Оклахоманың Вичита тайпалары конфедерациясы

Кіріспе

Вичита халқы немесе Китикитиш – Солтүстік жазықтардағы жергілікті американдық тайпалардың конфедерациясы. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар вичита және кичай тілдерінде сөйледі, екеуі де кадоан тілдері. Олар Оклахома, Техас және Канзас жерлерінің иесі. Бүгінде вичита тайпаларына кичай, вако, таовая, тавакони және вичита (немесе гуичита) тайпалары кіреді.

Қазіргі тайпа басшылығы: Президент: Терри Партон Вице-президент: Джаррод Принс Хатшы: Майлс Стивенсон кіші Қазынашы: Клаудия Спайбак.

Экономикалық даму

Бұл тайпа Sugar Creek казиносына, бірнеше мейрамханаларға, Sugar Creek Event Center және Хинтондағы Hinton Travel Inn ие. Оның Анадаркода темекі дүкені, саяхат алаңы және тарихи орталығы бар. Уичита гончарлық бұйымдары көзі жетпеген адамға "Осаге және Пауни" екі басқа да көршілес үнді тайпаларынан "біршама айырмасыз" көрінетін. Тарихи тұрғыдан алғанда, вичиталар жылдың көп бөлігінде кептірілген шөппен жабылған, бұтақталған самырсын ағаштарынан жасалған шатырларда тұрған. Қыста олар американдық бизонды (бүйволды) маусымдық аң ауына еріп, аңшылық лагерьлерінде тұратын. Уичита халқы бизонға үлкен сенеді, оның барлық бөліктерін киім, тағам және пісіру майы, қысқы баспана, былғары бұйымдары, сіңірлер, дәрі-дәрмек және тіпті қару жасау үшін пайдаланатын. Әр көктемде вичита отбасылары ауылға оралып, жаңа маусымда егін өсіруге кірісетін. Соңында, жылқы вичита халқының өмірінде маңызды рөл атқарды. 17 ғасырдың ортасында жылқыға қолжетімділіктің артуы вичита аң аулау әдістері мен маусымдарын ұзартып, қоғамдыққа бағытталған етті. Уичита экономикасы сондай-ақ бау-бақша шаруашылығына, тамырлар жинауға, жемістер мен жаңғақтарға да бағытталған. Уичита халқы теріден тігілген киімдер киетін, оларды әйелдер дайындап, тігетін. Олар көбінесе көйлектерін бұғының тістерімен безендіретін. Еркектер де, әйелдер де денелеріне және беттеріне тұтас және нүктелі сызықтар мен шеңберлермен татуировка жасатқан. Уичита халқының басқа тайпалармен аралас некелері мен одақтарының тарихы бар. Атап айтқанда, вичита әйелдері пуэбло тайпасымен бірге егін жинау және сауда жасаумен айналысқан. Пуэбло әйелдерінің вичита халқымен араласқаны және вичита ауылдарында бірге тұрғаны жазылған. Әлеуметтік құрылым әр тайпаның мәртебесі бойынша ұйымдастырылған. Тайпаларды сондай-ақ екі басшы басқарған.

Аттар

Уичита тайпалары өздерін Китикити'ш немесе Кирикириш ("қоңырқай көзді адамдар") деп атайды, себебі олардың көздерінің айналасына татуировкалар салудың тарихи дәстүрі болған. Туысқан Пауни тайпасы оларды Кирикурук немесе Кирикурук ("аю көзді адамдар") деп атаса, ал Арикара тайпасы оларды Чирикуунюкс (Вичита тайпасының татуировка жасау әдетіне сілтеме) деп атаған. Киова тайпасы оларды Тое Хуот ("татуировкаланған жүздер") деп атаған.

Жапсырмалар

Уичита халқы Оңтүстік жазықтардағы туысқан халықтардың біріккен конфедерациясы болды, оның ішінде Таоваялар (Тавеаш), Таваконис, Вакос (бұрынғы кезде Искани немесе Исканис болғандай), және Гуичиталар немесе Нағыз Уичиталар; кіші топтар да тізімде бар: Аквиттер (сондай-ақ Аквиш, Асидахетш немесе Асидахеш, Уичитаға қосылған бұрынғы солтүстік Паунидан бөлінген топ), Итаз, Кишкат және Коркитсу (соңғы екі атау Кичай халқына Уичита берген аттар болуы мүмкін). Таоваялар 18-шы ғасырда ең маңыздысы болды. Француздар Уичита халқын Панис Пике (Пауни суретшілері) немесе Панис Нуар (Қара Паунилер) деп атады, себебі олар денелеріне сурет салды; кейде Панис Пике немесе Панис Нуар Уичитаның кіші тайпаларының тізіміне енгізіледі, бірақ осы атпен анықталатын жеке тайпа болмаған сияқты. Панизмахас деп аталатын Пауниден бөлінген бір топ қазіргі Небраскадан Техас-Арканзас шекарасына көшіп, онда Таоваялармен бірге өмір сүрді.

