Кіріспе

Ли Ханттың өлеңі

"Герой мен Леандер" - Кристофер Марлоудың грек мифін қайта баяндайтын өлеңі. Марлоудың мерзімінен бұрынғы қазасынан кейін, оны Джордж Чапман аяқтады. Шағын ақын Генри Пету осы өлеңге балама аяқтама жариялады. Өлең Марлоудың қайтысынан кейін бес жыл өткен соң алғаш рет жарық көрді.

Жарияланым

1598 жылы өлеңнің екі нұсқасы кварто форматында жарық көрді (поэзияда 1598 жылды қараңыз); Адам Ислиптің кітап сатушы Эдвард Блоунт үшін басып шығарған нұсқасында тек Марлоудің түпнұсқасы болды, ал Феликс Кингстон Пол Линли үшін басып шығарған екінші нұсқада түпнұсқасы мен Чапманның жалғасы бар еді. 1600 жылы Джон Фласкет басып шығарған үшінші нұсқасының бетінде алғашқы өлеңге Марлоудың Луканның «Фарсалиясынан» I кітабының аудармасын қосатыны жазылған, бірақ кітаптың өзіне Чапманның бөлігі ғана қосылды. 1606 жылғы төртінші нұсқасында, қайтадан Фласкеттен, Луканды қосу туралы әңгіме тоқтатылып, Марлоу мен Чапманның өлеңдері қайта біріктірілді; осы формат кейінгі XVII ғасырлық басылымдарда да (1609, 1613, 1629, 1637 және одан кейін) қолданылды.

Әңгіме

Марлоудың өлеңі грек аңызына негізделген Геро мен Леандердің тарихын баяндайды. Геро – Сестостағы Венераның (махаббат және сұлулық құдайы) дін қызметкері немесе табынушысы. Ол махаббат құдайына адал болғанына қарамастан, пәк күйін сақтайды. Венера мен Адонис құдайына арналған мерекеде, ол Хеллеспонттың қарсы жағындағы Абидостан келген Леандердің назарына ілігеді. Леандер оған ғашық болады, Геро да оның сезімін бөліседі, бірақ сақтықпен, өйткені ол Венераға пәк күйін сақтауға ант берген. Леандер оны қорқыныштан арылуға көндіреді. Геро суға қарайтын биік мұнарада тұрады; ол одан терезесінен шам жағуын сұрайды, ал ол онымен бірге болу үшін әр түнде Хеллеспонтты жүзіп өтуге уәде береді. Ол осылай істейді. Бірінші түнгі жүзу кезінде Леандерді Нептун (римдік теңіз құдайы) көріп, оны Ганимедпен шатастырып, теңіздің түбіне алып кетеді. Қателігін түсінген құдай оны суға батпау үшін арналған білезікпен жағаға қайтарады. Леандер Хеллеспонттан шығып, Героның мұнарасын табады және есікті соғады, Геро есікті ашқанда оны толығымен жалаңаш күйде көреді. Ол оған «құлағына сыбырлап, / мақтап, жалбарынып, уәде беріп, наразылық білдіріп, ант етеді», ал «бекініс қорғауға» бірнеше әрекеттенгеннен кейін, ол бақытқа бойұсынады. Өлең таң отымен тоқтатылады. Егер Марлоу тірі болғанда, өлеңді қалай аяқтағанын немесе оны мүлдем аяқтамайтын болғанын анықтауға ешбір сындық келісім жоқ.

Жанр, қайнар көзі және стилі

Поэманы эпиллион деп атауға болады, яғни "кіші эпос": ол лирикадан немесе элегиядан ұзын, бірақ дәстүрлі эпикалық тақырыптардың орнына махаббатқа арналған, және оның ұзаққа созылған сырға салуы бар. Осы жағдайда, Марлоудың ғалымдардың қалай кедейленгені туралы өзі ойлап тапқан әңгімесі. Марлоу бұл оқиғаны Овидий мен византиялық ақын Музей Грамматик айтқан нұсқаларын білгені анық; Музей оның негізгі көзі болған сияқты. Мұсаев пен Овидий оған бастама бергенмен, поэма Марлоудың ерекше, шексіз қиялы мен күшті сезімдерге толы стилімен ерекшеленеді. Поэмадағы осы ерекшеліктердің ең танымал мысалы – Геройдың киімінің басындағы сипаттамасы, онда "қаза тапқан бақытсыз ғашықтардың" қанымен боялған көк юбкасы және оған оның үстінен тоқылған, соншалықты шынайы гүлдерден аралар тынышталмай тығырылып тұратын шапан бар. Екі ғашықтың соңғы кездесуі одан да қызды, кейде олар құшақтасқанға қарағанда төбелесуге жақын көрінеді.

Бейімделу

Бартоломей жәрмеңкесінде Бен Джонсон өлеңді жәрмеңкедегі қуыршақтар көрсетілімінде пародиалайды; оның Геллеспонты – Темза өзені, ал оның Леандері – Пуддл кемежайындағы бояушының ұлы. Марлоудың мәтініне белгілі бір дәрежеде негізделген өлеңді композитор Николас Ланьер шамамен 1628 жылы музыкаға қойған; бұл ағылшын тіліндегі ең алғашқы речитативтердің бірі болуы мүмкін. Король I Карл бұл туындыны ұнатып, Ланьерге оны бірнеше рет орындауды тапсырған; Самуэль Пепис та оған жоғары баға беріп, оны өзінің "үй музыканты" Чезаре Мореллиге көшіруді тапсырған. "Батыр мен Леандер" – Уильям Шекспирдің пьесаларында, атап айтқанда "Қалай қаласаң" пьесасында сілтеме жасалған замандас жазушының жалғыз анықталған туындысы.