Кіріспе
Африкалық-американдықтар тарихы 16-17 ғасырларда Солтүстік Америкаға африкалықтардың келуімен басталды. Франсис Дрейк босатып жіберген испандық құлдар 1579 жылы Калифорниядағы Нью-Альбионға "Алтын құс" кемесімен келді. Американы еуропалықтардың отарлауы және Атлантикалық құл саудасы Атлантикалық мұхит арқылы құл африкалықтарды көптеп тасымалдауға алып келді; Барбария құл саудасы арқылы сатылған шамамен 10-12 миллион африкалықтың шамамен 388 000-ы Солтүстік Америкаға жетті. Солтүстік Америкадағы түрлі еуропалық колонияларға келгеннен кейін, құл африкалықтар ақ колонистерге сатылды, көбінесе ақшалай дақылдарды өндіретін плантацияларда жұмыс істеді. 1619 жылы ағылшын Виргиния колониясына құлдардың бір тобы келді, бұл АҚШ отарлық тарихында құлдықтың басталуын белгіледі; 1776 жылға қарай Британдық Солтүстік Америка халқының шамамен 20% африкалық текті болды, олардың арасында еркін де, құл да болды. Американың тәуелсіздік соғысы, онда он үш колония тәуелсіздік алып, Америка Құрама Штаттарына айналды, афроамерикандықтар үшін үлкен әлеуметтік өзгерістерге әкелді; қара сарбаздар британдық және американдық тараптардың екеуі үшін де шайқасты, ал соғыс аяқталғаннан кейін Солтүстік Америка Құрама Штаттары құлдықты біртіндеп жойды. Дегенмен, құл еңбегіне тәуелді экономикасы бар Американың Оңтүстігі құлдық жүйесін нығайтып, АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюі кезінде оны кеңейтті. Осы кезеңде көптеген құл африкалық-американдықтар "Жер асты теміржолы" арқылы еркін штаттарға және Канадаға қашып кетті. Солтүстік және Оңтүстік штаттар арасындағы құлдыққа байланысты даулар Америка Азамат соғысына әкелді, онда 178 000 африкалық-американдықтар Одақ жағында қызмет етті. Соғыс кезінде президент Авраам Линкольн АҚШ-та құлдықты, қылмыс үшін жазалаудан басқа, жойған Он үшінші түзетуді қабылдады. Соғыс Конфедерацияның жеңілісімен аяқталғаннан кейін, Оңтүстікте тұратын афроамерикандықтарға ақ көршілерімен тең құқықтар берілді. Осы жетістіктерге қарсылық көрсеткен ақ нәсілділердің салдарынан Оңтүстікте тұратын африкалық-американдықтардың көпшілігі сайлау құқығынан айырылды, ал Оңтүстік штаттарында "Джим Кроу заңдары" деп аталатын нәсілдік сегрегация жүйесі қабылданды. 20 ғасырдың басында, нашар экономикалық жағдайға, сегрегацияға және линчелеуге жауап ретінде 6 миллионнан астам, көбінесе ауылдық африкалық-американдықтар мүмкіндік іздеп Оңтүстіктен Америка Құрама Штаттарының басқа аймақтарына көшіп кетті. Америкалық нәсілдік қатынастардың ең төменгі нүктесі афроамерикандықтарға қарсы кемсітушілік пен нәсілшілікті жоюға бағытталған азаматтық құқықтар қозғалысына әкелді. 1954 жылы бұл күш-жігер Роза Паркс және Мартин Лютер Кинг сияқты азаматтық құқық қорғаушылар бастаған кең ауқымды біріккен қозғалысқа бірікті. Бұл федералды үкіметті 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды қабылдауға ықпал етті, ол нәсілдік кемсітушілікке тыйым салды. 2020 жылғы АҚШ халық санауында 46 936 733 респондент афроамерикандықтар ретінде тіркелді, бұл американдық халықтың шамамен 14,2% құрайды. Олардың 2,1 миллионнан астамы қазіргі африкалық мемлекеттердің азаматтары ретінде Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. Африкалық-американдықтар АҚШ мәдениетіне, оның ішінде әдебиет, кино және музыка салаларына зор үлес қосты.