Тіл

Вичита халқының географиялық орналасуына байланысты шағын диалектілік ерекшеліктері бар біртұтас тіл жүйесі болған. Каддо тілінен туындаған вичита тілінің көп бөлігі, олармен жақын одақта болған тайпалардың арасында айырмасыз болды.

Мәдениет мекемелері

2018 жылы Уичита тайпалары Анадаркода Уичита тайпасының тарих орталығын ашты, ол Уичита халқының тарихымен, археологиясымен, көркем өнерімен және мәдениетімен бөліседі. Уичита тайпасының жыл сайынғы биі – повуо – әр тамыз айында Анадарконың солтүстігінде, 281 тас жолындағы Уичита тайпалық паркінде өтеді.

Тарихи орындар

АҚШ-та әр түрлі уақыт кезеңдерін қамтитын бірнеше орналасқан жерлер бар. Бұл жерлер Оклахома мен Техастағы Қызыл өзеннің бойында орналасқан және оларда керамика, жебелер, пышақтар, саздан жасалған мүсіндер және еуропалық сауда тауарлары сияқты артефакттар кездеседі. Осы жерлерді қазу барысында Уичита халқының аумағы мен мәдениетіне тән ірі ритуалдық және жерлеу құрылыстары табылды. Ертедегі вичита халқы аңшылық және жинаумен айналысып, кейіннен біртіндеп ауыл шаруашылығына көшкен. Шамамен 900 жылға қарай Оклахома штатындағы Уашита және Оңтүстік Канада өзендерінің үстіндегі террасаларда егіншілік дамыды. Бұл 10-ғасырдың қауымдарындағы әйелдер жүгері, бұршақ және қабақ (үш қарындас деп аталады), батпақ шөп (Iva annua) және діни мақсаттар үшін маңызды болған темекінің түрлерін өсірді. Ерлер бұғы, қоян, түйеқұс және, ең бастысы, бизон аулап, өзендерден балық және моллюскалар жинады. Бұл ауыл тұрғындары төртбұрышты, сабанмен жабылған үйлерде тұрды. Бұл егіншілер Оклахома мен Техас Панхендлдеріндегі Панхендл мәдениетінің ауылдарымен, сондай-ақ Канада өзені бойындағы егіншілік ауылдарымен байланыста болған болуы мүмкін. Панхендл ауыл тұрғындары Рио-Гранде аңғарындағы Пуэбло халқының мәдени ерекшеліктерін қабылдап, олармен өзара әрекеттестікке түсті. 15 ғасырдың соңында Вашита өзенінің көптеген ауылдары қазірге дейін белгісіз себептермен тасталып кетті. Ұлы Бұрылыс мәдениетінің өкілдерінің күнкөріс экономикасы ауыл шаруашылығы, аңшылық, жинау және балық аулаудан тұрды. Ауылдар өзендердің жоғарғы террасаларында орналасқан, ал төмендегі құнарлы су тасқыны жазықтарында егін өсірілді. Басты егістер жүгері, бұршақ, қабақ және тұқымдары үшін өсірілген күнбағыс болды. Жинаған тағамдарға жаңғақ, гикори, слива, гакберри және жүзім кірді. Ұлы Бұрылыс орналасқан жерлеріндегі жануар сүйектерінің қалдықтарында бизон, шұбар, бұғы, антилопа және иттің сүйектері табылды, ит – контактіге дейінгі жазықтардағы сирек үйретілген жануарлардың бірі. Көптеген ауылдық жерлерде елді мекендердің орталығында орналасқан «кеңес шеңберлері» деп аталатын ерекше құрылымдардың қалдықтары сақталған. Археологиялық қазбалар олардың төрт жартылай жер асты құрылыстарымен қоршалған орталық алаңнан тұратындығын көрсетті. Кеңес шеңберлерінің мақсаты әлі анықталған жоқ. Археолог Уолдо Ведель 1967 жылы олардың салтанатты құрылымдар болуы мүмкін екенін, мүмкін күннің тоқырауын бақылаумен байланысты екенін болжады. Соңғы талдаулар көптеген сырттан келген артефакттар кеңес шеңберлерінде ғана немесе басым көпшілікте табылатынын көрсетті, бұл құрылымдар Ұлы Бұрылыс мәдениетінің саяси және/немесе ритуалдық басшыларымен иеленілгенін білдіреді. Басқа археологтар кеңес шеңберлерінің жер жұмыстары қорғаныс мақсатында қолданылған болуы мүмкін деген мүмкіндікті де қарастырады. Мұндай орналасқан жерлердің бірі – 1450-1700 жылдар аралығында гүлденген, қазіргі Арканзас-Ситиде (Канзас штаты), Арканзас өзенінің жанында орналасқан Эцануа қаласы.

