1950 жылғы Формула-1 маусымы және бірінші жүргізушілер чемпионаты

Кіріспе

1950 жылғы Формула 1 маусымы – FIA Формула 1 автокөлік жарыстарының төртінші маусымы. Онда алғашқы FIA Жүргізушілер әлем чемпионаты, сондай-ақ бірнеше чемпионатқа кірмейтін жарыстар өтті. 13 мамырда басталып, 3 қыркүйекте аяқталған чемпионат алты Гран-при жарысынан тұрады, олардың барлығы Еуропада өткізіліп, Формула 1 машиналарына арналған, сонымен қатар AAA Ұлттық чемпионат ережелері бойынша өткізілген Индианаполис 500 жарысы да кірді. Джузеппе Фарина Хуан Мануэль Фанхио мен Луиджи Фагиолиден басымдық алып, чемпионатты жеңіп алды.

Чемпионаттың қорытындылары

Бірінші Әлемдік жүргізушілер чемпионатында Alfa Romeo өзінің суперзарядталған 158 моделімен үстемдік құрды. Бұл автомобиль 1938 жылы дебют жасаған, соғысқа дейінгі жақсы жетілдірілген конструкция болатын; ол 1950 жылы чемпионаттың барлық алты Гран-приін жеңіп алды. Формула-1 чемпионатының барлық жарыстары Еуропада өтті. Индианаполис 500 (басқа жарыстардан айырмашылығы, овал трассада өткізілді) FIA Формула-1 ережелері емес, американдық AAA ережелері бойынша өткізілді, және Еуропада жарысқан тұрақты жүргізушілердің ешқайсысы 500-ге қатыспады, сондай-ақ керісінше де болды. Нәтижесінде, Alfa Romeo жүргізушілері чемпионатта итальяндық Джузеппе "Нино" Фарина Аргентиналық әріптесі Хуан Мануэль Фанхиодан Бельгияда төртінші орын алғандықтан оқпанда келді. 1950 жылдан 1960 жылға дейін әр түрлі регламент бойынша өткізілген Индианаполис 500 Әлемдік чемпионатқа енгенімен, еуропалықтардың қатысуы өте сирек болды, ал американдық Индианаполис жүргізушілерінің өте азы ғана кез келген Гран-приге қатысты. Чемпионат ұпайлары әр жарыстың алғашқы бес орын алғандарына 8–6–4–3–2 есебімен берілді, ал әр жарыстың ең жылдам айналымы үшін 1 ұпай қосылды. Ортақ күшпен жүргізілген жарыстарда ұпайлар жүргізушілер арасында тең бөлінді, олар жарыс барысында қанша айналым жасағанына қарамастан. Әр жүргізуші Әлемдік чемпионат есебіне жеті жарыстың ең жақсы төрт нәтижесін ғана есепке ала алды.

1-ші жарыс: Ұлыбритания

"Альфа Ромео" командасы Англиядағы жылдам "Силверстоун" трассасында өткен Ұлыбритания Гран-присінде үстемдік құрды, гонкаға қатысатын төрт көліктің алдыңғы қатарын толығымен басып алды. Король Георг VI қатысқанда Джузеппе Фарина жарысты поул позициясынан жеңіп алды, сонымен қатар ең жылдам айналымды да көрсетті. Кубоктың қалған екі сатысын оның командаластары Луиджи Фагиоли мен Рег Парнелл иеленді, ал "Альфа" командасының қалған пилоты Хуан Мануэль Фангио қозғалтқышындағы мәселелерге байланысты жарыстан шығуға мәжбүр болды. Ұпай жинағандардың соңғылары Ив Жиро Кабанту мен Луи Розиердің "Талбот Лаго" машиналары болды, екеуі де көшбасшылардан екі айналым қалып қойды.

2-жарыс: Монако

Scuderia Ferrari командасы Монако көшелерінде әлем чемпионатында алғаш рет өнер көрсетті. Олардың жетекші пилоттары Луиджи Виллорези мен Альберто Аскари старттық тордың үшінші қатарына қанағат етуге мәжбүр болды, бірақ Фангио мен Фаринаның Alfa Romeo машиналары тағы да алдыңғы қатардан бастады, Хосе Фролан Гонсалестің жеке Maserati машинасымен бірге. Поул-позицияны алған Фангио жарыстың ең жылдам айналымын тіркеп, жеңіске жетті, Аскариден бір айналым алда болды, ал үшінші орын алған Луи Широн заводтық Maserati-де тағы бір айналым қалып қойды. Ылғалды трассада болған бірінші айналымдағы апат нәтижесінде жиырмадан тоғыз пилот жарыстан шықты – олардың ішінде Фарина мен Фагиоли де болды, ал көптеген машиналар қатысқан соқтығысудан зардап шеккен Гонсалес келесі айналымда жарыстан шықты. Виллорези апаттың салдарынан кейінге қалғанмен, екінші орынға дейін жол ашты, бірақ осьтегі проблемадан жарыстан шығуға мәжбүр болды. Фангионың жеңісі оны турнир кестесінде Фаринамен теңестірді.

