Кіріспе

Неміс суретшісі

Зигмар Полке (13 ақпан 1941 – 10 маусым 2010) – неміс суретшісі және фотографы. Полке кең ауқымды стильдермен, тақырыптармен және материалдармен тәжірибе жасаған. 1970-ші жылдары ол фотосуретке ден қойып, 1980-ші жылдары сурет салуға қайта оралды, сол кезде бояу мен басқа да заттар арасындағы химиялық реакциялар арқылы кездейсоқ туындаған абстрактілі туындылар жасады. Өмірінің соңғы 20 жылында ол тарихи оқиғаларға және олардың қабылдануына арналған суреттер салған.

Өмір

Сегіз баланың жетіншісі Полке Төменгі Силезиядағы Оэльс қаласында дүниеге келді. 1945 жылы отбасымен бірге Германиядан қуылғандардың кезінде Тюрингияға қашып кетті. 1953 жылы оның отбасы Шығыс Германиядағы коммунистік режимнен қашып, алдымен Батыс Берлинге, содан кейін Батыс Германияның Рейн аймағына барып паналады. Батыс Германияға, Крефелдке жақын Виллихке келгеннен кейін Полке галереялар мен мұражайларда уақыт өткізе бастады және 1959-1960 жылдары Дюссельдорфтағы боялған шыны шеберханасында шәкірт болып жұмыс істеді, содан кейін жиырма жасында Дюссельдорф өнер академиясына (Көркемсурет академиясы) түсті. 1961 жылдан 1967 жылға дейін ол Карл Отто Гёц, Герхард Хойме басшылығымен Дюссельдорф Көркемсурет академиясында оқыды және мұғалімі Джозеф Бойздың терең ықпалына ішкі тілек білдірді. Ол Германияда және басқа елдерде зор әлеуметтік, мәдени және көркем өзгерістер кезінде шығармашылық жолын бастады. 1960 жылдары, әсіресе Дюссельдорф гүлденген, коммерциялық қала және көркемөнердің маңызды орталығы болды. 1970 жылдардың басында Полке суретшілер коммунасы – Гаспельхофта тұрды. 1977 жылдан 1991 жылға дейін Гамбургтегі Көркемсурет академиясында профессор болып жұмыс істеді. Оның студенттерінің арасында Георг Герольд та болды. 1978 жылы ол Кельн қаласына қоныс аударды, онда 2010 жылдың маусым айында ұзаққа созылған қатерлі ісікпен күресіп қайтыс болғанға дейін өмір сүріп, жұмыс істеді.

Тапсырылған жұмыстар

1999 жылы Берлинде Рейхстагтың қайта ашылуына арналған Полке үлкен, үш өлшемді жарық қораптарының сериясын жасады. Арт жағынан жарықтандырылған осы жарық қораптарының жолақты беттері арқылы көрінетін суреттер, көрермен олардың қасынан өте келе өзгеріп тұрады. Алғашқыда шыны сурет салудағы тәжірибесіне сүйене отырып, Полке 2006-2009 жылдар аралығында Цюрихтегі Гросмюнстер соборы үшін әр түрлі әсем шыны терезелер жасады.

