Томас Лео Маккари: Америкалық режиссер және сценарист

Кіріспе

Американдық кинорежиссер (1898–1969)

Томас Лео МакКэри (3 қазан 1898 – 5 шілде 1969) – американдық кинорежиссер, сценарист және продюсер. Ол шамамен 200 фильмге қатысқан, оның ішінде сыншылар жоғары бағалаған «Құйрық шұбыры», «Келесі күн үшін жол аш», «Қайғылы шындық», «Менің жолым», «Сент-Мэридің қоңырауы», «Менің ұлым Джон» және «Есте сақтау үшін оқиға» фильмдері бар. Оның әкесі Томас Дж. МакКэри, оны Лос-Анджелес Таймс «дүниедегі ең ірі жекпе-жек промоутері» деп атады. Лео МакКэри кейінірек Гарольд Ллойдпен бірге «Сүт жолы» (1936) атты бокс комедиясын түсірді. МакКэри Оңтүстік Калифорния университетінің құқық факультетін бітірген, ал 1919 жылы Тод Браунингтің режиссерлік көмекшісі болғанға дейін кен өндіру, бокс және ән жазумен айналысқан. Браунинг МакКэриді, оның тартымды келбетіне қарамастан, актер емес, жазушы ретінде шығармашылық жағынан жұмыс істеуге көндірді. Кейін МакКэри өзінің шеберлігін Хэл Роуч студиясында жетілдірді. Роуч оны 1923 жылы спорт клубында бірге гандбол ойнағаннан кейін, МакКэридің әзіл-қалжың сезімімен таң қалдырғаннан кейін gagman ретінде жұмысқа алды. МакКэри бастапқыда «Біздің топ» сериясы мен басқа студия жұлдыздары үшін анекдоттар жазды, содан кейін Чарли Чейспен екі роликті түсірді және қысқаметражды фильмдерді өндіріп, режиссерлік етті. Чейс МакКэридің ұстазы болды. 1940 жылы ол қайтыс болғаннан кейін МакКэри: «Мен қандай жетістікке жетсем де, не жетпесем де, оның көмегімен жеттім, өйткені ол маған білгенімнің бәрін үйретті», – деді. Екеуі де бір-біріне өте жақын болды, себебі екеуі де танымал әндер жазуға тырысатын хоббиге ие болды. Роучта жұмыс істеген кезде МакКэри, кейінгі сұхбаттарда айтқандай, Стэн Лорел мен Оливер Хардиді бірге түсірді және олардың экрандық кейіпкерлерінің дамуына жетекшілік етті, осылайша барлық уақыттағы ең тұрақты комедиялық дуэттің бірін жасады. Ол тек дуэттің «We Faw Down» (1928), «Liberty» (1929) және «Wrong Again» (1929) қысқа фильмдерінің режиссері ретінде ресми түрде танылды, бірақ көптеген сценарийлер жазды және басқалардың режиссерлік жұмысын бақылады. 1929 жылы ол студияның өндіріс вице-президенті болды. Бұл кезеңнен аз танымал – Роучтың «диалекттік комедиялар» сериясы үшін ирландтық америкалық МакКэри мен еврей американдық актерді біріктірген кезде Макс Дэвидсонмен бірге түсірген қысқаметражды фильмдері. Олар соңғы жылдары қайта ашылды, 1994 жылы Италияның Порденоне қаласында өткен Giornate del Cinema Muto көрмесінде көрсетілгеннен кейін. Дыбыс дәуірінде МакКэри көркем фильмдер режиссерлігіне көшті, сол дәуірдің көптеген ірі жұлдыздарымен жұмыс істеді, соның ішінде Глория Свансон («Индискрит», 1931), Эдди Кантор («Испаниядан келген бала», 1932), Маркс ағайындылары («Бүркені шұбыры», 1933), В. С. Филдс («Бір түрдің алтысы», 1934) және Мэй Уэст («Тоқсанның Беллесі», 1934). Paramount-та түсірілген алты фильмнің сериясы 1937 жылы «Келесі күн үшін жол аш» фильмінің түсірілімімен аяқталды. Депрессия кезінде отбасылық және экономикалық себептермен бөлек тұратын қарт жұптың оқиғасы әзіл-қалжыңсыз көрсетілмесе де, фильмнің табысы кассада сәтсіз болды, сондықтан режиссер жұмыстан босатылды. Дегенмен фильм Нью-Йорктегі жаңа құрылған Заманауи өнер мұражайының тұрақты коллекциясына қосылып, маңыздылығы үшін ерте танылды. Кейінгі жылдары ол канондық болып, тіпті кейбір адамдар оны МакКэридің шедеврі деп санайды, өйткені Бертран Тавернье, Чарльз Сильвер және Робин Вуд сияқты білгірлер оны жоғары бағалады. 