🇰🇿 Соңғы Үш Патшалық дәуірі (889-936 жж.): Корея тарихындағы жаңару, Silla ыдырауы, Goryeo құрылуы. Корея мемлекетінің бірігуі мен 500 жылдық династиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корея тарихының кезеңі (889–936)
Period of Korean history (889–936)
Ежелгі Кореяның Кейінгі Үш Патшалық кезеңі (889–936 жж.) б.з.б. 1-ші ғасырдан б.з. 7-ші ғасырына дейін Корея түбегінде үстемдік құрған ескі үш патшалықтың ішінара қайта жаңғыруын көрді. 668 жылдан бастап Кореяны бірыңғай басқарған Біріккен Силла патшалығы баяу құлдырап, оның орнына пайда болған билік бослығы бірнеше көтерілісшіл мемлекеттердің туып, Кореяның ежелгі патшалықтарының тарихи атауларын қабылдауына әкелді. Бұл одақтар мен ішкі соғыстардың шатас кезеңімен ұласты, бірақ Горёо мемлекеті тағы да үстемдікке ие болып, бұрынғы солтүстік Гогурё патшалығына құрмет көрсету мақсатында осылай аталып, біріккен корей мемлекетін және шамамен 500 жылға созылған династияны құрды.
The Later Three Kingdoms period (889–936 AD) of ancient Korea saw a partial revival of the old three kingdoms which had dominated the peninsula from the 1st century BC to the 7th century AD. After the Unified Silla kingdom had ruled Korea alone from 668 AD, it slowly began to decline and the power vacuum this created led to several rebellious states rising up and taking on the old historical names of Korea's ancient kingdoms. A messy period of alliances and in fighting followed, but one state would once again establish a dominant position – Goryeo, itself named in homage to the earlier northern Goguryeo kingdom – and form a unified Korean state and a dynasty which would last almost 500 years.
Силланың құлдырауы
Біріккен Силла патшалығы (668-935 жж.) үш ғасыр бойы Корея түбегінде үстемдік құрған, бірақ мемлекет баяу құлдырап бара жатты. Оның сүйектік дәреже жүйесіне негізделген қатаң сыныптық құрылымының салдарынан, көбі туған жерінен жоғары көтеріле алмайтын, ал жаңа идеялар мен инновациялар тежеліп қалды. Аристократия патшаның билігі мен ысырапшылдығына наразылық білдіре бастады, жер иелері орталықтандырылған басқаруға қарсылық көрсетті, ал шаруалар оларға салынатын үздіксіз салықтардан көтеріліс көтерді. Мемлекет іштен ыдырап бара жатты. Орталық Силла үкіметінің әлсіздігі жергілікті әскербасылар мен күшті адамдардың, оларды жақсы жағдайда да мемлекеттік бақылауға алу қиын болған, енді өз аумақтарын қалағандай басқаруына мүмкіндік берді. Түбекті бандиттік тонаулар шарлады, олардың ең танымалдары – Чонгилл, Кихвон, Ян Кил және «Қызыл шалбарлылар» (Чоккойок) тобы болды.
The Unified Silla Kingdom (668–935 AD) had held sway over the Korean peninsula for three centuries, but the state was in a slow decline. The rigidity of its class structure based on the Bone rank system meant that few could rise above the position of their birth and ideas and innovation were stifled. The aristocracy began to resent the power and waste of the king, landowners resisted centralised control, and the peasantry grew more and more rebellious over the incessant taxes levied upon them. The state was falling apart from within. The weakness of the central Silla government meant that local warlords and strongmen, always difficult to bring under state control at the best of times, now ruled their own territories as they pleased. Banditry swept across the peninsula, particularly infamous examples being Chongill, Kihwon, Yang Kil, and a group known as the Red Pantaloons (Chokkojok).
