Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік саясаткері Исмаил Джем (туған Исмаил Джем Ипекчи, 15 ақпан 1940 – 24 қаңтар 2007) – түрік орталық-солшыл саясаткер, зиялы, жазушы, автор және журналист. Ол 1995 жылдың 7 шілдесінен 26 қазанына дейін Түркияның Мәдениет министрі, ал 1997 жылдың 30 маусымынан 2002 жылдың 11 шілдесіне дейін Түркияның Сыртқы істер министрі қызметін атқарды.
Turkish politician
İsmail Cem (born İsmail Cem İpekçi, 15 February 1940 – 24 January 2007) was a Turkish centre leftist politician, intellectual, writer, author and journalist who served as the Minister of Culture of Turkey from July 7 to October 26, 1995, and Minister of Foreign Affairs of Turkey from June 30, 1997 to July 11, 2002.
Өмірбаян
1959 жылы Ысмайыл Джем Стамбулдағы Роберт колледжін бітіріп, 1963 жылы Швейцарияның Лозанна университетінің құқық факультетін аяқтады. 1983 жылы Францияның Париж қаласындағы "Эколь Либре дес Сайенс Политикс" мекемесінде саяси әлеуметтану саласы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол Ишик колледжін бітірген соң, АҚШ-тың Калифорния штатындағы Пьемонт орта мектебінде AFS мәдени алмасу бағдарламасы бойынша бір жыл оқыды. Джем – сол кездегі орталық-солшыл бағытты Milliyet газетінің бас редакторы болған, қаза тапқан либералды солшыл журналист, зиялы және адам құқықтарын қорғаушы Абди Ипекчидің туысы еді. Джемнің әкесі – түрік киноиндустриясының негізін қалаушылардың бірі, "Ипек Фильм" мен бірнеше танымал Стамбул кинотеатрларының (жаңа "Мелек" және "Ипек" кинотеатрлары сияқты) иесі болған Іхсан Ипекчи (1901-1966), ал анасы – Зеріфе. Ысмайыл Джем өмірі бойында төрт фотокөрме ұйымдастырған және "Мевсим, Мевсим" ("Маусым, Маусым") атты фотоальбом жариялаған шебер фотограф болды.
İsmail Cem finished high school at Robert College in İstanbul in 1959 and graduated from the Law School at the University of Lausanne, Switzerland in 1963. He had his master's degree in sociology of politics at the École Libre des Sciences Politiques in 1983, Paris, France. He was an exchange student with AFS Intercultural Programs at Piedmont High School, Piedmont California for one year during his high school years after Işık Koleji. Cem was the cousin of murdered liberal leftist journalist, intellectual and human rights activist Abdi İpekçi, the editor in chief for then centre leftist Milliyet newspaper. Cem was the son of İhsan İpekçi (1901 1966), who was one of the pioneers of the Turkish cinema industry, as the founder and partner of İpek Film, and several popular Istanbul movie theaters including Yeni Melek and İpek and his mother Zerife. İsmail Cem was an avid photographer, and held four photo exhibits in his lifetime, and published a book Mevsim, Mevsim (Seasons, Seasons).
Журналистика
1963 жылы елге оралған соң, Джем журналист ретінде кәсіби қызметін бастады. Ол ірі газеттерде мақалалар жариялады және "Миллиет", "Джумхуриет" және "Политика" газеттерінде колоннист болды, сондай-ақ 1964 жылдан 1966 жылға дейін екінші газеттің бас редакторы қызметін атқарды. 1971-1974 жылдары Түркия газетшілер одағының Стамбул бөлімінің басшысы болды. 1974-1975 жылдары 37-ші және 38-ші үкіметтер кезінде мемлекеттік Түрік радио және теледидар корпорациясының (ТРТ) бас директоры қызметін атқарды. Джемнің ТРТ бас директоры қызметін атқарған кезі, сол кезде Түркиядағы жалғыз телеарна болғандықтан, қызу пікірталас тудырды. Түркияның болашақ президенті Сүлеймен Демирел сияқты консерваторлар мен көрнекті оңшылдар Ипекчиниң қызметінен кетіру үшін саяси және әлеуметтік ықпалын бірнеше рет пайдаланды, бірақ барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды.
