Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясында Лапиттер патшасы Пиритос ( /p//aɪ/'/r//ɪ//θ//oʊ//.//ə//s/; немесе Πειρίθους, περιθεῖν сөзінен туындаған; сондай-ақ Перитос деп транслитерацияланады), Тессалиядағы Лариса Лапиттерінің патшасы және Тесейдің ең жақын досы болған.
In Greek mythology, the King of the Lapiths
Pirithous (,/p//aɪ/'/r//ɪ//θ//oʊ//.//ə//s/; or Πειρίθους, derived from περιθεῖν; also transliterated as Perithous), in Greek mythology, was the King of the Lapiths of Larissa in Thessaly, as well as best friend to Theseus.
Өмірбаян
Пиритоус – "ұлыстық" Дианың ұлы, оның әкесі Иксион немесе Зевс болған. Ол Атракс немесе Бутес қызы Гипподамияға үйленді, оның тойында лапифтар мен кентаврлардың танымал шайқасы болды. Әйелінен ол Полипоэттің әкесі болды, ол Троя соғысы кезінде грек басшыларының бірі болған. Пиритоус сонымен қатар батыр Тесейдің жақын досы еді.
Pirithous was a son of "heavenly" Dia, fathered either by Ixion or by Zeus. He married Hippodamia, daughter of Atrax or Butes, at whose wedding the famous Battle of Lapiths and Centaurs occurred. By his wife, he became the father of Polypoetes, one of the Greek leaders during the Trojan War. Pirithous was also the close friend of the hero Theseus.
Алғашқы жылдар
Гомердің айтуынша, Дия Зевспен жыныстық қатынасқа түсті, Зевс бұл кезде айғыр кейпінде болған еді, содан Пиритосты дүниеге әкелді; халық этимологиясы Пиритостың атын перитеиннен (περιθεῖν) шығарды, себебі Зевс Дияны баурап алу үшін осылай істеді. Оның ең жақын досы Тесей болды. "Илиадада" Нестор Пиритоусты және Тесейді "батырлық даңқымен" өзінің жастық шағының бұрынғы қаһармандарының қатарында санайды, оларды "Жер бетінде өскен ең күшті адамдар, ең күшті жауларға қарсы ең күшті адамдар, олар толығымен жойған қатаң таулық тайпа" деп сипаттайды. Гомердің тыңдаушылары Нестордың сілтемесінен танитын мұндай ауызша дәстүрдің әдеби эпоста қалдықтары жоқ. Бізге үзіліс-үзіліс эпизодтар жеткенде, Пиритоус Тесейдің батылдығы мен күші туралы қауесеттер естіген, бірақ ол нақты дәлелді талап етті. Ол Тесейдің Марафоннан мал-жандығын ұрлап алды, ал Тесей оны қууға шықты. Пиритоус қаруға қол соқты, екеуі кездесіп, бір-бірінің келісіміне, сұлулығына және батырлығына таңданысып, достыққа ант берді. Олар Гомердің тыңдаушыларына жақсы таныс мифтік оқиға – Калидондық шошқаны аулаған батырлардың қатарында болды.
According to Homer, Dia had sex with Zeus, who was disguised as a stallion, and gave birth to Pirithous; a folk etymology derived Pirithous' name from peritheein (περιθεῖν), because that was what Zeus did to seduce Dia. His best friend was Theseus. In the Iliad I, Nestor numbers Pirithous and Theseus "of heroic fame" among an earlier generation of heroes of his youth, "the strongest men that Earth has bred, the strongest men against the strongest enemies, a savage mountain dwelling tribe whom they utterly destroyed." No trace of such an oral tradition, which Homer's listeners would have recognized in Nestor's allusion, survived in literary epic. In disjointed episodes that have survived, Pirithous had heard rumors about Theseus' courage and strength in battle but he wanted proof. He rustled Theseus' herd of cattle from Marathon, and Theseus set out to pursue him. Pirithous took up arms and the pair met, then became so impressed with each other's gracefulness, beauty and courage they took an oath of friendship. They were among the company of heroes that hunted the Calydonian Boar, another mythic theme that was already well known to Homer's listeners.
Центавромахия
Кейін Пиритос Гипподамияға үйленбекші болды, олардың ұлы Полипоэтис болды. Кентаврлар тойға қонақ ретінде келді, бірақ олар мас болып, әйелдерді, оның ішінде мас Евритион немесе Евритпен алып қашпақ болды. Лапиттер одан кейін болған шайқасты, грек өнерінде жиі кездесетін Кентавромахияны жеңіп алды.