Үшінші жарыс: Индианаполис 500

Индианаполис 500, АҚШ-та, Индиана штатының Индианаполис қаласындағы Индианаполис Мотор Спидвей трассасында өткен жүргізушілердің бірінші әлем чемпионатының үшінші кезеңі, Джонни Парсонстың "Куртис Крафт Оффенхаузер" машинасымен Билл Холланд пен Маури Роуздың "Дидт Оффенхаузер" машиналарын озып жеңіске жетті. Жарыс жоспарланған 200 айналымның 138-інен кейін жаңбыр салдарынан тоқтатылды.

4-ші жарыс: Швейцария

Alfa Romeo-ның үстемдігі әлем чемпионаты Еуропаға оралғанда, Швейцария Гран-присі Берн қаласының шетіндегі ағаштармен көмкерілген Бремгартен трассасында өтті. Фанхио, Фарина және Фагиоли Alfa командасынан стартқа алдыңғы қатардан шықты, ал Виллорези мен Аскаридің Ferrari машиналары екінші қатардан старт алды. Фанхио бастапқыда жетекке шықты, бірақ Фарина жетінші айналымда оны озып кетті. Аскари мен Виллорези бастапқыда Фагиолидің үшінші Alfa машинасымен бәсекелесе алды, бірақ екеуі де он айналымға дейін жарыстан шықты. Фарина жеңіске жетіп, ең жылдам айналымды көрсетті, Фаджолиден аздап озып кетті, ал Фанхио жарыстан шыққандықтан үшінші орынды Розье алып, Talbot Lago командасының тұңғыш подиумын қамтамасыз етті. Фаринаның маусымдағы екінші жеңісі оны тұрақты Фагиолиден алты ұпайға көбірек алға шығарды, ал Фанхио үш ұпайға қалып қойды, ол тек бір жарыста ұпай жинаған (Монакода, онда ол жеңіске жеткен).

5-ші жарыс: Бельгия

Альфа Ромео Бельгия Гран-присінде маусымның үшінші рет алдыңғы қатарды толығымен басып алды, бұл жылдамдығымен әйгілі 8,7 мильдік (14 км) Spa Francorchamps трассасында болды. Ал Виллорезидің Ferrari машинасы екінші қатарда Реймонд Соммердің жеке Talbot Lago машинасымен бірге орналасты. Альфа машиналары жарыс басында бұрынғысын сияқты қол жеткізбес болды, бірақ олар жанармай құю үшін тоқтағанда, Соммер күтпеген жағдайда жарыс көшбасшысы болды. Алайда, оның көшбасшылығы ұзаққа созылмады, өйткені қозғалтқышы бұзылып, жарыстан шығуға мәжбүр болды. Фанхио ақырында жеңіске жетті, екінші орынды алған Фагиолиден озып шықты. Розье өзінің Talbot Lago машинасымен тағы да мәнерлеп сырғанау тұғырына көтерілді. Ол жарыс соңында итальяндық Фаринаның беріліс проблемаларына тап болған кезде, старттан озып шығуға мүмкіндік алды. Дегенмен, Фарина үшін де жаман жаңалық болды, ол ең жылдам айналым үшін бір ұпай алды. Фагиоли мен Фанхио ұпайлар кестесінде Фаринаға жақындады – Фагиоли тек төрт ұпайға қалып қойды, ал Фанхио одан да бір ұпай артта қалды.

6-шы жарыс: Франция

Альфа Ромео француз Гран-присінде, жоғары жылдамдықтағы Реймс Геу трассасында, Аскари мен Виллорезидің заводтық Феррарилерінің қатысудан бас тартуына байланысты, басымдық танытты. Альфалар тағы да бірінші қатарды толығымен басып алды, Фангио алты жарыс ішінде үшінші рет поул позициясын жеңіп алды. Альфаның қуаты ұзақ түзу учаскелерден тұратын, қалыпты жол трассасына өте қолайлы болды, ал Фарина екінші орыннан бастап, жарыстың алғашқы ширегінде көш бастады, бірақ отынмен проблемалар оны жарыс алаңының соңына жіберді. Ол үшінші орынға қайта оралуға тырысты, бірақ жарыстан шығуға мәжбүр болды (соңында ол жетінші орынға орналастырылды). Фангио екінші рет қатарынан жеңіске жеткенде трассаның ең жылдам айналымын көрсетті. Фаджоли бес старттың төртеуінде екінші орынды иеленді, ал Питер Уайтхед, жеке Феррариде, маусымның алғашқы стартында тұңғыш рет пьедесталға көтерілді. Фангио жеңісінің нәтижесінде чемпионаттың көшбасшысы атанды. Фаджоли екінші орында қалды, ал Фарина үшінші орынға түсіп, аргентиналық командаласынан төрт ұпайға қалып қойды.