Кён Хвон мен Кунг Йе
Кореяны басқару үшін еркіндікке айналған саяси дауылдың бұл кезеңі Кейінгі Үш Патшалық дәуірі (889-936 жж.) деп аталады. Кён Хвон (867-936 жж.), шаруалардың көшбасшысы және Силла армиясының офицері, 892 жылы саяси аласапыранды пайдаланып, өзін Мужу қаласының әскери губернаторы етіп тағайындады. 900 жылға қарай Кён амбициялырақ болды және бандит Ян Килмен бірігіп, жартыаралдың оңтүстік-батыс бөлігінде ежелгі Бэкче (Пэкче) патшалығын қайта жаңғыртты. Ол Вансанды (қазіргі Чонжу) өзінің астанасы етіп таңдады. Осы уақытта аристократ буддалық монах Кунг Йе 901 жылы солтүстікте жаңа Гогурьё мемлекетін жариялады, ол Кейінгі Гогурьё (Хугогурьё) деп белгілі болды. Кунг Йе Силланың Кёнмунның немесе Хеонанның заңсыз ұлы болған деген екі пікір бар. Ол да Ян Килмен одақтасқан, бірақ одан да қатыгездік танытып, бандитті өлтіріп, өзін патша деп жариялауға жол ашты. Оның астанасы алдымен Сонгак (Гэсонг), содан кейін Чорвон болды. Ол патшалығының атын екі рет өзгертті – 904 жылы Маджин, ал 911 жылы Тэбонг деп атады, бұл оның тұрақсыз мінезін көрсетеді. Бір нәрсе ешқашан өзгермеді – Кунгтың Силлаға деген жек көруі және оның қол астындағыларының оны әрқашан «қарғысқа ұшыраған ел» деп атауына талап етуі. Содан кейін жартыаралды бақылау үшін ұзақ және қатал күрес басталды. 927 жылы Кён Хвон Силланың астанасы Кёнджуға шабуыл жасады, ал Кунг Йедің беделсіз және фанатикалық билігі оның өз халқының қолынан қаза табуына әкелді. Кунг билікке мас болып, өзін Майтрейя Буддасы деп санады, уақытын сутралар жазуға арнады, өзі мен отбасын сәнді киімдерге орады және 200 монахтан тұратын сүйемелдеуші топсыз ешқайда шықпады. Ол тіпті ойларды оқу қабілетіне ие екенін мәлімдеді және оның «дағдыларын» пайдаланып, сарайындағы адал емес деп күдіктенгендерді тазартты. 918 жылы Кунгтың орнын оның бірінші министрі, қабілетті Ван Кён иеленді, ол бұрынғы басшысының өлтірілуіне қатысқан болуы мүмкін. Ван бірнеше аралдарды басып алып, Бэкче мен Қытай және Жапония арасындағы сауданы тоқтатты, бұл оның теңіз күштеріндегі шеберлігін көрсетті. Ван жаңа атауды – Горё (Корё) таңдады және астананы Сонгакқа (қазіргі Кэсонг) көшірді, онда оның әкесі ұзақ жылдар бойы бай саудагер және жергілікті басшы болып келген.
This period of political turmoil which turned into a free for all for control of Korea is referred to as the Later Three Kingdoms period (889 936 AD). Kyŏn Hwŏn (867 936 AD), a peasant leader and Silla army officer, took advantage of the political unrest in 892 AD and made himself military governor of the city of Muju. By 900 AD, Kyŏn became more ambitious and, joining forces with the bandit Yang Kil, formed a revival of the old Baekje (Paekche) kingdom in the south west portion of the peninsula. He chose Wansan (modern Jeonju) as his capital. Meanwhile, an aristocratic Buddhist monk leader, Kung Ye, declared a new Goguryeo state in the north in 901 AD, known as Later Goguryeo (Hugoguryo). Kung Ye was either the illegitimate son of Gyeongmun of Silla or Heonan of Silla depending on the account. He, too, had formed an alliance with Yang Kil but proved rather more ruthless and killed the bandit, clearing the way to declare himself king in his own right. His capital was first at Songak (Gaesong) and then Cheorwon. He also twice changed the name of his kingdom – to Majin in 904 AD and Taebong in 911 AD – illustrative of his unstable character. One thing that never changed was Kung's hatred of Silla and his insistence that his subjects always refer to it as the 'nation of the damned.' There then followed a protracted power struggle for control of the peninsula. Kyŏn Hwŏn attacked Gyeongju, the Silla capital, in 927 AD, while Kung Ye's unpopular and fanatical tyranny led to his death at the hands of his people. Kung had become drunk on power and believed himself to be the Maitreya Buddha, spent his time composing sutras, dressed himself and his family in extravagant robes, and never went anywhere without an entourage of 200 monks chanting in his wake. He even claimed he had the power of mind reading and used his 'skills' to purge his court of anyone he suspected of disloyal intentions. Kung was succeeded in 918 AD by his first minister, the able Wang Kŏn who probably had a hand in his hated predecessor's assassination. Wang had already distinguished himself as a naval commander, capturing several islands and blocking Baekje's trade with China and Japan. Wang selected the new name of Goryeo (Koryo) and moved the capital to Songak (modern Kaesong) where his father had long been a wealthy merchant and local headman.