Several sites spanning across different time periods are spread around the United States. These sites are terraced around the Red River in Oklahoma and Texas, and they contain artifacts such as pottery, arrows, knives, clay figurines, and European trade goods. Extensive excavation of these sites revealed large ritualistic and burial structures common in the territory and culture of the Wichita people. Early Wichita people were hunters and gatherers who gradually adopted agriculture. Farming villages were developed about 900 CE on terraces above the Washita and South Canadian Rivers in present day Oklahoma. The women of these 10th century communities cultivated varieties of maize, beans, and squash (known as the Three Sisters), marsh elder (Iva annua), and tobacco, which was important for religious purposes. The men hunted deer, rabbits, turkey, and, primarily, bison, and caught fish and harvested mussels from the rivers. These villagers lived in rectangular, thatched roof houses. These farmers may have had contact with the Panhandle culture villages in the Oklahoma and Texas Panhandles, farming villages along the Canadian River. The Panhandle villagers showed signs of adopting cultural characteristics of the Pueblo peoples of the Rio Grande Valley, with whom they interacted. In the late 15th century, most of these Washita River villages were abandoned for reasons that are not known today. Great Bend aspect peoples' subsistence economy included agriculture, hunting, gathering, and fishing. Villages were located on the upper terraces of rivers, and crops appear to have been grown on the fertile floodplains below. Primary crops were maize, beans, squash, and sunflowers, cultivated for their seeds. Gathered foods included walnut and hickory nuts, and the fruits of plum, hackberry, and grape. Remains of animal bones in Great Aspect sites include bison, elk, deer, pronghorn, and dog, one of the few domesticated animals in the pre Contact Plains. Several village sites contain the remains of unusual structures called "council circles," located at the center of settlements. Archaeological excavations suggest they consist of a central patio surrounded by four semi subterranean structures. The function of the council circles is unclear. Archaeologist Waldo Wedel suggested in 1967 that they may be ceremonial structures, possibly associated with solstice observations. Recent analysis suggests that many non local artifacts occur exclusively or primarily within council circles, implying the structures were occupied by political and/or ritual leaders of the Great Bend aspect peoples. Other archaeologists leave open the possibility that the council circle earthworks served a defensive role. One of these sites was the city Etzanoa, located in present day Arkansas City, Kansas, near the Arkansas River, that flourished between 1450 and 1700.