African American history started with the arrival of Africans to North America in the 16th and 17th centuries. Former Spanish slaves who had been freed by Francis Drake arrived aboard the Golden Hind at New Albion in California in 1579. The European colonization of the Americas, and the resulting Atlantic slave trade, led to a large scale transportation of enslaved Africans across the Atlantic; of the roughly 10–12 million Africans who were sold by the Barbary slave trade, either to European slavery or to servitude in the Americas, approximately 388,000 landed in North America. After arriving in various European colonies in North America, the enslaved Africans were sold to white colonists, primarily to work on cash crop plantations. A group of enslaved Africans arrived in the English Virginia Colony in 1619, marking the beginning of slavery in the colonial history of the United States; by 1776, roughly 20% of the British North American population was of African descent, both free and enslaved. The American Revolutionary War, which saw the Thirteen Colonies become independent and transform into the United States, led to great social upheavals for African Americans; Black soldiers fought on both the British and the American sides, and after the conflict ended the Northern United States gradually abolished slavery. However, the American South, which had an economy dependent on plantations operation by slave labor, entrenched the slave system and expanded it during the westward expansion of the United States. During this period, numerous enslaved African Americans escaped into free states and Canada via the Underground Railroad. Disputes over slavery between the Northern and Southern states led to the American Civil War, in which 178,000 African Americans served on the Union side. During the war, President Abraham Lincoln issued the Thirteenth Amendment, which abolished slavery in the U. S., except as punishment for a crime. After the war ended with a Confederate defeat, the Reconstruction era began, in which African Americans living in the South were granted equal rights with their white neighbors. White opposition to these advancements led to most African Americans living in the South to be disfranchised, and a system of racial segregation known as the Jim Crow laws was passed in the Southern states. Beginning in the early 20th century, in response to poor economic conditions, segregation and lynchings, over 6 million primarily rural African Americans migrated out of the South to other regions of the United States in search of opportunity. The nadir of American race relations led to civil rights efforts to overturn discrimination and racism against African Americans. In 1954, these efforts coalesced into a broad unified movement led by civil rights activists such as Rosa Parks and Martin Luther King Jr. This succeeded in persuading the federal government to pass the Civil Rights Act of 1964, which outlawed racial discrimination. The 2020 United States census reported that 46,936,733 respondents identified as African Americans, forming roughly 14.2% of the American population. Of those, over 2.1 million immigrated to the United States as citizens of modern African states. African Americans have made major contributions to the culture of the United States, including literature, cinema and music.
Африкалық шығу тегі
Африкалық американдықтар – африкалық соғыстар немесе шабуылдар кезінде тұтқынға алынып, құлдыққа мәжбүр болған африкалықтардың ұрпақтары. Олар Атлантикалық құл саудасының бір бөлігі ретінде тұтқындалып, Америкаға әкелінді. Африкалық американдықтар әртүрлі этникалық топтардан шыққан, көбінесе Батыс және Орталық Африка, соның ішінде Сахель аймағында өмір сүрген этникалық топтардан. Африкалық американдықтардың аз бөлігі Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Африкада өмір сүрген этникалық топтардан тараған. Құлдыққа түскен африкалықтардың ішіндегі маңызды этникалық топтарға баконго, игбо, мандинка, волоф, акан, фон, йоруба және макуа, сондай-ақ тағы да көптеген топтар кіреді. Бұл топтар әдет-ғұрыптарымен, діни көзқарастарымен және тілдерімен әртүрлі болғанымен, олардың ортақ ерекшелігі – еуропалықтардан өзгеше өмір салты болды. Алғашқыда болашақ құлдардың көпшілігі осы ауылдар мен қоғамдардан шыққан, бірақ Америкаға жіберіліп, құлдыққа түскеннен кейін, осы әртүрлі халықтарға еуропалық үлгілер мен сенімдер таңылды, нәтижесінде олар тайпалық айырмашылықтарды жойып, ортақ өткені, қазіргісі және еуропалық мәдениетінің қосындысынан жаңа тарих пен мәдениет құрды. Белгілі бір африкалық этникалық топтарына жататын құлдар, кейбір аймақтарда, басқа африкалық этникалық топтарына жататын құлдарға қарағанда, көптеп ізделді және басымдыққа ие болды.