7-ші жарыс: Италия

Маусымның соңғы чемпионаты Милан маңындағы Монца автодромында өткен Италия Гран-приі болды, және Alfa Romeo-ның үш тұрақты пилоты да титул үшін таласып жатты. Егер Фанхио бірінші немесе екінші орынды алса, ол командаластарының нәтижесіне қарамастан, титулдың иегері болар еді. Егер Фарина кем дегенде бес ұпай жинамаса, ол титулға қол жеткізе алмайтын еді. Фаджолидің әлем чемпионы болудың жалғыз мүмкіндігі – жарысты жеңіп, ең жылдам айналым жасауы еді; тіпті сонда да Фарина үшінші орыннан жоғары болмауы және Фанхио мүлде ұпай жинамауы қажет еді. Фанхио тағы да поул-позицияны жеңіп алды, бірақ Alfa Romeo маусымның бесінші бірінші қатарын толық бағындыра алмады, себебі Аскари Ferrari үшін екінші орынға ілікті. Фарина үшінші орыннан старт алды, ал Консалво Санеси қосымша Alfa Romeo көлігімен бірінші қатарды толықтырды. Фаджоли тек Пьеро Таруффидің бесінші Alfa көлігімен, Дорино Серафинидің екінші Ferrari көлігімен және Талбот Лагодағы Соммермен бірге ғана бесінші орынға қол жеткізе алды. Фарина жарыс басталғанда бірден көшбасшы болды, Аскари мен Фанхио одан көп артта қалмады. Аскари қысқа уақытқа көшбасшылықты өз қолына алды, бірақ қозғалтқышы қызып кеткендіктен жарыстан шығуға мәжбүр болды. Екі айналымнан кейін Фанхио да қоробка-айырларымен мәселе туындағандықтан жарыстан шықты. Таруффидің көлігін Фанхио басқарды, бірақ аргентиналық пилот жарыста екінші рет зейнеткерлікке кетті, бұл жолы қозғалтқышпен мәселе болды. Аскари Серафинидің көлігін иеленді және ақырында Фаринадан кейін екінші орынды алды, оның жеңісі оны Фанхиодан үш ұпайға алға шығарды, осылайша титулды жеңіп алды. Фаджоли жарыста үшінші орынды алды және пилоттар чемпионатының қорытындысы бойынша да сол орынды иеленді.

Чемпионатты шолу

Бұл бірінші Жүргізушілер әлем чемпионатына 14 команда (4 заводтық команда және он тәуелсіз команда) қатысты, сонымен қатар алты еуропалық Гран-приде бірнеше жекеменшік көліктер де бақ сынасты. Индианаполис 500 жарысына тек АҚШ командалары, конструкторлары және жүргізушілері ғана қатысты. Шасси, қозғалтқыш және көлік нөмірлері жарыстан жарысқа өзгеретін.

Чемпионат емес жарыстар

1950 жылы Драйверлер әлем чемпионатына жатпайтын келесі Формула 1 жарыстары да өткізілді. Жарыс атауы Трасса Күні Жеңімпаз жүргізуші Конструктор XI Pau Grand Prix Pau 10 сәуір Хуан Мануэль Фанхио Мазерати XII Richmond Trophy Goodwood 10 сәуір Рег Парнелл Мазерати V San Remo Grand Prix Ospedaletti 16 сәуір Хуан Мануэль Фанхио Альфа Ромео IV Grand Prix de Paris Montlhéry 30 сәуір Жорж Гринард Talbot Lago XII British Empire Trophy Douglas 15 маусым Боб Джерард ERA IV Gran Premio di Bari Lungomare 9 шілде Джузеппе Фарина Альфа Ромео IV J. C. C. Jersey Road Race Saint Helier 13 шілде Питер Уайтхед Феррари XII Circuit de l'Albigeois Albi (Les Planques) 16 шілде Луи Розье Talbot Lago I Grote Prijs van Nederland Zandvoort 23 шілде Луи Розье Talbot Lago III Grand Prix des Nations Geneva 30 шілде Хуан Мануэль Фанхио Альфа Ромео I Nottingham Trophy Gamston 7 тамыз Дэвид Хэмпшир Мазерати IV Ulster Trophy Dundrod 12 тамыз Питер Уайтхед Феррари XIX Coppa Acerbo Pescara 15 тамыз Хуан Мануэль Фанхио Альфа Ромео I Sheffield Telegraph Trophy Gamston 19 тамыз Кат Харрисон ERA II BRDC International Trophy Silverstone 26 тамыз Джузеппе Фарина Альфа Ромео III Goodwood Trophy Goodwood 30 қыркүйек Рег Парнелл BRM X Gran Premio de Penya Rhin Pedralbes 29 қазан Альберто Аскари Феррари