Көрмелер

1966 жылы Польке Батыс Берлиндегі Рене Блок галереясында өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді, ал 1970 жылы Майкл Вернер галереясында тағы да жеке көрме ұйымдастырды. Нью-Йорктегі алғашқы жеке көрмесі 1982 жылы СоХодағы Холли Соломон галереясында, кемінде он жыл бұрын салған туындыларынан құралды. 1987 жылы Милуоки өнер мұражайында Уорхол, Бойс және Польке жұмыстарын біріктірген көрмеден кейін, Чикагодағы Қазіргі заманғы өнер мұражайы 1991 жылы Полькеге жеке көрме арнады. Польке үш рет «Документа» көрмесіне қатысты және бірнеше Венеция биенналесінде өнер туындыларын көрсетті. Өмірінің соңғы жылдарында Полькенің көркемдік жетістіктері әлемнің түкпір-түкпіріндегі ірі көрмелерде мойындалды, оның ішінде 2003–2004 жылдары Tate Modern-де, 2005 жылы Токиодағы Уэно Корольдік мұражайында және 2007 жылы Лос-Анджелестегі Гетти орталығында жеке көрмелері өтті. 2007 жылы «Museum Moderner Kunst» (MUMOK) «Сигмар Полке: Ретроспектива» атты Полькенің туындыларының көрмесін ұйымдастырды. Сондай-ақ 2007 жылы «Axial Age» (2005–2007) монументалды картиналар циклі алғаш рет 2007 жылғы Венеция биенналесінде көрсетілді, суретші бұл туындының Венецияда тұрақты түрде қойылғанын қалады. 2014 жылдың 19 сәуірінен 3 тамызына дейін Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында «Алибис: Сигмар Полке 1963–2010» ретроспективті көрмесі өтеді деп жоспарланған, содан кейін ол Лондонның Tate Modern мұражайына және Германияның Кёльн қаласындағы Людвиг мұражайына барады.

Мұра

Өзінің көптеген көрмелері арқылы Полке халықаралық деңгейде ықпал етті, оның отандастары Мартин Киппенбергер мен Альберт Оелен, голландиялық-американдық суретші Лара Шнитгер, американдықтар Ричард Принс, Джулиан Шнабель және Дэвид Салле, сондай-ақ швейцариялық Фишли және Вайс дуеті сияқты біршама жас суретшілерге әсер етті. Суретші Джон Балдессари Полкені "суретшілердің суретшісі" деп атады. Бүгінде Полке көбінесе Герхард Рихтермен бірге еске алынады, себебі екеуі де 1960 жылдары Батыс Германияда өнерімен айналысты. Оның ең танымал туындылары 1960 жылдардың ортасынан бастап аукциондарда ең жоғары бағаға сатылды. Полкенің аукциондағы жұмысының алғашқы рекордтық бағасы 2007 жылы Лондондағы Кристис аукционында "Стрэнд (Жағажай)" (1966) картинасы 2,7 миллион фунт стерлингке (содан кейін 5,3 миллион доллар) сатылғанда тіркелді. 2011 жылы Лондондағы Sotheby's аукционында Полкенің "City Painting II" (1968) картинасы 7,4 миллион долларға, ал "Джунгли" (1967) картинасы суретші үшін жаңа рекорд – 9,2 миллион долларға сатылды. Осы арада, 1975 жылғы Сан-Паулу биенналы үшін Полке жасаған он үлкен фотосуреттен тұратын "Атаусыз (Сан-Паулу сериясы)" (1975) 2006 жылдың ақпанында Кристис Лондонда 568 000 фунтқа (988 000 доллар) сатылды. Оның "Dschungel (Джунгли)" (1967) картинасы, Рой Лихтенштейн стилінде газеттен ұлғайтылған Benday нүктелерін пайдаланған романтикалық пейзаж, 2011 жылы Sotheby's аукционында граф Кристиан Дюркхаймнің коллекциясынан белгісіз телефон арқылы 9,2 миллион долларға сатылды; 2015 жылы ол қайтадан 27,1 миллион долларға сатылды, бұл оның туындыларының қазіргі рекордтық бағасы. Зигмар Полке мұрагерлері – оның әйелі, суретші баронша Августина фон Нагель, қызы Анна Полке және ұлы Георг Полке – суретшінің Кельн студиясында мұрағат құру үшін мұражай құрды. Мұражай сонымен қатар суретшінің авторлық құқықтарын басқарады. Суреттер, фотосуреттер және қағазға салынған туындылардың толық каталогы ("Catalogue Raisonné") қазіргі уақытта мұражайда дайындалып жатыр.