Returning home in 1963, Cem started his professional career as a journalist. He worked in some major newspapers who published articles and became a columnist for Milliyet, Cumhuriyet and Politika, where he served as the editor in chief for the second newspaper from 1964 until 1966. Between 1971 and 1974, he served as the chief of the Istanbul office within the Turkish Newspaper Workers Union. In 1974–1975, he acted as the general manager of the state owned Turkish Radio and Television Corporation (TRT) under the 37th and 38th governments. Cem's tenure as the general manager of TRT, then the only TV station in Turkey, created some controversy. The conservatives and prominent right wing figures like future President of Turkey Süleyman Demirel used their political and social influence to remove İpekçi from his post in several attempts, which have all proven fruitless.
Жазушылық мансап
Саяси және журналистік жетістіктерімен қатар, Ипекчи Түркиядағы әлеуметтік демократияның идеологтарының бірі ретінде танымал болды және түрік солшыл орталығының көрнекті өкілдерінің қатарында есептелді. Саяси тұрақсыздық кезінде орташа бағытты қолдаған Ипекчи Түркияның қалыптаспауының себептерін жатқан экономикалық және әлеуметтік факторлар туралы кеңінен жазды және түрік солшылын қайта жандандыру жолдарын теориялық тұрғыдан зерттеді. Оның кітаптарының ішінде «Түркиядағы қалыптаспау тарихы» (Turkiye'de Geri Kalmışlığın Tarihi) – Түркиядағы әлеуметтік ғылымдар саласындағы ең танымал кітаптардың бірі және «Әлеуметтік демократия дегеніміз не, не емес?» (Sosyal Demokrasi Nedir?, Ne Değildir?) – Түркия саясатына әлеуметтік демократия ұғымын енгізген алғашқы кітаптардың бірі бар. Ақпаратты және түсінікті стильде жазылған Ипекчидің кітаптары әлі де танымал және, әсіресе, қазіргі уақытта АКП-ның исламизміне қарсы наразылық пен түрік солшылындағы реформалар туралы пікірталасқа байланысты олардың танымалдығы артып келеді. Ол сондай-ақ «Анадолы солшылының» (Anadolu Solu) көрегені деп есептеледі. Оның еңбектерінің толық тізімін төменде табуға болады.
Among with his political and journalistic successes, İpekçi is also known as one of the ideologists of social democracy in Turkey, and was counted among the prominent figures within the Turkish centre left. İpekçi, who advocated a moderate agenda in a time of political turmoil, wrote extensive accounts of the economic and social factors lying beneath Turkey's underdevelopment and theoretized methods for the revitalization of Turkish left. Among his books are Turkiye'de Geri Kalmışlığın Tarihi (A History of Underdevelopment in Turkey), one of the most acclaimed books in the field of social sciences in Turkey and Sosyal Demokrasi Nedir?, Ne Değildir? (What is and What is not Social Democracy? ), one of the first books to introduce social democracy to Turkish politics. İpekçi's books, characterized by their plain but informative nature, are still popular and are growing even more popular, especially in light of the current dissent against AKP's Islamism and the debate of reformation in Turkish left. He is also labeled as the visionary of the "Anatolian Left (Anadolu Solu)" A more detailed bibliography of his works can be found below.
Саяси мансап
1987 жылы өткен жалпы сайлауда Кадыкой ауданынан Стамбул депутаты болып сайланғаннан кейін саясатқа қатысты. Ол 1991 жылы тағы да Стамбулдан, ал 1995 жылы Кайсериден қайта сайланды. 1993 жылы президент Тұрғұт Өзал қаза болғаннан кейін президенттікке үміткер болды, бірақ сәтті болмады. 1995 жылы Джем Республикалық Халық партиясынан (CHP) шығып, Демократиялық Сол партияға (DSP) қосылды. Одан кейін ол Мәдениет министрі болып тағайындалды. 1997 жылдың 30 маусымынан 2002 жылдың 11 шілдесіне дейін сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Ол Түркияда осы лауазымда ең ұзақ қызмет еткен төртінші министр болды.