Ван Гонның Кореяны біріктіруі
Кейіннен Бэкче (Хубэкче) 920 және 924 жылдары Силла патшалығына шабуыл жасады. Силла, қазір үш патшалықтың ең әлсізі және оңтүстіктегі шағын жерді ғана бақылап отыр, оған жауап ретінде Кейінгі Когурёдан көмек сұрады. 927 жылы Бэкче Силланың астанасы Кёнджуға шабуыл жасап, тонағанда, Силла патшасы Кёнгэ (924-927 жылдары билеген) өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болды, ал оның орнына Ким Пу орнатылды. Ван бұған жауап ретінде Кейінгі Бэкче астанасына шабуыл жасады, ол сол кезде басшылықтың араздасуынан қиын жағдайда болды. Содан кейін Кён Хвон Геочанг шайқасында Ван бастаған әскерге жеңіліп қалды. Бэкче астанасына оралғанда, Кён Хвон өзінің ұлы Кён Сингом бастаған көтеріліске тап болды. Ол әкесі кіші інісін таққа мұрагер еткеніне наразы болып, Кён Хвонды түрмеге қамады. Ван енді Силланың көп бөлігін бақылап, оны Кёнджудан тыс жаңа гарнизон арқылы басқарды, ал 932 жылы Қытайдың Тан әулеті оның Кореяның де-факто билеушісі екенін мойындады. 934 жылы Уанның Бэкчеге қарсы Унджу (Хонсон) шайқасындағы үлкен жеңісінен кейін, солтүстік Маньчжурияның Бальхае (Пархае) мемлекетінен келген босқындар Кореяға оралу үшін жағдайдың тұрақталғанын сезінді. Силланың Кёнсуы басылып, 935 жылы Ванды өзінің мұрагері етіп тағайындады. Сол жылы Кейінгі Когурё аумағына қашқан Кён, ескі жауы Ваннан Кён Сингомды жоюға көмек сұрады. Кён Когурё әскерін Бэкчеге бастап келді, нәтижесінде азаматтық соғыс болды және 936 жылы Кён Сингом мен Кён Хвонның өлімі Бэкчені әлсіретті, соның арқасында Ван елді Горё деген атпен қайта біріктіре алды, осы ат Кореяның қазіргі атауының бастауы болды. Ванға өлімнен кейін «Горёның Тэжо» немесе «Ұлы негізін қалаушы» деген лақап берілді. Ол Кореяны келесі бес ғасыр бойы билеген әулетті құрды.
Later Baekje (Hubaekche) attacked the Silla kingdom in 920 and 924 AD. Silla, now the weakest of the three kingdoms and only controlling a small heartland in the deep south, responded by calling on Later Goguryeo for assistance. When Baekje attacked and sacked the Silla capital of Gyeongju in 927 AD, the Silla king Gyeongae of Silla (r. 924 927 AD) was forced to commit suicide and a puppet ruler, Kim Pu installed in his place with the reign name of Gyeongsun. Wang responded by attacking the Later Baekje capital, which was now beset by leadership in fighting. Kyŏn Hwŏn then lost a battle at Geochang to a force led by Wang. Back at the Baekje capital, Kyŏn Hwŏn faced a rebellion led by his son Kyŏn Sin gŏm, who, displeased that his father had favoured his younger brother as next in line for the throne, imprisoned Kyŏn Hwŏn. Wang was now in possession of most of Silla's territory, which he controlled via a new garrison outside Gyeongju, and his position as de facto ruler of Korea was recognised by the Tang dynasty of China in 932 AD. In 934 AD, after Wang's overwhelming victory over Baekje at Unju (Hongseong), refugees from the northern Manchurian state of Balhae (Parhae) felt the situation stable enough to return to Korea. Gyeongsun of Silla surrendered and named Wang as his successor in 935 AD, and in the same year Kyŏn, who had escaped to Later Goguryeo territory, appealed to his old enemy Wang for help to remove Kyŏn Sin gŏm. Kyŏn led a Goguryeo army to Baekje, and the resulting civil war and death of both Kyŏn Sin gŏm and Kyŏn Hwŏn in 936 AD, greatly weakened Baekje and allowed Wang to finally unify the country once again under the name of Goryeo, origin of today's name for Korea. Wang, posthumously given the title of Taejo of Goryeo or 'Great Founder,' established a dynasty which would rule Korea for the next five centuries.