Байланыстан кейінгі тарих

1541 жылы испан зерттеушісі Франсиско Васкес де Коронадо Рио-Гранде аңғарынан шығысқа қарай Кивира деп аталатын бай жерді іздеп саяхат жасады. Техаста, шамамен Лаббок қаласының жанындағы Бланко өзенінің шатқалында Коронадо Теяс деп атаған халықты кездестірді, олар Уичита және ертерек жазықтықтардағы тұрғындармен туыс болуы мүмкін. Егер Теяс шынымен Уичита болса, олар Искани және Вако тайпаларының ата-бабалары болған, бірақ олар басқа тілде сөйлейтін Кичай тайпасы болуы да мүмкін, кейіннен олар Уичита тайпасына қосылған. Солтүстіске қарай бет бұрған ол Кивираны және кейін Уичита деп аталған халықты Лайонс қаласының жанында кездестірді. Алтын іздеуде көңілі қалды, себебі Кивиралықтар өнімді шаруалар және жақсы аңшылар болған көрінеді, бірақ алтын мен күміс болған жоқ. Кивирада әрқайсысында 200-ге дейін үйі бар шамамен 25 ауыл болды. Коронадо: «Олар денелі, күшті халық еді», – деді және жеріне таң қалды, ол «қонысқа жарамды және қара» болды. Коронадо Уичита қоғамына таң қалғанымен, экспедициясы кезінде оларға жиі жаман қарым-қатынас жасады. Уичиталар көшіп кеткеннен кейін де 1680 жылы кейбір елді мекендер солтүстік Кивирада қалған деп есептелді. Кивиралықтар өздерінің жерін Танкоа деп атады (кейінірек Тавакони деп аталған кіші тайпаға ұқсас), ал Смоки Хилл өзеніндегі көршілес провинция Табас деп аталды (Таоваяс кіші тайпасына ұқсас). 18 ғасырға дейін вичиталар қуып шығарылғанға дейін осы жерде қоныстар болды. Коронадо экспедициясынан 60 жыл өткен соң, Жаңа Мексиканың негізін қалаушы Хуан де Онате Уичита қаласының Эцаноа қаласына келді. Онате Жаңа Мексикадан шығысқа қарай сапар шегіп, Ұлы жазықтарды кесіп өтіп, ол Эсканьякс (мүмкін Искани) және Райадос деп атаған екі үлкен елді мекенді кездестірді, олар сөзсіз Уичита болды. Раядо қаласы Арканзас-Сити, Канзас қаласының жанындағы Уолнат өзенінің бойында орналасқан болса керек. Онате қалада «он екі жүзден астам үй» бар екенін айтты, бұл шамамен 12 000 тұрғыны бар екенін көрсетеді. Оның Эцаноа туралы сипаттамасы Коронадоның Кивира туралы сипаттамасына ұқсас болды. Үйлер дөңгелек, шөппен жабылған, айналасында егіншілікке арналған астық, бұршақ және қабақ сақталатын үлкен қоймалар орналасқан. Онатедің Раядосы, әрине, Уичита, кейінірек Гуичита деп аталған кіші тайпа болды. Коронадо мен Онате экспедициялары 16 ғасырдағы Уичита халқының көп және кең таралған екенін көрсетті. Алайда, олар сол кезде бір тайпа емес, бір тілде сөйлейтін бірнеше туысқан тайпалардың тобы болды. Олардың ауылдарының шашыраңқы орналасуы олардың жаулардың шабуылынан қатты қауіптенбегенін көрсетеді, бірақ жағдай бұрынғыдан нашарлай түсті, олар батыстағы апачилер мен шығыстағы күшті Осадж тайпаларының арасында қысылып қалды. Еуропалық аурулар да 17 ғасырда Уичита халқының көптеп азаюына себеп болды. 