Кіріспе

Қысқа мерзімді қаржылық сауда стратегиясы
Қаржы саласында статистикалық арбитраж (жиі Stat Arb немесе StatArb деп қысқартылады) – кең ауқымды түрлендірілген құнды қағаздар портфелінде (жүздегеннен мыңдарға дейін) қысқа мерзімге (әдетте секундтан күндерге дейін) ұсталатын орташаға оралу модельдерін қолданатын, қысқа мерзімді қаржылық сауда стратегияларының бір класы. Бұл стратегиялар математикалық, есептеу және сауда платформаларымен қамтамасыз етіледі.

Сауда стратегиясы

Жалпы алғанда, StatArb – бұл төменнен жоғарыға қарайғы бета-бейтарап стратегия, орындау үшін сигналдар беру мақсатында статистикалық/эконометриялық әдістерді қолданады. Сигналдар көбінесе қарама-қарсы орташаға оралу принципі арқылы туындайды, бірақ сондай-ақ жетекші/кідіріс әсерлері, корпоративтік іс-қимылдар, қысқа мерзімді импульс сияқты факторларды пайдалана отырып құруға болады. Бұл StatArb-тың көп факторлы тәсілі деп аталады. Көлемді акциялар саны, жоғары портфель айналымы және анықтауға тырысатын әсерлердің салыстырмалы шағын болуы стратегияны көбінесе автоматтандырылған түрде жүзеге асыруға және сауда шығындарын азайтуға баса назар аударуға алып келеді. Статистикалық арбитраж хедж-қорлар мен инвестициялық банктерде маңызды күшке айналды. Көптеген банктердің меншікті операциялары қазір әртүрлі деңгейде статистикалық арбитраж саудасына бағытталған. Сауда стратегиясы ретінде статистикалық арбитраж – бағалы қағаздар саудасына қатысты жоғары сандық және есептеу тәсілі. Ол деректерді өндіру және статистикалық әдістерді, сондай-ақ автоматтандырылған сауда жүйелерін пайдалануды қамтиды. Тарихи тұрғыдан StatArb қарапайым жұптық сауда стратегиясынан дамыды, онда акциялар негізгі немесе нарықтық ұқсастықтар бойынша жұптарға бөлінеді. Егер жұптың бір акциясы екіншісінен жақсы нәтиже көрсетсе, нашар өнім көрсеткен акция ұзақ мерзімге сатып алынады және жақсы өнім көрсеткен акция қысқа мерзімге сатылады, нашар өнім көрсеткен акцияның жақсы өнім көрсеткен серігіне жақындауы күтіледі. Математикалық тұрғыдан алғанда, стратегия – жоғары корреляциясы, коинтеграциясы немесе басқа да ортақ факторлық сипаттамалары бар акциялар жұбын табу. Жұптық сауда контекстінде қарапайым қашықтыққа негізделген тәсілдерден бастап коинтеграция және копула концепциялары сияқты күрделі құралдарға дейін әртүрлі статистикалық құралдар қолданылды. StatArb акциялар жұбын емес, жүзден астам акциядан тұратын портфелді қарастырады – кейбіреулері ұзақ, кейбіреулері қысқа, олар бета мен басқа да тәуекел факторларына қатысуды жою үшін секторлар және аймақтар бойынша мұқият сәйкестендіріледі. Портфель құрылымы автоматтандырылған және екі кезеңнен тұрады. Бірінші, «бағалау» кезеңінде нарықтағы әрбір акцияға оның тартымдылығын көрсететін сандық балл немесе рейтинг беріледі; жоғары балл ұзақ ұсталуы тиіс акцияларды, ал төмен балл қысқа сатуға үміткер акцияларды көрсетеді. Бағалау формуласының егжей-тегжейі әртүрлі және құпиялы, бірақ әдетте (жұптық саудадағыдай) қысқа мерзімді орташаға оралу принципін қамтиды, мысалы, өткен аптада ерекше жақсы нәтиже көрсеткен акциялар төмен балл алады, ал нашар нәтиже көрсеткен акциялар жоғары балл алады. Екінші, «тәуекелді азайту» кезеңінде акциялар портфельге мұқият пропорцияда біріктіріледі, осылайша нарықтық және факторлық тәуекелді жою немесе азайту үшін. Бұл кезеңде әртүрлі тәуекел факторларын шектеу немесе жою үшін MSCI/Barra, APT, Northfield, Risk Infotech және Axioma сияқты коммерциялық тәуекел модельдері көбінесе қолданылады.