Later, Pirithous was set to marry Hippodamia, their offspring being Polypoetes. The centaurs were guests at the party, but they got drunk and tried to abduct the women, including Hippodamia who was carried off by the intoxicated centaur Eurytion or Eurytus. The Lapiths won the ensuing battle, the Centauromachy, a favorite motif of Greek art.
Жер астындағы жаза
Гипподамия Полипоэттың туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды, содан кейін Пиритоус Тесейге Афинаға барып, тек Тесейдің әйелі Федраның қайтыс болғанын анықтады. Осылайша, Пиритоус пен Тесей Зевстің қыздарына үйленуге уәде берді; Тесей Спартаның Еленуін таңдады және олар оны 13 жасында ұрлап, үйленуге жеткілікті жасқа жеткенше ұстап тұруға шешім қабылдады. Пиритоус одан да қауіпті жүлде - Персефонаны таңдады. Тесей қарсылық білдіріп, оны бұл әрекеттен аулақ етуге тырысты, өйткені бұл іс-әрекет тым қорлаушы болар еді, бірақ Пиритоус талап етті, ал Тесей өзінің антына сай болды, сондықтан ол келісті. Олар Еленаны Тесейдің анасы Аетрамен Афиднада қалдырып, жер астына сапар шегеді. Олар тынығып, демалғанда, өздерін жартастан тұрып кете алмай жүргендей сезінді.
Hippodamia died shortly after Polypoetes' birth, after which Pirithous went to visit Theseus at Athens only to discover that Theseus' own wife, Phaedra, who, according to Ovid, felt left out by her husband's love for Pirithous, was dead. Thus, Pirithous and Theseus pledged to marry daughters of Zeus; Theseus chose Helen of Sparta and together they kidnapped her when she was 13 years of age and decided to hold on to her until she was old enough to marry. Pirithous chose a more dangerous prize: Persephone herself. Theseus objected, and tried to talk him out of it, as this act would be too blasphemous; but Pirithous insisted, and Theseus was bound by his oaths, so he agreed. They left Helen with Theseus' mother, Aethra, at Aphidnae, and traveled to the underworld. When they stopped to rest, they found themselves unable to stand up from the rock as they saw the Furies appear before them.
Құтқару
Геракл Тесейді тастан босатты, бірақ Пиритойды босатуға тырысқанда жер сілкінді. Ол, құдайлардың бірінің әйелін өзінің әйелі етіп алуға тырысқаны үшін, тым үлкен күнә жасады. Аристофанның "Сколиум" еңбегінде айтылғандай, Еврипидтің жоғалған пьесасында Хадес Пиритоны оның дінсіздігі үшін Керберге жем еткен. Тесей Афинаға келген кезде Диоскурлар (Еленнің егіз бауырлары Кастор мен Поллукс) Еленді Спартаға қайтарды; олар Аэтраны, сондай-ақ Пиритоустың қарындасы Физадеяны тұтқынға алды, олар Еленнің қызметшілері болды және кейін Трояға онымен бірге еріп кетті. Тесей мен Пиритоусты құтқару Аттика комедиясында оқиғаға әзіл сыпасын қосты, онда Геракл оларды жер астында бірге байланған жартастан босатуға тырысты (Персефонаны ұрлауға әрекеттенгендері үшін). Ол тек Тесейді ғана босатып, Пиритоустың арт жағын тастарға байлап қалдырды. Содан бері Тесейді "гиполиспос" деп атады, яғни "арқасы тегіс сыланған" деген мағынада. Мүмкін, бұл кейінірек ойлап табылған. Афинада Пиритоусты Тесеймен бірге батыр ретінде құрметтеді.
Heracles freed Theseus from the stone, but the earth shook when he attempted to free Pirithous. He had committed too great a crime for wanting the wife of one of the great gods as his own bride. According to a scholium on Aristophanes, in a lost play by Euripides, Hades had Pirithous fed to Cerberus for his impiety. By the time Theseus returned to Athens, the Dioscuri (Helen's twin brothers Castor and Pollux) had taken Helen back to Sparta; they had taken captive Aethra as well as Pirithous' sister, Physadeia, and they became handmaidens of Helen and later followed her to Troy. The rescue of Theseus and Pirithous acquired a humorous tone in the realm of Attic comedy, in which Heracles attempted to free them from the rock to which they had been bound together in the Underworld (for having tried to carry off Persephone). He succeeded in freeing only Theseus and left behind his buttocks attached to the rocks. Due to this Theseus came to be called hypolispos, meaning "with hinder parts rubbed smooth." This may have been a later invention. Pirithous was worshiped at Athens, along with Theseus, as a hero.