Ортаңғы жол
Атлантикалық құл саудасынан бұрын Америкада африка тегінен шыққан адамдар болған. Африканың кейбір елдері еуропалықтарға басқа африкалық құлдарды – көбінесе соғыс тұтқындарын – сатып, саудалаған. Мали және Бенин халқы соғыс тұтқындарын және басқа да керексіз адамдарды құл ретінде сатумен белгілі. Кемеге мінгеннен кейін тұтқындарды жынысына қарай бөліп қойды. Олар жаңа өмір салтына бейімделуге мәжбүр болды.
Колониялық дәуір
Африкалықтар испан және португалдықтарға Американы зерттеуде көмектесті. 16 ғасырда кейбір қара нәсілді зерттеушілер Миссисипи аңғарына және Оңтүстік Каролина мен Нью-Мексико аймақтарына қоныстанды. Американы зерттеген ең танымал қара нәсілді зерттеуші – 1530 жылдары Оңтүстік-Батысқа саяхат еткен Эстебан болды. 1619 жылы тұтқынға алынған алғашқы африкалықтар голланд құл кемесімен Вирджиния штатының Джеймстаун қаласынан 30 шақырым төменгі ағыстағы Комфорт нүктесіне (қазіргі Вирджиния штатының Хэмптон қаласындағы Монро форты) жеткізілді. Оларды португалдық құл саудагерлері ұрлап әкепті. Вирджиния отаршылары оларды мерзімі бар шартты жұмыскерлер ретінде қарастырып, бірнеше жылдан кейін босатты. Бірақ бұл практика біртіндеп Кариб аймағында қолданылатын құлдық жүйесімен алмастырылды. Құлдар босатылғанда ресурстар үшін бәсекеге түсті. Сонымен қатар, босатылған жұмыскерлерді ауыстыру қажет болды. Бұл – қара нәсілділердің әлеуметтік статусының белгісіздігі және басқа топты мәжбүрлі жұмысқа пайдаланудың қиындығы – қара нәсілділерді құлдыққа салуға әкелді. 1641 жылы құлдықты заңдастырған алғашқы колония Массачусетс болды. Басқа колониялар да құлдық мәртебесін мұрагерлік деп таныған заңдар қабылдады, ал шетелден келген құлдар өмір бойы құл болып қалатын. Сонымен қатар, көптеген адамдар африкалықтар мен олардың ұрпақтарынан туған, сондықтан Солтүстік Америка құрлығында туған. Олардың құқықтық мәртебесі енді анық болды: өмір бойы құлдықта, қара балалар да сол мәртебеге ие болды. Еуропалық отаршылар белсенді экспансияға кірісіп, ірі егіншілік пен плантациялар құру үшін көбірек жерді иеленгенде, 1660 жылдардан бастап континентке әкелінген құл африкалықтардың саны күрт өсті. Батыс Үндістаннан келген құл саудасы Солтүстік Америкадағы құл саудасының сұранысын қанағаттандыруға жеткіліксіз болды. Сонымен қатар, құл сатып алушылардың көпшілігі енді Батыс Үндістаннан келген құлдарды сатып алғысы келмеді, себебі оларды табу қиын, өте қымбат, жағымсыз болды немесе көбінесе аралдардың қант плантацияларының қатыгездігінен шаршап қалған. 1680 жылдардан бастап Солтүстік Америкаға әкелінген құлдардың көп бөлігі Африкадан тікелей жеткізілді, олардың көпшілігі қазіргі Оңтүстік АҚШ-тың порттарына түсті, әсіресе Вирджиния, Оңтүстік Каролина, Джорджия және Луизиана штаттарында. 18 ғасырдың басында құл африкалықтар Оңтүстік колониялардың тез өсіп келе жатқан плантациялық жүйесі үшін жұмыс күшін қамтамасыз етуде мерзімі бар жұмыскерлердің орнын толыққанды иеленді. 