Қауіптері

Белгілі бір уақыт аралығында нарықтағы төмен ықтималды қозғалыс қысқа мерзімді ауыр шығындарға әкелуі мүмкін. Егер мұндай қысқа мерзімді шығындар инвестордың аралық маржа талаптарын өтеуге жеткілікті қаражатынан асып кетсе, оның позициялары, тіпті стратегиясының модельдік болжамдары дұрыс болып шықса да, шығынмен сатылуы мүмкін. 1998 жылы Long Term Capital Management компаниясының банкроттығы, нарықтағы қолайсыз өзгерістерге кепілдік беруге қабілетсіздігі салдарынан сәтсіздікке ұшыраған қордың кеңінен таралған мысалы болды. Статистикалық арбитраж модельдің нашарлығына, сондай-ақ жекелеген акциялардың немесе бағалы қағаздардың тәуекеліне де ұшырайды. Модельге негізделген статистикалық байланыс жалған болуы мүмкін, немесе негізгі активтердің табысының таралуының өзгеруіне байланысты бұзылуы мүмкін. Модельдің білмейтін факторлар нарықтағы баға өзгерісінің маңызды драйверіне айналуы мүмкін, және керісінше де орын алуы мүмкін. Модельге негізделген инвестицияның өзі негізгі қатынасты өзгерте алады, әсіресе егер көптеген инвесторлар ұқсас принциптермен инвестиция жасаса. Арбитраж мүмкіндіктерін пайдалану нарықтың тиімділігін арттырады, соның салдарынан арбитражға мүмкіндік азаяды, сондықтан модельдерді үнемі жаңарту қажет. Жеке акция деңгейінде, бірігу және сатып алу операциялары немесе тіпті жекелеген компанияның банкроттық жағдайының қаупі бар. Мұндай оқиға өткен деректердің эмпирикалық статистикалық талдауынан алынған кез келген тарихи байланыстың маңыздылығын дереу жоққа шығарады.

StatArb және жүйелік тәуекел: 2007 жылдың жазындағы оқиғалар

2007 жылдың шілде және тамыз айларында StatArb (және басқа Quant типіндегі) хедж-фондтары бір уақытта елеулі шығынға ұшырады, мұны ортақ тәуекел факторы болмаса түсіндіру қиын. Себептері әлі толыққанды түсініксіз, бірақ жарияланған бірнеше есептерде капиталды алу немесе маржа талаптары болған қордың шұғыл таратылуы айтылады. Фонд өзінің позицияларын жылдам жабу арқылы ұзақ және қысқа позициядағы акциялар бағасына қысым жасады. Басқа StatArb фондтарының альфа-модельдері мен тәуекелді азайту модельдерінің ұқсастығына байланысты ұқсас позициялары болғандықтан, олар да кері нәтижелерге тап болды. Оқиғаның бір нұсқасында Morgan Stanley-дің жоғары табысты StatArb қоры PDT фирманың басқа бөлімдеріндегі қиындықтарға жауап ретінде өз позицияларын азайтуға шешім қабылдағаны және бұл бірнеше күндік қарбалас сауда-саттыққа қалай әсер еткені сипатталады. StatArb-қа қатысты акцияның өзі салыстырмалы түрде жаңа тәуекел факторы болып табылады, сондықтан StatArb модельдерінде ескерілмеген. Бұл оқиғалар StatArb нарықта маңызды факторға жеткенін, қазіргі қорлардың ұқсас позицияларға ие екенін және, әсерлі түрде, бірдей кіріс үшін бәсекелесетінін көрсетті. Хандани мен Лоның StatArb стратегиясының қарапайым модельдеуі 1998 жылдан 2007 жылға дейін мұндай стратегиялардың кірістілігі бәсекелестікке байланысты айтарлықтай төмендегенін көрсетті. Портфель құнының жалпы төмендеуі себептік механизмге де байланысты болуы мүмкін деген пікір бар. 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы да осы кезеңде орын алды. Көптеген, тіпті басым көпшілігі, инвесторлар осы бір жыл ішінде шығынға ұшырады. Статистикалық арбитраж қолданатын хедж-фондтарындағы байқалған шығындардың байланысы міндетті түрде тәуелділікті білдірмейді. Нарыққа көбірек бәсекелестер келгенде және фондтар StatArb-дан гөрі көп платформаларда саудаларын диверсификациялағанда, платформа модельдерінің бір-біріне ұқсас болуын күтуге ешқандай себеп жоқ деуге болады. Олардың статистикалық модельдері толығымен тәуелсіз болуы мүмкін.