1719 жылы француз зерттеушілері Уичитаның екі тобын зерттеді. Бернард де ла Харп қазіргі Талса, Оклахома қаласының жанында үлкен ауылды, ал Клод Чарльз Дю Тисн Канзастағы Неодеша қаласының жанында екі ауылды тапты. Ла Харп Уичита халқының дінге көп көңіл бөлмейтінін байқады. Алайда ол вичиталардың құдай санайтын Ұлы Рух туралы білді. Коронадоның Кивирасы 18 ғасырдың басында, апачилердің шабуылына байланысты тасталып кеткен болуы мүмкін. Онатенің Раядосы, әрине, Ясман өзенінің бойында бұрынғы орнында өмір сүрген. Археологтар 1750 жылдарға дейін Арканзас өзенінің шығысында Ньюкирк, Оклахома штатының жанындағы Дир Крик алаңында Уичита ауылының орнын тапты. Алайда 1757 жылы вичиталардың барлығы оңтүстікке, Қызыл өзенге көшіп кеткен көрінеді. Уичита тайпаларының ең танымалдары Таоваяс болды. 1720 жылдары олар Канзастан оңтүстікке Қызыл өзенге көшіп, өзеннің солтүстік жағында Петербургте, Оклахома қаласында және оңтүстік жағында Техастағы Испан Фортында үлкен ауыл құрды. Олар көшпелі жазықтықтардағы үндістердің көптеген қасиеттерін қабылдады және рейдтер мен саудамен белгілі болды. Олар француздармен тығыз одақтасты, ал 1746 жылы француздар команчтермен одақтасып, вичиталардың жағдайын жақсартты. Петербургтегі ауыл «апач құлдарын, жылқыларын және қашырларын алып, француздарға ұнтақ, доп, пышақ, мата, тауаяда өсірілген жүгері, қарбыз, қабақ, тылан және темекімен сауда жасаған» өнерлі сауда орталығы болды. Вичиталар мен олардың одақтастары команчилер испандықтарға нортенос (солтүстік) деп белгілі болды. Вичиталар мен команчтер 1759 жылы испан әскери экспедициясына шабуыл жасады. Кейіннен, испандықтар мен олардың апачи одақтастары Сан Саба миссиясын нортенос бұзғаннан кейін үндістерді жазалау үшін экспедиция ұйымдастырды. Олардың 500 адамнан тұратын әскері Қызыл өзендегі екі ауылға шабуыл жасады, бірақ вичиталар мен команчтер шайқаста жеңіске жетті. Испан әскері 19 қаза тапты және 14 жараланған, шайқас даласында екі зеңбірек қалдырды, бірақ олар 100-ден астам үндіні өлтіргендерін мәлімдеді. Вичиталар, әсіресе Таоваястар мен команчтер арасындағы одақ 1770 жылдары вичиталар испандықтармен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысқанда бұзыла бастады. Таоваяс билігі Техаста 1777 және 1778 жылдардағы жұқпалы ауру, шамамен шешек, тайпаның үштен бірін өлтіргеннен кейін күрт төмендеді. 1803 жылы Луизиананы сатып алу және 1836 жылы Техас тәуелсіздігінен кейін барлық туысқан тайпалар біріктіріліп, «Уичита» деп аталды. Бұл атау сонымен қатар Техастың солтүстігіндегі Кичай тайпасын қамтыды, олар басқа, бірақ туысқан тілде сөйледі. 1830 жылдардағы Уичитаның басты ауылы Оклахома штатындағы Уичита тауларының жанында орналасқан, бірақ Тавакони және Вако тайпалары Техаста әлі де тұрды және Бразос өзенінің жоғарғы ағысындағы резервацияға көшірілді. Олар 1859 жылы Техастан Оклахомадағы резервацияға күштеп көшірілді. Азамат соғысы кезінде Уичита Одақ тарапына қосылды. Олар Канзас штатына көшіп, қазіргі Уичита қаласының орнында ауыл құрды. 1867 жылы олар Оңтүстік-Батыс Үндістан территориясындағы (қазіргі Оклахома штаты) резервацияға көшірілді, онда олардың көп бөлігі бүгінгі күнге дейін тұрып жатыр. 1891 жылдың 4 маусымында біріккен тайпалар Черроки комиссиясымен жеке бөлу туралы келісімге қол қойды.