18 және 19 ғасырлардың басында Солтүстік Америкадағы құл африкалық американдықтардың саны тропикалық аурулардың аз таралуы сияқты түрлі факторларға байланысты тез өсті. Колониялық қоғам құлдықтың діни және моральдық салдары туралы бөлінді, бірақ ол Америка революциясына дейін Он үш колонияның әрқайсысында заңды болып қала берді. Құлдық тәуелсіздікке дейін де, одан кейін де Американың оңтүстігі мен солтүстігі арасындағы бірте-бірте өзгеріске әкелді, себебі салыстырмалы түрде қалаланған және индустрияландырылған солтүстікке оңтүстікке қарағанда аз құл қажет болды. 1750 жылдары африкалық текті құлдар саны африкалық құлдардан асып түсті. Америка революциясы кезінде Солтүстік штаттар құлдықты жоюды қарастырды. Вирджиния сияқты кейбір оңтүстік колониялар үлкен және өзін-өзі қамтамасыз ететін жергілікті құл болып туған қара халықты өндірді, сондықтан олар құл африкалықтардың жанама импортын тоқтатты. Алайда, Джорджия және Оңтүстік Каролина сияқты басқа колониялар әлі де ауылшаруашылық еңбегіне өте жоғары сұранысты қанағаттандыру үшін құлдардың тұрақты ағынына сүйенді. Бұл колониялар 1808 жылы саудаға тыйым салынғанға дейін құл африкалықтарды импорттауды жалғастырды, бірақ революциялық соғыс кезінде уақытша тоқтап қалды. Оңтүстік Каролинаның қара нәсілді халқы XVIII ғасырдың көп бөлігінде құл африкалықтардың тұрақты импортының нәтижесінде өте жоғары болды, қара нәсілділер саны ақ нәсілділерден үш есе көп болды. Ал Вирджинияда қара нәсілді құлдар көп болғанымен, ақ нәсілділер басымдық сақтады. 18 ғасырда Оңтүстік Каролина колониясы "Батыс Африканың кеңейтілген бөлігіне" ұқсас деп айтылды. 1808 жылы жаңа құрылған АҚШ Конституция рұқсат еткен ең ерте мерзімде құл саудасын заңсыз деп жариялады. Тыйымға қарамастан, құл африкалықтардың кішкентай және орташа жүктемелері АҚШ-қа заңсыз әкеліне берді, ол 1859 жылы тоқтады. Бірте-бірте Атлант жағалауындағы Чарльстоннан Бостонға дейінгі порт қалаларында еркін қара халық пайда болды. Қалалар мен қалашықтарда тұратын құлдар, плантацияларда тұратындарға қарағанда көбірек жеңілдіктерге ие болды, бірақ құлдардың көп бөлігі Оңтүстік штатындағы темекі және күріш плантацияларында 20 немесе одан да көп адамнан тұратын топтарда тұрды. Бай плантация иелері құлдыққа осылайша тәуелді болды, тіпті олардың төменгі таптарына да зиян келтірді. Келер жылдары құлдық институты Оңтүстіктің экономикасына осылайша байланысты болады, тіпті Американы бөліп тастайды. Ең қауісті құл көтерілісі – 1739 жылғы Оңтүстік Каролинадағы Стоно көтерілісі. Колонияда шамамен 56 000 құл африкалықтар болды, олар ақ нәсілділерден екі есе көп болды. Шамамен 150 құл көтеріліс жасап, қару-жарақ, оқ-дәрілерді тартып алды және 20 ақ нәсілді өлтіріп, испан Флоридасына қашты. Жергілікті милиция оларды тоқтатып, көтеріліске қатысқан құлдардың көп бөлігін өлтірді. Осы кезде құлдық Американың барлық колонияларында болды. Солтүстікте халықтың 2% құлдарды ұстады, олардың көпшілігі жеке қызметкерлер болды. Оңтүстікте халықтың 25% құлдардың еңбегіне сүйенді. Оңтүстіктегі құлдық көбінесе плантацияларда тұрып жұмыс істейтін егіншілер түрінде болды. Бұл статистикалар АҚШ-ты құлдықтан азат етуге әкелетін ерте тепе-теңдікті көрсетеді.
