Кіріспе

Адамдықтар, сондай-ақ Адамиандар деп те аталады, 2-ші, 3-ші және 4-ші ғасырларда Солтүстік Африкадағы ерте христиандық топтың мүшелері болды. Олар діни қызметтері кезінде киім кимейтін. Кейінірек, Түпкі орта ғасырларда Орталық Еуропада осы сияқты секталар туралы хабарлар тарады.

Ежелгі адамиттер

Бұл секта, шамасы 2-ші ғасырдан бастау алған. Олардың шығу тегі туралы әртүрлі әңгімелер бар. Кейбіреулер оларды сезімтал мистицизмді және моральдық заңнан толық азаттықты ұстанған Карпократтардың бір тармағы деп санайды. Теодорет (Haer. Fab., I, 6) осы пікірді қолдады және оларды Александриялық Климент сипаттаған ұятсыз секталармен теңестірді. Ал басқалары керісінше, оларды адасқан аскеттер деп есептейді, олар қарапайым мінез-құлыққа оралып, некеге тыйым салу арқылы дене құмарлықтарын жоюға тырысты. Әулие Эпифаний және Гипполық Августин Адамиттерді есімдерімен атап, олардың амалдарына сипаттама берді. Олар өз шіркеуін "Жәннат" деп атады, оның мүшелері Адам мен Хауаның бастапқы тазалығына қайта оралғанын мәлімдеді. Осыған сәйкес, олар "қасиетті жалаңаштық" дәстүрін ұстанды, некені Еденге жат деп санады, оның себебі күнә болмағанда ол мүлде тумас еді, және толығымен заңсыздықпен өмір сүрді, қандай іс істесе де, олардың әрекеттері жақсы немесе жаман бола алмайды деп есептеді. Сондықтан оларды шайтанға табынушылық жасауда айыптады. Ежелгі Адамиттер алғашқы протестанттар деп есептеледі.

Жаңа адамиттер

Ежелгі адамиттерге ұқсас амалдар Еуропада кейінгі замандарда бірнеше рет пайда болды. Орта ғасырларда осы құпия сектаның ұстанымдары қайта жаңғырды: 13 ғасырда Нидерландыда "Еркін рух" ағайындары, ал 15 ғасырда Богемияда табористер. Олар қайда барса да, негізгі шіркеулерден күшті қарсылыққа ұшырады. 17 ғасырда Үш патшалық соғысы кезінде протестантизмнің жікке бөлінуі нәтижесінде адамиттер Англиядағы түрлі секталар мен көзқарастар тізіміне енгізілді.

Табориттер мен богемиялық адамиттер

Табориттік қозғалыс 1419 жылы гусситизмнің радикалды бағыты ретінде Киелі Рим империясы мен Католик шіркеуінің билігіне қарсы күресте бастау алды. Бір тобы, богемиялық адамиттер, табориттерден бөлініп, қалалар мен ауылдарда жалаңаш жүруді қалыптастырды. Олар "Құдай соңғы күндердің қасиеттілерінде мекендейді" деп уағыздады және эксклюзивті некені күнә деп санады. Тарихшы Норман Кон былай деп атап өтті: "Табориттер қатаң моногамияны ұстанғанмен, бұл топта еркін махаббат үстемдік құрған сияқты. Адамиттер тазалықты сақтағандардың мессиандық патшалыққа кіруге лайық емес екенін жариялады. Олар оттың айналасында ритуалдық жалаңаш билер өткізді. Шындығында, бұл адамдар уақыттарының көп бөлігін жалаңаш күйде өткізген, ыстыққа да, суыққа да мән бермей, Адам мен Хауаның тазалығына ие екендерін мәлімдеді." Кон сондай-ақ, адамиттердің "өз еңбегімен күнкөріс табу туралы ойламағаны үшін" басқа табориттерден сыналғанын айтты. Богемиялық адамиттер Нежарка өзеніндегі аралды басып алып, әлеуметтік және діни жалаңаштықпен, еркін махаббатпен, некеден және жеке меншіктен бас тартып, қауымдастықта өмір сүрді. 1421 жылы табориттердің көшбасшысы Ян Жижка бұл топты жоқ еткізуге жақын болды. Келесі жылы бұл топ Богемия мен Моравияға кеңінен тарады және табориттер (олар иерархияға деген жеккөрушілікте ұқсас болғандықтан) оны қатты жек көріп, адамиттер трансбұғаттауды, діни қызметкерлікті және Евхаристияны қабылдамағандықтары үшін оларды жек көреді. Адамиттер мен табориттер арасындағы қақтығыс Отакар Вавраның гуссит трилогиясының үшінші бөлігі – "Барлығына қарсы" (1958) фильмінде бейнеленген.