Кіріспе

Жоба 633 (Батыста НАТО-ның Romeo класы ретінде белгілі) – 1957 және 1961 жылдар аралығында салынған советтік дизель-электрлік суасты кемелерінің класы. Қытайда 1962 жылдан 1984 жылға дейін 033 типті қытайлық нұсқасы өндірілді.

633 жоба

633 жобасы – соғыстан кейінгі 611 (Zulu) және 613 (Whiskey) типтес совет теңіз флотының жобаларының одан әрі дамуы болды, ал олардың өзі неміс Kriegsmarine Type XXI су асты кемелерінен туындаған. Жобаны Горькийдегі "Лазурит" орталық жобалау бюросы іске асырды. Совет Одағы жоспарлаған 56 су асты кемеден 1957 жылдың қазан айынан 1961 жылдың желтоқсан айына дейін тек 20-сы ғана аяқталды, себебі совет теңіз флотына атомдық су асты кемелері енгізілді. Бүгінгі күнгі стандарттар бойынша "Ромео" класты су асты кемелері ескірген деп есептеледі, бірақ олар оқу және бақылау кемелері ретінде әлі де қандай да бір құндылыққа ие.

Қытайлық 033 типтегі Romeo класы және оның нұсқалары

1950 жылғы Қытай-Кеңес достығы және өзара көмек туралы шартқа сәйкес, Кеңес Одағы 1963 жылы Қытайға (кейін Солтүстік Кореяға) «Ромео» су асты кемелерін өндіруге қажетті құжаттаманы берді. Қытайдың 033 типі алғашқы «Ромеодан» кейбір жақсартулар енгізді, бортындағы сонар да үздіксіз жаңартылып келді: бастапқы кеңестік сонарды бірінші кезекте отандық қытайлық 105 типі сонар алмастырды, ол кейіннен №613 зауытында жасалған H/SQ2 262A сонарымен ауыстырылды. Бүгінде 033 типіндегі көптеген су асты кемелері қызметтен шығарылды немесе сақталды, ал бірнешесі оқу мақсатында қолданылады. 033 типі: Қытайда толыққанды отандық өндіріс 1967 жылы іске асырылды, содан кейін жоба 033 типі деп қайта аталды. Алайда, дайын кемелерді жылы климатта пайдалану тәжірибесі көрсеткендей, субарктикалық және арктикалық аймақтар үшін арналған бастапқы кеңестік тоңазыту және кондиционерлеу жүйесі субтропикалық және тропикалық аймақтар үшін жеткіліксіз болды, сондықтан тоңазыту және кондиционерлеу жүйесін жақсарту үшін қайта жобалау қажет болды. Барлық кемелер тропикалық және субтропикалық аймақтарда орналасу үшін осындай модернизациядан өтті. 1969 жылдың қыркүйегінде Гуанчжоудағы Хуанпу кеме жасаушы зауытында жақсартылған кондиционерлеу және тоңазыту мүмкіндіктері бар жаңа 033 типіндегі кемелердің құрылысы басталды, нәтижесінде 13 бірлік аяқталды. ES5B: Негізінен экспортқа бағытталған 033G типін әзірлеу. Бұл «Ромео» су асты кемелерін пайдаланушыларға арналған жаңарту жиынтығы. Бұл кластың басты жетістігі – су астында жүргенде сыммен басқарылатын торпедалар мен кемеге қарсы зымырандарды (AShM) іске қосу мүмкіндігі. Бағдарлама бастапқыда 1980 жылдардың ортасында басталды, ал Мысыр Қытайдың «Ромео» класындағы су асты кемелерінің флотын жаңарту бойынша келісімшартты жеңген кезде жалғыз клиент болды, оған кеңестік және қытайлық құрастырудағы бірліктер кірді. Бұл Қытайдың «Ромео» класындағы соңғы типі, шу деңгейі бастапқы кеңестік 633 жобасының 160 дБ-ымен салыстырғанда 20 дБ-ға төмендеп, 140 дБ-қа жетті. Қытайдан импортталған төрт бірлік батыс жағалауда орналасқан. Мысыр бастапқы сегіз «Ромео» класты су асты кемелерінің төртеуін пайдаланады, олар қытайлық жобаның жаңартылған нұсқалары. Қазіргі уақытта «Ромео» класты су асты кемелері операциялық емес (яғни оқу) мақсаттарда қолданылуда: Ресей мен КСРО флотында 20 «Ромео» класты кеме болды. Бұл кемелер енді Ресей Әскери-теңіз күштерінде жауынгерлік кемелер ретінде қолданылмайды, бірақ біреуі немесе екеуі жылжымайтын оқу орталықтары ретінде қызмет етеді. Қытай суық соғыс кезеңінде 84 дана 033 типі («Ромео») су асты кемелерін пайдаланған. Көптеген кемелер жойылды, бірақ 13-і әлі де оқу мақсатында қолданылуда.