Америка революциясы және АҚШ-тың алғашқы кезеңдері
XVIII ғасырдың соңғы жартысы Солтүстік Америка құрлығында маңызды саяси дүрбелең кезеңі болды. Британдық үстемдіктен тәуелсіздік талаптары көтерілгенде, көптеген адамдар колониялық құл иелерінің бостандық туралы талаптарының қанағаттандырмаушылығына назар салды. Әлемдік құқықтар мен жеке бостандықтардың манифесіне айналған Тәуелсіздік декларациясын Томас Джефферсон жазған, ол 200-ден астам құлға ие болған. Оңтүстік штаттарының басқа да саяхатшылары да құл иелері болды. Екінші Континентальдық Конгресс соғысқа көмектесу үшін құлдарды босатуды қарастырды, бірақ Джордж III-тің жасаған қылмыстарының қатарына құлдықты насихаттауды қосатын Тәуелсіздік декларациясынан да сөздерді алып тастады. Бірқатар еркін афроамерикандықтар, ең белгілісі Принс Холл – Принс Холлдың негізін қалаушы, құлдықты жоюға шақыратын петициялар ұсынды, бірақ олар көбінесе назарсыз қалды. Бұл қара нәсілді бостандық күрескерлері мен құлдарды революцияға қатысудан тоқтатып қоймады. Криспус Аттакс, еркін қара саудагер, Бостон қаніпесінің және одан кейінгі Америка революциялық соғысының алғашқы құрбаны болды. Принс Холлдың өзінің ішінде 5000 қара нәсілді адам Континенттік армияда соғысты. Көптегендері Лексингтон және Конкорд шайқастарында, сондай-ақ Банкер-Хилл шайқасында ақ сарбаздармен бірге жауынгерлік қимылдар жасады. Алайда, Джордж Вашингтон 1775 жылы Континенттік армияның бас қолбасшысы болғаннан кейін, қара нәсілді адамдарды қосымша қабылдауға тыйым салынды. Шамамен 5000 ерікті афроамерикандық ер адам американдық отаршылдарға бостандық үшін күресте көмектесті. Осы адамдардың бірі Агриппа Халл алты жылдан астам уақыт Америка революциясында шайқасты. Ол және басқа афроамерикандық сарбаздар ақ көршілерінің оларға деген көзқарасын жақсарту және өздерінің бостандық күресін ілгерілету үшін соғысты. Керісінше, британдықтар мен лоялистер патриоттарға тиесілі кез келген құлға, егер ол лоялистер қатарына қосылса, бостандық ұсынды. Вирджинияның губернаторы Лорд Данмор осы жарлықты жариялағаннан кейін бір ай ішінде 300 афроамерикандықты өзінің эфиопиялық полкіне қабылдады. Оңтүстік Каролинада 25 000 құл, барлығының төрттен бірінен астамы, британдықтармен соғысу үшін қашып кетті немесе соғыстың қызылынан бостандық іздеп қашты. Мыңдаған құлдар да Джорджия мен Вирджиниядан, сондай-ақ Жаңа Англия мен Нью-Йоркке қашып кетті. Британдықтар үшін соғысқан белгілі афроамерикандықтардың қатарында полковник Тай және Бостон Кинг болды. Томас Питерс – британдықтар үшін соғысқан көптеген афроамерикандықтардың бірі. Питерс қазіргі Нигерияда дүниеге келген, ол йоруба тайпасына жататын, кейін француз Луизианасында тұтқынға алынып, құлдыққа сатылған. Ол тағы да сатылып, Солтүстік Каролинада құлдыққа түсіп, Лорд Данмордың бостандық уәдесін алу үшін қожайынының фермасынан қашып шықты. Питерс соғыс бойы британдықтар үшін соғысқан. Соғыс аяқталғаннан кейін, ол және жеңілген тарапта соғысқан басқа афроамерикандықтар Жаңа Шотландияға жеткізілді. Бұл жерде олар өздеріне берілген шағын жерлерді өңдеуде қиындықтарға тап болды. Олар ақ лоялистерге қарағанда аз артықшылықтар мен мүмкіндіктерге ие болды. Питерс үкіметке шағымдану үшін Лондонға барды. "Ол Англияға маңызды кезеңде келді, сол кезде ағылшын аболиционистері парламентте Сьерра-Леоне компаниясын құру және Батыс Африка жағалауында сауда және қоныстану құқығын беру туралы заң жобасын ұсынып жатқан". Питерс және басқа афроамерикандықтар 1792 жылы Жаңа Шотландиядан Сьерра-Леонеге кетті. Питерс олар келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, бірақ оның партиясының басқа мүшелері жаңа үйлерінде өмір сүрді, онда олар Сьерра-Леоне креол этникалық тобын құрды.
