Кіріспе

Оңтүстік Кореядағы кіші мемлекеттер конфедерациясы (б.з.д. 1-ғасыр – б.з. 5-ғасыры)

Махан – б.з.д. 1-ғасырдан б.з. 6-ғасырына дейін Оңтүстік Корея түбегіндегі Чхунчхон және Чолла провинцияларында болған, шалқары конфедерация. Годжосонның көші-қоны мен Цзинь мемлекеті федерациясының бірігуінен пайда болған Махан, Бэёнхан және Цзиньханмен бірге Самханның ("Үш Ханның") бірі болды. Бэкче кіші мемлекет ретінде басталып, кейіннен Маханды басып алып, Кореяның үш патшалығының біріне айналды.

Этимология

"Махан (馬韓)" ежегі корей тіліндегі сөздердің бірігуі деп саналады. "Ма (마)" корей тілінде "Оңтүстік" мағынасын берсе, "Хан (한)" – "үлкен" дегенді білдіреді, соның нәтижесінде Махан "Оңтүстіктің үлкен мемлекеті" деген мағынаны тудырады. Самханның бір бөлігі ретінде Цзиньхан "Шығыстың үлкен мемлекеті", ал Бёхан – "Жарқыраған (немесе жылтыраған) мемлекеті" дегенді білдіреді.

Тарих

Махан б.з.д. III-II ғасырлардағы қола қоғамынан дамыған болуы мүмкін, кейінгі ғасырларда солтүстіктен көшіп келуді жалғастырды. Солтүстік Кореядағы Гиджа Жосеон патшалығының патшасы Джун, Виманға тағын жоғалтып, шамамен б.з.д. 194–180 жылдары Оңтүстік Кореядағы Джин мемлекетіне қашқан. Ол өзінің ізбасарларымен бірге Джин аймағында база құрды деп есептеледі. Махан осы мемлекетті жаулап алды ма, әлде одан пайда болды ма – белгісіз, бірақ Махан сөзсіз солтүстік мәдениетінің осы ағынына ұшырады. Уиман Жосеонның құлауынан және б.з.д. 108 жылы Корея түбегіндегі қытайлық әкімшілік аймақтарының құрылуынан кейін одан әрі көші-қондар болды. Бұл туралы қытайлық "Сан Гуо Чжи" және кейінірек жазылған корейлік "Самгук Юса" және "Самгук Саги" жылнамаларында айтылған. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Махан конфедерациясын құрып, басқарған Вулжи/Мокжи (月支/目支) мемлекеті, Маханның тағы бір мүшесі Бэкчемен болған күресте жеңіліп, қазіргі Хан өзені алабының барлық аймағын жоғалтты. Бірақ "Сан Гуо Чжи" 246 жылы Хан мемлекетінің Лэланг және Дайфан әкімшілік аймақтарымен күресте құлағанын жазды. Бэкцзеден үнемі қысым көрген Махан конфедерациясының 3-ші ғасырдың соңына дейін тек 20 мемлекеті ғана сақталды. Бэкче 5-ші ғасырда Маханның барлығын сіңіріп алды немесе жаулап алды, осылайша Силла және Когурёмен бірге Кореяның үш патшалығының біріне айналды.

Саясат

Махан патшалары кейде өздерін "Жин патшасы" деп атаған, бұл ертедегі Жин мемлекетіне сілтеме жасап, Самханның барлығына номиналды билігін бекіткен. Көптеген қола заттар мен өндіріс орындары Маханның үш Ханның ішіндегі ең ерте дамыған мемлекет болғанын көрсетеді. Өз өркендеген шағында Махан Хан өзенінің алабының көп бөлігін, сондай-ақ қазіргі Кёнги, Чунчхон және Чолла провинцияларын қамтыды, бірақ саяси бірлік Чунчхон провинциясының Чеонан қаласындағы Мокжи мемлекеті (목지국, 目支國) басшылығымен күшті болды.

Мұра

Корей тарихшылары Маханды Когурёмен байланыстырды, бұл олардың "Самгук Саги", "Самгук Юса" және "Жэван Унги" сияқты еңбектерімен қолдау тапты. Бұл тарихи көзқарас бұрын Солла дәуірінің соңындағы белгілі конфуциан ғалымы және тарихшысы Чхве Чхивон айтқан болатын. Маханның географиялық орналасуынан басқа, қытай тарихындағы "Сун тарихы" Балханың мұрагер мемлекеті Чжон ханның этникалық тегін Махан деп анықтайды. Кейінгі Чосон дәуірінде бұл тарихи түсінікке ерте Сильхак ғалымы Хан Бэкгём сын айтты, ол Махан мен Бэкже арасындағы географиялық байланысты баса көрсетті.