In 1541 Spanish explorer Francisco Vásquez de Coronado journeyed east from the Rio Grande Valley in search of a rich land called Quivira. In Texas, probably in the Blanco River Canyon near Lubbock, Coronado met people he called Teyas who might have been related to the Wichita and the earlier Plains villagers. The Teyas, if in fact they were Wichita, were probably the ancestors of the Iscani and Waco, although they might also have been the Kichai, who spoke a different language but later joined the Wichita tribe. Turning north, he found Quivira and the people later known as the Wichita near the town of Lyons, Kansas. He was disappointed in his search for gold as the Quivirans appear to have been prosperous farmers and good hunters but had no gold or silver. There were about 25 villages of up to 200 houses each in Quivira. Coronado said: "They were large people of very good build", and he was impressed with the land, which was "fat and black." Though Coronado was impressed with Wichita society, he often treated the Wichita poorly in his expedition. Even after Wichita migration, some settlements were thought to have remained in northern Quivira in 1680. The Quivirans apparently called their land Tancoa (which bears a resemblance to the later sub tribe called Tawakoni) and a neighboring province on the Smoky Hill River was called Tabas (which bears a resemblance to the sub tribe of Taovayas). Settlements existed here until the Wichita were driven away in the 18th century. Sixty years after Coronado's expedition the founder of New Mexico Juan de Oñate visited Etzanoa, the Wichita city. Oñate journeyed east from New Mexico, crossing the Great Plains and encountering two large settlements of people he called Escanjaques (possibly Yscani) and Rayados, most certainly Wichita. The Rayado city was probably on the Walnut River near Arkansas City, Kansas. Oñate described the city as containing "more than twelve hundred houses" which would indicate a population of about 12,000. His description of the Etzanoa was similar to that of Coronado's description of Quivira. The homesteads were dispersed; the houses round, thatched with grass and surrounded by large granaries to store the corn, beans, and squash they grew in their fields. Oñate's Rayados were certainly Wichita, probably the sub tribe later known as the Guichitas. What the Coronado and Oñate expeditions showed was that the Wichita people of the 16th century were numerous and widespread. They were not, however, a single tribe at this time but rather a group of several related tribes speaking a common language. The dispersed nature of their villages probably indicated that they were not seriously threatened by attack by enemies, although that would change as they would soon be squeezed between the Apache on the West and the powerful Osage on the East. European diseases would also probably be responsible for a large decline in the Wichita population in the 17th century. In 1719, French explorers visited two groups of Wichita. Bernard de la Harpe found a large village near present day Tulsa, Oklahoma and Claude Charles Du Tisne found two villages near Neodesha, Kansas. Regarding religion, La Harpe noticed that the Wichita people "had little of it". He did, however, gain knowledge on the presence of a Great Spirit that the Wichita worshipped. Coronado's Quivira was abandoned early in the 18th century, probably due to Apache attacks. The Rayados of Oñate were probably still living in about the same Walnut River location. Archaeologists have located a Wichita village at the Deer Creek Site dating from the 1750s on the Arkansas River east of Newkirk, Oklahoma. By 1757, however, it appears that all the Wichita had migrated south to the Red River. The most prominent of the Wichita sub tribes were the Taovayas. In the 1720s they had moved south from Kansas to the Red River establishing a large village on the north side of the River at Petersburg, Oklahoma and on the south side at Spanish Fort, Texas. They adopted many traits of the nomadic Plains Indians and were noted for raiding, trading. They had a close alliance with the French, and in 1746 a French brokered alliance with the Comanche revived the fortunes of the Wichita. The village at Petersburg was "a lively emporium where Comanches brought Apache slaves, horses and mules to trade for French packs of powder, balls, knives, and textiles and for Taovaya grown maize, melons, pumpkins, squash, and tobacco." The Wichita and their Comanche allies were known to the Spanish as the Norteños (Northerners). The Wichita people and the Comanche attacked a Spanish military expedition in 1759. Afterwards, in response to the destruction by the Norteños of the San Saba Mission the Spanish and their Apache allies undertook an expedition to punish the Indians. Their 500 man army attacked the twin villages on Red River, but was defeated by the Wichita and Comanche in the Battle of the Twin Villages. The Spanish army suffered 19 dead and 14 wounded, leaving two cannons on the battlefield, although they claimed to have killed more than 100 Indians. The alliance between the Wichita, especially the Taovayas, and the Comanche began to break up in the 1770s as the Wichita sought a better relationship with the Spanish. Taovaya power in Texas declined sharply after an epidemic, probably smallpox, in 1777 and 1778 killed about one third of the tribe. After the United States took over their territory as a result of the Louisiana Purchase in 1803 and the independence of Texas in 1836, all the related tribes were increasingly lumped together and dubbed "Wichita". That designation also included the Kichai of northern Texas, who spoke a different although a related language. The principal village of the Wichita in the 1830s was near the Wichita Mountains of Oklahoma although the Tawakoni and Wacos still lived in Texas and were moved onto a reservation on the upper Brazos River. They were forced out of Texas to a reservation in Oklahoma in 1859. During the Civil War, the Wichita allied with the Union side. They moved to Kansas, where they established a village at the site of present day Wichita, Kansas. In 1867 they were relocated to a reservation in southwest Indian Territory (present day Oklahoma) in the area where most of them continue to reside today. On June 4, 1891, the affiliated tribes signed an agreement with the Cherokee Commission for individual allotments.

Басқа жергілікті тайпалармен қарым-қатынастар

Вичита тайпалары арасындағы қарым-қатынас көбінесе үйлесімді және ынтымақтас болды. Вичиталар команчтермен одақтасып, олармен сауда жасады. Бірақ, пауни, миссури және апачи сияқты тайпалармен олар жау болды. Апачилер вичиталардың ең қаһарлы жауы болды, еуропалықтармен қарым-қатынас жасауға дейін оларды мекендерінен қуды. Вичита халқының осаж тайпасымен қарым-қатынасы нақты емес. Ол "сақтықпен жауыздау" деп сипатталады.

Халық саны

Уичита тайпасы Коронадо мен Оняте заманында көп халыққа ие болған. Бір ғалым олардың санын 200 мыңға жуық деп бағалайды. Әдетте, әрбір ауылда 1000-1250 адам тұрған.