Дүниежүзілік тәжірибе

Статистикалық арбитраж әртүрлі елдерде немесе нарықтарда әртүрлі нормативтік жағдайлармен кездеседі. Бағалы қағаздар немесе туынды нарықтары жетілмеген көптеген елдерде инвесторлар үшін жергілікті нарықтарда статистикалық арбитраж жүргізу мүмкін болмайды немесе тиімсіз болып көрінеді.

Қытай

Қытайда сандық инвестициялар, оның ішінде статистикалық арбитраж, инвестициялаудың басты әдісі емес. Нарықтық жағдайлардың бірнеше факторы қорлар және басқа да қаржы институттарының сауда жасауын шектейді. Қысқа сатуға қойылған шектеулер, сондай-ақ нарықты тұрақтандыру механизмдері (мысалы, күнделікті лимит) жеке және институционалдық инвесторлар статистикалық арбитраж теориясы ұсынатын сауда стратегиясын іске асыруға тырысқанда қиындықтар тудырады.

Басқа дереккөздер

Авельленда, М. және Дж. Х. Ли: "АҚШ акциялар нарығындағы статистикалық арбитраж". StatArb табыстылығы 2002 және 2003 жылдардан кейін төмендегенін растайтын жақсы құжатталған эмпирикалық зерттеу. Бертрам, В. К., 2009, Статистикалық арбитраж саудасының оңтайлы аналитикалық шешімдері, SSRN-де қолжетімді: https://ssrn.com/abstract=1505073. Бертрам, В. К., 2009, Ито диффузиялық процестері үшін оптималды сауда стратегиялары, Physica A, жарық көреді. SSRN сайтынан алуға болады: https://ssrn.com/abstract=1371903. Статистикалық арбитраж саудасы үшін берік теориялық негіз ұсынады. Ричард Букстабер: "Біздің өз дизайнымыздың жындысы", Wiley (2006). Сипаттайды: 1980-ші жылдардың ортасында Джерри Бамбергердің жұп сауда идеяларынан туған Morgan Stanley-дегі Stat Arb-тың пайда болуы. Бэмбергердің Newport/Princeton Partners компаниясына кеткенінен және Д. Э. Шоудың өз StatArb фирмасын құруынан кейін концепцияның жоғалуы. Соңында, 1992 жылы Питер Мюллер басқаруымен Morgan Stanley-де StatArb-тың қайта жандануы. Осылай делінген (194-бет): "Статистикалық арбитраж өзінің шарықтану нүктесін басып өтті. 2002 жылдың ортасында Stat Arb стратегияларының нәтижелері төмендеп, стандартты әдістер қалпына келмеді." Jegadeesh, N., 1990, "Қағаз бағасының болжамды мінез-құлқының дәлелі", Journal of Finance 45, 881–898 бб. StatArb кірісінің көзі – қысқа мерзімді қайтарудың болжамдылығы туралы маңызды алғашқы мақала (Леманнмен бірге). Lehmann, B., 1990, "Мода, мартингейлдер және нарық тиімділігі", Quarterly Journal of Economics 105, 1–28 бб. StatArb-тың алғашқы қорлары пайдаланған қысқа мерзімді қайтару әсерін құжаттаған ашық әдебиеттегі алғашқы мақала. Эд Торп: "Сандық қаржыға қарапайым көзқарас – нарықты жеңу модельдері". Эд Торптың 1980 жылдардың басында және ортасындағы Stat Arb жұмысын сипаттайтын автобиографиялық мақала (5-бетті қараңыз). Эд Торп: "Статистикалық арбитраж", Wilmott Magazine, 2008 жылғы маусым (1-бөлшек, 2-бөлшек, 3-бөлшек, 4-бөлшек, 5-бөлшек, 6-бөлшек). StatArb-тың алғашқы күндері туралы оның пионерлерінің бірінен келген естеліктер.