1937 жылы Колумбияға шақырылған МакКэри «Үздік режиссер» номинациясында өзінің алғашқы «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. «Үздік шындық» фильмінде Айрин Данн мен Кэри Грантпен түскен бұл комедия Кэри Гранттың бірегей экрандық бейнесін қалыптастырды, оны негізінен МакКэри ойлап тапқан (Грант МакКэридің көптеген мінез-құлқынан көшіріп алған). Олардың есімдерінің ұқсастығымен қатар, МакКэри мен Кэри Грант физикалық ұқсастыққа ие болды, бұл Грант үшін МакКэридің интонациясы мен сөздерін еліктеуді оңайлатты. Жазушы-режиссер Питер Богдановичтің айтуынша, «Атаулы шындықтан кейін, жарық комедияға келгенде, Кэри Грант болды, содан кейін басқалардың бәрі де екінші орында қалды». «Қайғылы шындық» фильмінің сәттілігінен кейін МакКэри, Фрэнк Капра сияқты, белгілі бір тәуелсіздікке ие Колумбияның келісімшарт режиссері бола алатын еді. Оның орнына ол өзінің жеке жолын таңдап, «Каубой мен ханым» деген әңгімені Сэм Голдуинге сатты, содан кейін RKO студиясына үш фильм түсіруге көшті. 1940 жылы болған жол апаты оның «Менің сүйікті әйелімді» режиссерлік етуіне кедергі келтірді, ол «Қайғылы шындық» фильмінің жалғасы болды, сондықтан ол Гарсон Канинге берілді, бірақ МакКэри кейбір монтаж жұмыстарында көмектесті. МакКэри діншіл католик және әлеуметтік мәселелерге қатты алаңдады. 1940 жылдары оның туындылары көбірек мәнге ие болды және саясаты консервативтенді. 1944 жылы ол «Менің жолым» фильмін түсірді, ол кәсіпкер рухты шақыратын жас дін қызметкері, шалқар әке Чак О’Мэлли туралы әңгіме, осы рөлді Бинг Кросби сомдады, осы фильм үшін ол екінші «Үздік режиссер» «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, ал Кросби «Үздік актер» «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильмнен МакКэринің үлесі 1944 жылғы АҚШ-тағы ең жоғары табысқа ие болды, ал оның жалғасы «Сент-Мэридің қоңырауы» (1945) Кросби мен Ингрид Бергманды жұптастырды және МакКэридің жаңадан құрылған өндіріс компаниясымен түсірілді, сондай-ақ сәтті болды. Пол Харриллдің «Ұлы режиссерлер» кітабында айтылғандай, МакКэри фильмнің көбінесе өзінің тәтесі, тифтен қайтыс болған әпкесі Мэри Бенедикттің өміріне негізделгенін мойындады. 1993 жылы Нора Эфронның өте танымал «Сиэтлда ұйықтамаймын» романтикалық комедиясы «Есте сақтау үшін оқиға» фильміне осылайша көп сілтеме жасады, бұл ескі фильмге қайта жандандырулар, кабельдік теледидар және бейнежазбаларда жаңа өмір сыйлады, нәтижесінде бұл, әдетте МакКэридің ең танымал және қолжетімді фильмі болып табылады. Одан кейін ол «Жақын тұрыңыз, жігіттер!» (1958) фильмін түсірді, онда Пол Ньюман мен Джоанн Вудвард түскен. Оның соңғы фильмі «Сайтан ешқашан ұйықтамайды» (1962) болды, ол «Менің ұлым Джон» сияқты, Коммунизмге қатысты қатаң сын болды. Аuteurist сыншысы Эндрю Саррис МакКэри «американдық кино тарихында импровизация принципін білдіреді» деді. Көбінесе оның мансабында МакКэридің түсіру әдісі, оның түбірлері нұсқаулық фильмдерде болды, бұрын студиялар мен актерлерге ұсынылған оқиды идеяларын, әрекеттерді және диалогтарды күрт өзгертуден тұрды. Ол әдетте пианинода отырып, кейде ашуланған түскерушілер шабыт күткенде суреттер салды. Бинг Кросби «Менің жолым» туралы былай деді: «Менің ойымша, әр күні түсірілген кадрлардың 75 пайызы Леоның сезімімен туындады». Бұл техника аяқталған туындыларда белгілі бір қиындықтар мен нашарлықтарға жауапты болғанымен, МакКэридің көптеген сахналарында ерекше жаңалық пен спонтандылық болды, ол әдеттегі Голливуд киносында кездеспейді. Ол осылай жұмыс істейтін жалғыз режиссер емес еді: комедиялық режиссерлер Грегори Ла Кава, Говард Хоукс және Джордж Стивенс – соңғысы да Роуч түлегі – импровизацияны жиі қолданғанымен белгілі болды. Француз режиссері Жан Ренуар бір рет МакКэриге «Лео МакКэри Голливудтың басқа режиссерлерінен гөрі адамдарды жақсырақ түсінеді» деген құрметті айтқан.