Американың тәуелсіздігі
Соғыста отаршылдар жеңіске жетіп, АҚШ егеменді мемлекет ретінде танылды. Алдын ала келісімшартта олар мүлікті, оның ішінде құлдарды қайтаруды талап етті. Дегенмен, британдықтар 3000-ға жуық африкалық американдықтарға құлдыққа қайтарудың орнына, Новая Шотландияға, Ямайкаға және Ұлыбританияға кетуге көмектесті. 1787 жылғы Конституциялық конвент жаңадан құрылған Америка Құрама Штаттарының үкіметінің негізін қалыптастыруға тырысты. Конституцияда бостандық пен теңдік мұраты көрсетілген, сонымен қатар, қашқан құлдар туралы ереже және үштен бес бөлігі туралы келісім арқылы құлдық институтының сақталуы көзделген. Сонымен қатар, көптеген жерлерде азат қаралардың құқықтары да шектелді. Көпшілігі сайлау құқығынан айырылып, мемлекеттік мектептерге қабылдаудан шеттетілді. Кейбір қара нәсілділер осы қайшылықтармен сот арқылы күресуге тырысты. 1780 жылы Элизабет Фриман мен Куок Уокер жаңа Массачусетс конституциясынан алынған тілді пайдаланды, онда барлық адамдар бостандықта және теңдікте туғандары жарияланды, осы арқылы бостандыққа қол жеткізді. Бостондық азат қара бизнесмен Пол Каффэ сайлау құқығы болмағандықтан салық төлеуден босатуды сұрады. Солтүстік штаттардағы революциялық рух афроамерикандықтарға көмектесті. 1750 жылдардан бастап, Америка революциясы кезінде құлдықтың әлеуметтік жамандық (ел үшін де, ақ адамдар үшін де) екені және оны ақыры жою қажеттігі туралы кең таралған пікір болды. Солтүстік штаттарының барлығы 1780 мен 1804 жылдар арасында азат ету актілерін қабылдады; олардың көпшілігі азаттыққа біртіндеп өтуді және азат болғандарға арнайы мәртебе беруді қарастырды, сондықтан 19 ғасырда да оншақты "тұрақты оқушылар" болды. 1787 жылы Конгресс Солтүстік-Батыс жарлығын қабылдап, құлдықты үлкен Солтүстік-Батыс аймағынан тыйым салды. 1790 жылы АҚШ-та 59 мыңнан астам азат қара адам болды. 1810 жылы олардың саны 186 446-ға жетті. Олардың көпшілігі Солтүстікте болды, бірақ революциялық сезімдер Оңтүстік құл иелерін де ынталандырды. Революциядан кейінгі 20 жыл ішінде Оңтүстіктегілер де құлдарды азат етуге көбірек бейімделді, кейде азат ету арқылы немесе құл иесінің өлімінен кейін орындалатын өсиеттер арқылы. Жоғарғы Оңтүстікте азат қаралардың үлесі революциядан бұрынғы 1%-дан 1810 жылға қарай 10%-дан астамға дейін өсті. Квакерлер мен моравиялықтар құл иелерін отбасыларын азат етуге көндіруге тырысты. Вирджинияда 1790 жылы 10 мыңнан 1810 жылы 30 мыңға дейін азат болған қаралардың саны өсті, бірақ қаралардың 95% әлі де құл болып қалды. Делавэрде 1810 жылға қарай барлық қаралардың үштен екі бөлігі азат болды. 1860 жылы Делавэрдегі қаралардың 91%-дан астамы, ал Мэрилендтегілердің 49,1%-ы азат болды. Сәтті азат болғандардың арасында Мэриленд астрономы, математигі, альманах авторы, геодезист және фермер Бенджамин Баннекер болды, ол 1791 жылы болашақ Колумбия округінің шекараларын алғашқы зерттеуге көмектесті. Жаңа елде өмір сүрудің қиындықтарына қарамастан, көптеген азат қаралар 800 000-ға жуық құл болған қараларға қарағанда жақсы жағдайға ие болды. Дегенмен, көптегендер Африкаға көшіп кетуді қарастырды. Екінші Ұлы ояну (1800-1830 жылдар) "афро-христиандық дамуындағы орталық және шешуші оқиға" деп аталды.
