Кіріспе

Мұз немесе қардың шөгінді мұздық нығызы, үстіне топырақ қабаты жабылған оқшаулағыш қабатпен.

Топырақ конусы – мұздық нығызының бір түрі. Топырақ конустары шын мәнінде толығымен топырақтан жасалмайды. Олардың ішкі ядросы мұз, қар немесе фирнадан тұрады, ол материалмен жабылып, оқшауланады. Материалдың қалыңдығы жеткілікті болса, ол төмендегі ядроны абляциядан қорғайды. Ядроны оқшаулау үшін қажетті материал қалыңдығы "критикалық қалыңдық" деп аталады. Егер материалдың қалыңдығы критикалық қалыңдықтан кем болса, ол абляция арқылы ядроның эрозиясын жылдамдатады. Бұл "жайындама абляция" деп аталады. Конус содан кейін еруге және кішіреюге бастайды.

Құрылу

Құрғақ конустар жарық немесе ойыс жерлерде пайда болады. Топырақ, шаң немесе мореналық материал мұздықтағы жарыққа түсіп, уақыт өте жиналады. Сонымен қатар, айналасындағы мұздық абляция арқылы төмендейді, нәтижесінде ласқа толы жарық ашылып, материал мұздықтың бетіне тарала бастайды. Мұздықтың қалған бөлігі материал үйіндісі жоғарылап, биіктейген сайын төмендеуін жалғастырады. Материалдың астында қалған мұз, қар немесе фирн оқшауланып, эрозиядан қорғалады. Қабырғалары тұрақсыз бұрышқа дейін тіктеліп, конус пішінін қалыптастыра бастайды. Материал төмен құлап, қабырғаларды қорғайды. Жоғарына қанша материал қосылса, өзегі сонша оқшауланады. Уақыт өте, сырты материал қабатымен, ал іші мұз, қар немесе фирн ядросы бар конусқа айналады. Конус жоғарғы жағындағы материал әдетте, бүйірлеріндегіден қалың болады. Кейбір конустардың биіктігі бірнеше сантиметрге жетеді, ал кейбіреулері 30 метрге дейін биік болуы мүмкін. Ірі топырақ конустары көбінесе бірігіп кеткен (еріген) бірнеше конустардан тұрады. Мұз қаптамасы немесе мұздық ерігенде, бетіндегі конустар бірігіп, ақырында толық бірігеді. Бұл мұз ядросын нығайтады және сыртында қалың материал қабатын құрап, қатайған ядроны эрозиядан қорғайды. Олар бір қыс мезгілінде немесе бірнеше маусым бойында қалыптасуы мүмкін. Олардың пайда болуы үшін тек қалдықтар мен мұз ғана қажет.