Thomas Leo McCarey (October 3, 1898 – July 5, 1969) was an American film director, screenwriter, and producer. He was involved in nearly 200 films, including the critically acclaimed Duck Soup, Make Way for Tomorrow, The Awful Truth, Going My Way, The Bells of St. Mary's, My Son John and An Affair To Remember. His father was Thomas J. McCarey, whom the Los Angeles Times called "the greatest fight promoter in the world." Leo McCarey would later make a boxing comedy with Harold Lloyd called The Milky Way (1936). McCarey graduated from the University of Southern California law school and besides the law tried mining, boxing, and songwriting before becoming an assistant director to Tod Browning in 1919. Browning convinced McCarey, despite his photogenic looks, to work on the creative side as a writer rather than as an actor. McCarey then honed his skills at the Hal Roach Studios. Roach had hired him as a gagman in 1923, after McCarey had impressed him with his sense of humor, following a game of handball together at a sports club. McCarey initially wrote gags for the Our Gang series and other studio stars, then produced and directed shorts, including two reelers with Charley Chase. Chase would in fact become McCarey's mentor. Upon the comedian's death in 1940, McCarey was quoted as saying, "Whatever success I have had or may have, I owe to his help because he taught me all I know." The two men were especially compatible, as they both enjoyed a hobby on the side trying to write popular songs. While at Roach, McCarey, according to later interviews, cast Stan Laurel and Oliver Hardy together and guided development of their onscreen characters, thus creating one of the most enduring comedy teams of all time. He only officially appeared as director of the duo's shorts We Faw Down (1928), Liberty (1929) and Wrong Again (1929), but wrote many screenplays and supervised the direction by others. By 1929, he was vice president of production for the studio. Less well known from this period are the shorts he directed with Max Davidson when Roach put together the Irish American McCarey with the Jewish American actor for a series of "dialect comedies." They have been rediscovered in recent years, after their exhibition in 1994 at the Giornate del Cinema Muto in Pordenone Italy. In the sound era, McCarey focused on feature film direction, working with many of the biggest stars of the era, including Gloria Swanson (Indiscreet, 1931), Eddie Cantor (The Kid From Spain, 1932), the Marx Brothers (Duck Soup, 1933), W. C. Fields (Six of a Kind, 1934), and Mae West (Belle of the Nineties, 1934). A series of six films at Paramount came to a crashing halt with his production of Make Way for Tomorrow in 1937. While the story of an elderly couple who have to be separated for economic and family reasons during the Depression was not without humor in its treatment, the results were too unpopular at the box office and the director was let go. Nonetheless the film was recognized early on for its importance by being selected for the permanent collection of the recently formed Museum of Modern Art in New York City. In later years it became canonical, and even considered by some as McCarey's masterpiece, due to perceptive champions such as Bertrand Tavernier, Charles Silver and Robin Wood. Later in 1937, invited to Columbia, McCarey earned his first Academy Award for Best Director for The Awful Truth, with Irene Dunne and Cary Grant, a screwball comedy that launched Cary Grant's unique screen persona, largely concocted by McCarey (Grant copied many of McCarey's mannerisms). Along with the similarity in their names, McCarey and Cary Grant shared a physical resemblance, making mimicking McCarey's intonations