Соғыс алдындағы кезең
Құрама Штаттардың өсуімен бірге, құлдық институты оңтүстік штаттарда одан бетер бекітіліп, ал солтүстік штаттар оны жоюға көшті. Пенсильвания 1780 жылы бірте-бірте жою туралы заң қабылдап, бастама көтерді. Құлдыққа қатысты көзқарастарды қалыптастырған бірнеше оқиға болды. Олардың бірі – Гаити революциясы, ол тәуелсіз мемлекет құрған жалғыз құл көтерілісі еді. Көптеген құл иелері қорқынышты оқиғалар мен қырғынды туралы әңгімелермен Құрама Штаттарға қашып келді, бұл оңтүстік ақтарын алаңдатты. 1790 жылдары мақта тазартқыш машинасының ойлап табылуы қысқа талшықты мақта өсіруге мүмкіндік берді, оны жылы ауа райы мен қолайлы топырақ жағдайлары бар терең оңтүстікте өсіруге болады. Еуропа мен Жаңа Англиядағы өнеркәсіптік революция арзан киім үшін мақтаға зор сұраныс туғызды, бұл жаңа мақта плантацияларын дамыту үшін құл еңбегіне үлкен сұраныстың өсуіне әкелді. 20 жылдың ішінде АҚШ-тағы құлдардың саны 70%-ға өсті. Олар негізінен терең оңтүстіктегі плантацияларда шоғырландырылды және ескі мақта далаларының өнімділігі төмендегенде және жаңа жерлер сатып алынғанда батысқа жылжыды. Солтүстік штаттар өндіріс пен саудаға көбірек назар бөлгенімен, оңтүстік ауыл шаруашылығына қатты тәуелді болды. Сол кездегі оңтүстік саяси экономистері құл иеленудің ешқандай қайшылығы жоқ екенін және оңтүстік индустрияланған жағдайда да құлдықтың болашағы бар деген тұжырыммен институтты қолдады. Құлдыққа байланысты расалық, экономикалық және саяси жағдайлар Азамат соғысына дейін ең жоғары деңгейге жетті. 1807 жылы президент Томас Джефферсонның ықпалымен Конгресс құлдарды импорттауды тоқтатты. Америкалық афроамерикандықтар мұны құлдыққа қарсы күрестегі жеңіс деп тойлады, бірақ бұл тыйым құл саудасын күшейтті. Жоғарғы Оңтүстікте темекіден аралас шаруашылыққа көшу еңбекке деген қажеттілікті азайтты, ал құлдар дамып келе жатқан терең Оңтүстікке саудагерлерге сатылды. Сонымен қатар, 1793 жылғы қашқан құлдар туралы заң кез келген афроамериканды қашқан деп жариялауға рұқсат берді, егер ақ адам олардың пайдасына куәлік бермесе. Көптеген бос афроамерикандықтар, әсіресе мерзімі біткен балалар, құтқарылуға үмітсіз құлдыққа сатылды. 1819 жылы нақты 11 еркін және 11 құл штаттары болды, бұл аймақтық жікке бөлінуді күшейтті. Конгрестегі теңгерімсіздік қорқынышы 1820 жылғы Миссури келісіміне әкелді, ол штаттардың біреуі құл, екіншісі еркін болып, одаққа жұптармен қабылдануын талап етті. 1850 жылы Мексика-Америка соғысында жеңіске жеткеннен кейін елде мәселе туды: Мексикадан алынған аумақтармен не істеу керек? 1820 жылғы келісімнің артында тұрған Генри Клей 1850 жылғы келісімді жасау үшін тағы да қиындыққа тап болды. Бұл келісім бойынша Нью-Мексико, Аризона, Юта және Невада аумақтары ұйымдастырылатын еді, бірақ құлдық мәселесі кейін шешілетін еді. Вашингтон, округ Колумбия, құл саудасын жояды, бірақ құлдықтың өзін жоя алмайды. Калифорния еркін штат ретінде қабылданады, бірақ Оңтүстікке жаңа қашқан құлдар туралы заң берілді, ол солтүстіктерден солтүстікке қашқан құлдарды иелеріне қайтаруды талап етті. 1850 жылғы келісім 1860 жылы Линкольн сайланғанға дейін шайқалып тұрған бейбітшілікті сақтап қалды. 1851 жылы Пенсильвания штатының Ланкастер округінде құлдар мен құл иелері арасындағы шайқас болды. Кристиана көтерілісі құлдық мәселесі бойынша штаттар мен Конгресс арасындағы күшейіп келе жатқан қақтығысты көрсетті.
