Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы менингококк вакцинасы

MeNZB – Жаңа Зеландияда менингококк ауруының эпидемиясын бақылау үшін қолданылған, В тобына жататын менингококк бактериясының нақты бір түріне қарсы вакцина. Көптеген адамдар менингококк бактериясын ешқандай зиянсыз әсерлерсіз қауіпсіз түрде тасымалдай алады. Дегенмен, менингококк ауруы ми қабынуы (менингит) мен қан инфекциясын (сепсис) тудыруы мүмкін, бұл мидың зақымдануына, әртүрлі органдардың жұмысының тоқтауына, тері мен жұмсақ тіндердің ауыр зақымдануына және өлімге алып келуі мүмкін. MeNZB вакцинасымен иммундау үшін шамамен алты апта аралықпен үш доза қабылдау қажет (жаңа туған нәрестелерге бұл вакцина 6 апталық, 3 айлық және 5 айлық екпелермен бірге жасалады). Толық иммундалған адамдарда да менингококк бактериясы тағы да болуы мүмкін және олар менингококк ауруына шалдығуы да мүмкін.

Құралымдары

Әрбір доза 0,5 мл және құрамында: Neisseria meningitidis тобының B штаммы NZ98/254-тен алынған сыртқы мембраналық көпіршіктер 25 мкг. Вакцинада тұтас бактериялар (тірі немесе өлген) жоқ. Оның «сыртқы мембраналық көпіршіктері» – бактериялардың «терісінің» кішкентай бөлігі, ол иммундық жүйеге оларды тануға және нағыз инфекцияға дайындалуға көмектеседі. MeNZB вакцинасы адам, қан немесе сиыр (қой) өнімдерін, жұмыртқа өнімдерін, неомицин немесе тиомерсал (көмірсутек) консервантын қамтымайды. Вакцинада тірі менингококк бактериялары жоқ, сондықтан вакцинадан ауру жұқтыру немесе ауру тасымалдаушысы болу мүмкін емес. 1,65 мг алюминий гидроксиді (адъювант). Сыртқы мембраналық көпіршіктер өздерінен жеке ұсынылғанда иммундық жүйе әдетте иммундық жауап бермейді. Адъюванттың болуы иммундық жүйені мембраналық көпіршіктерге жауап беруге мәжбүрлейді, олардың ыдырауы мен жойылуына жол бермейді, сонымен қатар жергілікті тіндердің зақымдануын тудырып, қажетті иммундық реакцияны қоздырады. Гистидин (pH деңгейін тұрақтандыру үшін). Гистидиннің pH буфері вакцинаның адам дене сұйықтықтарының pH деңгейіне мүмкіндігінше жақын болуын қамтамасыз етеді. Бұл иммундық жүйенің сыртқы мембраналық көпіршіктерге жауап берудің орнына вакцинаны бейтараптандыруға тырысып, уақытын ысырап етпеуін қамтамасыз етеді. Қалыпты физиологиялық тұзды ерітінді. Тұзды ерітінді (стерильді тұз және су) – бұл қаптама сияқты. Ол жоғарыда аталған барлық компоненттерді инъекцияға қолдануға болатын ерітіндіге еріту үшін қажет. Оның тұздылығы (айырбас) адам дене сұйықтығымен бірдей. MeNZB вакцинасының антигені ферментерде өсірілген B:4:P1.7b,4 (NZ 98/254) N. meningitidis штаммынан дайындалады. Бактериялар қант, маңызды аминқышқылы және темір мен калий сияқты маңызды элементтер бар синтетикалық ортада өсіріледі. Ферментацияда ірі қара мал және шошқа өнімдері қолданылмайды. Жасушаның сыртқы мембранасы бактерияларды өлтіретін дезоксихолатпен бөліп алынады. Сыртқы мембраналық көпіршіктер ультрацентрифугация арқылы өсіру ортасынан тазартылады, гистидинмен тұрақтандырылады, содан кейін адъювант ретінде алюминий гидроксиді Al(OH)3-қа адсорбцияланады. Тазарту ультрафильтрация/диафильтрация арқылы жүзеге асырылады.

Әсері

2004 жылы енгізілгеннен бері вакцина 1991 жылы басталған менингит эпидемиясына күрт әсер етті. 2004 және 2006 жылдар аралығында Жаңа Зеландия 20 жасқа дейінгі кез келген адамға тегін MeNZB вакцинасын ұсынды. Сәбилер мен мектепке дейінгі жастағы балаларды қалыпты түрде иммундау 2008 жылдың маусымына дейін жалғасты. Бұл бағдарламаның соңғы кезеңі, жоғары медициналық тәуекелге ұшыраған адамдарды иммундау, 2011 жылдың наурыз айында аяқталды. Бағдарламаны тоқтатудың себептері эпидемияның аяқталуы және вакцинаның қамтамасыз ететін иммундық қорғанысының уақытша болуы болды. Алғашқы талдау бойынша MeNZB 3 дозадан кейін 77% тиімділік көрсетті, орташа бақылау мерзімі 3,2 жылды құрады. N. gonorrhoeae және N. meningitidis бактериялары тығыз байланысты болғандықтан және олардың генетикалық тізбектерінде 80–90% гомология болғандықтан, менингококк вакциналарының N. gonorrhoeae инфекциясына қарсы қысқаша қорғанысқа ие болуы мүмкін. 2017 жылы жарияланған зерттеуде MeNZB вакцинасы гонореяға қарсы жартылай қорғаныс беретіні анықталды. Вакцинаның тиімділігі 31% деп есептелді.