалық поэмасында (б.з.д. VII ғасыр?) Хемера, Этерден Уранның (Аспанның) анасы болған болуы мүмкін. Кейбір сирек нұсқаларда Хемера Гелиос (Күн) мен белгісіз анасының қызы ретінде келтіріледі.

Римдік аналог Дис

Хемераның римдік әріптесі Дис (Күн) басқа тегіншелікке ие болды. Рим мифографы Гигиннің айтуынша, Хаос пен Калиджио (Тұман) Нокс (Түн), Дис, Эребус және Эфирдің ата-анасы болды. Цицеронның айтуынша, Этер мен Дис – Каэлус (Аспан) ата-анасы. Ал Гигинус Каэлуспен қатар Этер мен Дис Терраның (Жер) және Маренің (Теңіз) де ата-анасы болды дейді. Цицерон сондай-ақ, Дис пен Каэлус Меркурийдің, римдік Гермеспен теңдес келетін құдайдың ата-анасы болғанын айтады.

Эоспен сәйкестендірілген

Эос (Таң) Гесиодтың «Теогониясында» жеке тұлға ретінде бейнеленсе де, ол Титан Тея мен Гиперионның қызы, Мемнонның анасы және Кефалдың сүйіктісі еді. Бірақ басқа жерлерде Эос пен Хемера бір-бірімен теңестіріледі. Мысалы, географ Паузаний Афинадағы «Патшалық галереясында» және Амикладағы Аполлон тағында Кефалды Хемера деп аталатын құдайша алып кеткенін көрген суреттерді сипаттайды. Ол сондай-ақ Олимпиядағы тас тұғырды да сипаттайды, онда Хемера ұлы Мемнонның өмірі үшін Зевске жалбарынып өтінеді. Сол сияқты, Гомердің «Одиссеясында» Эос Орионды ұрлаған делінгенімен, осы үзіндіге түсіндірме жазған ғалым Эуфорионның айтуынша, Хемера Орионға ғашық болып, оны алып кеткен.

Дін

Ежелгі заманда Хемераға табынушылық болғандығын көрсететін дәлелдер аз, бірақ археологиялық зерттеулер Кос аралында Хемера мен Күн құдайы Гелиоске арналған шағын киіз үйдің болғанын растады.