He entered politics after being elected deputy of Istanbul from the Kadıköy district in the general elections held in 1987. He was re elected in 1991 again from Istanbul and in 1995 from Kayseri. After the death of President Turgut Özal in 1993, he ran for president without success. In 1995, Cem left the Republican People's Party (CHP) and joined the Democratic Left Party (DSP). He was then appointed Minister of Culture. He served as minister of foreign affairs from 30 June 1997 until 11 July 2002. He was the fourth longest serving minister of this position in Turkey.
Еуропалық Одақпен қарым-қатынастар
Ол сыртқы істер министрі ретінде Түркияның Еуропалық Одаққа қосылу ниетіне кандидат мәртебе алуы үшін келіссөздер жүргізді. 1999 жылы Хельсинкиде өткен саммитте Түркияның толық мүшелікке үміткер деп жариялануына көп үлес қосты, бұл Еуропалық Одақпен көптеген келіссөздерден кейін және Еуропалық Одақтың сыртқы саясат жөніндегі басшысы Хавьер Солана мен сол кездегі Еуропалық комиссар Гюнтер Верхюгеннің Анкараға соңғы мәселелерді шешу үшін түнгі сапар жасағаннан кейін мүмкін болды.
He negotiated candidate status for Turkey's bid to join the European Union as foreign minister. He was largely credited with Turkey's declaration as a full member candidate during the Helsinki Summit Meeting in 1999, after much negotiation with the EU and a night trip by EU foreign policy chief Javier Solana and the then European Commissioner Günter Verheugen to Ankara to iron out the last details.
Грекиямен қарым-қатынастар
Жем және оның грек әріптесі Георгий Папандреу түрік-грек қарым-қатынастарын жақсарту үшін жұмыс істеді. Ол Цинцирликуй зиратына жерленді. Папандреу оның қабіріне 2000 жылы Грекияда екеуі бірге еккен зәйтүн ағашының бір тармағын бейбітшілік нышаны ретінде қойды.
Cem and his Greek counterpart George Papandreou worked to improve Turkish Greek relations. He was interred at the Zincirlikuyu Cemetery. Papandreou laid on his grave a branch from the olive tree they both had planted 2000 in Greece as a symbol of peace.
Мұра
Исмаил Джемді Түркия жастары сыртқы істер министрі қызметін атқарган кезінде ерекше құрметпен қарады. Кейбір сауалнамалардың көрсетуінше, жастар Джемді Түркия президенті қызметінде көруді тіледі. Түрік саясаттанушысы Озан Ермечи жазған Исмаил Джемнің өмірбаяны – "Түрік социал-демократының портреті: Исмаил Джем" және оның түрік тіліндегі нұсқасы "Bir Türk Sosyal Demokratı: İsmail Cem" түрік зиялыларының арасында көп оқырмандар тапты және Джемнің түрік социал-демократиялық қозғалысындағы ерекше орнын көрсетті.
İsmail Cem was especially admired by young people in Turkey during his time as a foreign minister. Some polls indicated that young people desired to see Cem as President of Turkey. İsmail Cem's biography written by Turkish political scientist Ozan Örmeci, "Portrait of a Turkish Social Democrat: İsmail Cem" and its Turkish version "Bir Türk Sosyal Demokratı: İsmail Cem" found many readers among Turkish intellectuals and showed Cem's unique place in Turkish social democratic movement.
Марапаттар
2000 жылы Джем екі ұлт арасындағы жақымды қарым-қатынасты нығайтқаны үшін АҚШ-тағы "East West Institute" саяси-сараптық орталығымен бірге Грекия Сыртқы істер министрі Йоргос Папандреупен бірге "Жылдың мемлекет қайраткері" сыйлығымен марапатталды.
In 2000, Cem was honored by US based "East West Institute" think tank with the Statesman of the Year award together with the Greek Minister of Foreign Affairs George Papandreou for fostering closer relations between the two nations.