and expressions even easier for Grant. As writer/director Peter Bogdanovich notes, "After The Awful Truth, when it came to light comedy, there was Cary Grant and then everyone else was an also ran." After the success of The Awful Truth McCarey could have become, like Frank Capra, a Columbia contract director with a certain independence. Instead, he went his own way, selling the story that would become The Cowboy And The Lady to Sam Goldwyn and then moving to RKO for three films. A car accident in 1940 prevented him from directing My Favorite Wife, a kind of follow up to The Awful Truth with the same two stars, so it was turned over to Garson Kanin though McCarey worked on some of the editing. McCarey was a devout Roman Catholic and was deeply concerned with social issues. During the 1940s, his work became more serious and his politics more conservative. In 1944 he directed Going My Way, a story about an enterprising priest, the youthful Father Chuck O'Malley, played by Bing Crosby, for which he won his second Best Director Oscar and Crosby won a Best Actor Oscar. McCarey's share in the profits from this smash hit gave him the highest reported income in the U. S. for 1944, and its follow up, The Bells of St. Mary's (1945), which paired Crosby with Ingrid Bergman and was made by McCarey's newly formed production company, was similarly successful. According to Paul Harrill in Great Directors, McCarey acknowledged that the film is largely based on his aunt, Sister Mary Benedict, who died of typhoid. In 1993, the hugely popular romantic comedy film Sleepless In Seattle by Nora Ephron made such frequent references to An Affair To Remember that it gave the older film a whole new lease on life in revivals, cable TV, and video, with the result that it is probably McCarey's most popular and easily accessible film today. He followed this hit with Rally Round the Flag, Boys! (1958), a comedy starring Paul Newman and Joanne Woodward. His last picture was the poorly received Satan Never Sleeps (1962), which, like My Son John, was a stern critique of Communism. Auteurist critic Andrew Sarris has said that McCarey "represents a principle of improvisation in the history of the American film." Through most of his career, McCarey's filming method, rooted in the silents, was to drastically alter the story ideas, bits of business, and dialogue in the scripts previously provided to the studios and the actors. He would usually sit at a piano and doodle as the sometimes exasperated crew waited for inspiration. As Bing Crosby said about Going My Way: "I think probably 75 per cent of each day's shooting was made up on the set by Leo." While this technique was responsible for a certain awkwardness and some rough edges in the finished works, many of McCarey's scenes had a freshness and spontaneity lacking in the typical mainstream Hollywood cinema. He was not the only director of his time to work this way: fellow comedy directors Gregory La Cava, Howard Hawks and George Stevens – the last also a Roach graduate – were known for their use of improvisation on the set. French director Jean Renoir once paid the great tribute of saying that "Leo McCarey understood people better than any other Hollywood director."

Өлім

Лео МакКэри 1969 жылдың 5 шілдесінде 70 жасында өкпе эмфиземасынан қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Калвер-Сити қаласындағы Holy Cross зиратына жерленді. Оның кіші інісі, режиссер Рей МакКэри 21 жыл бұрын дүние салды. 1978 жылы Лео МакКэридің өндіріс құжаттары, оның ішінде сценарийлері, бюджеттері және хат алмасулары Беверли-Хиллздегі Америка кино институтының Чарльз Фельдман кітапханасына табыс етілді.