Аболиционизм
Ұлыбритания мен АҚШ-та 1840-1860 жылдар аралығында құлдықты жоюшылар құлдыққа қарсы ірі және күрделі науқандар ұйымдастырды. Патрик Кеникотттың сөзінше, ең ірі және тиімді аболиционист спикерлер – Ұлттық негр конвенциясының көптеген жергілікті жиналыстарында сөз сөйлеген қара нәсілді адамдар болды. Олар құлдыққа қарсы дәстүрлі аргументтерді пайдаланып, оған моральдық, экономикалық және саяси негіздермен наразылық білдірді. Құлдыққа қарсы қозғалыстағы олардың рөлі аболиционисттердің мақсатына қолдау көрсетумен қатар, қара қоғам үшін мақтан тұтуға айналды. 1852 жылы Харриет Бичер Стоу көптеген адамдардың құлдыққа қатысты көзқарасын өзгертетін роман жариялады. «Том ағаның қабылдауы» – құл болған адамның өмірі мен оның күнделікті басына түсетін қатыгездік туралы әңгіме. Ол алғашқы жылы 100 мыңнан астам данада сатылды. «Том ағаның қабылдауы» романының танымалдылығы Солтүстікті құлдыққа қарсы күресте нығайтып, аболиционист қозғалысын алға жылжытты. Президент Линкольн кейіннен Стоуды Ақ үйге шақырып, Американы өзгертетін осы кітабының құрметіне арнады. 1856 жылы Массачусетс штатының конгрессмені және құлдыққа қарсы күрестің жетекшісі Чарльз Самнерге Оңтүстік Каролинадан Престон Брукс Палатаның еденінде шабуыл жасап, өлтіруге әрекеттенді. Самнер Конгресске аболиционистік сөз сөйлеп жатқанда, Брукс оған шабуыл жасады. Брукс өз әрекеттері үшін Оңтүстікте мақтау алды, ал Самнер Солтүстікте саяси беделге ие болды. Кейін Самнер Сенатқа оралды, онда ол құлдықты жою және босатылған құлдарға тең құқықтарды заңдастыру үшін Радикалды республикашылдардың жетекшісі болды. Бір миллионнан астам құлдар экономикасы нашарлаған ескі жағалау штаттарынан оңтүстік-батыстағы мақта өсіретін бай штаттарға көшірілді, ал көптегендері сатылып, жергілікті жерлерге жылжытылды. Ира Берлин (2000) бұл Екінші орталық жолдың плантаторлардың қара нәсілділер алдындағы әкелік пиғылын жойғанын, құлдар мен бос қара нәсілділерді үздіксіз депортация, қуғын-сүргін және қашудың шындығын жақсырақ түсіндіретін қарсы идеологиялар мен институттар құруға итермелегенін айтады, бұл олардың әлемін үнемі жаңартып отырды. Бенджамин Кварлстың «Қара аболиционистер» атты еңбегі американдық құлдыққа қарсы қозғалыстағы қара аболиционистердің рөлін ең толыққанды сипаттайды.
Қара қауым
Қара нәсілді адамдар көбінесе қалаларда қоныстанды, бұл аймақтағы қара қауымның өмірінің ядросын құрды. Олар шіркеулер мен бауырластықтарды құрды. Бұл алғашқы күш-жігердің көпшілігі әлсіз болды және көбінесе сәтсіз аяқталды, бірақ олар қара қауымдастықтарының қалыптасуының бастапқы қадамдарын білдірді. Антебелум кезеңінің басында еркін қара қауымдастықтарының құрылуы кеңейе бастады, бұл африкалық американдықтардың болашағына негіз салды. Әуел басында бостандыққа ие болған афроамерикандықтардың саны бірнеше мыңға жетерлік болды. Жылдар өте келе, бостандыққа шыққан қара нәсілділердің саны күрт өсіп, 1820 жылдарға қарай 233 000-ға жетті. Олар кейде бостандық алу үшін сотқа жүгінді немесе оны сатып алатын. Кейбір құл иелері өздерінің құлдарын босатты, ал бірнеше штаттық заң шығарушылар құлдықты жойды. Өнеркәсіптің өркендеуі, ол адам еңбегінен гөрі қуатпен жұмыс істейтін машиналарын қажет еткендіктен, оларға жұмыс беруге мүмкіндік берген болар, бірақ көптеген тоқыма фабрикаларының иелері қара жұмысшыларды жұмысқа алудан бас тартты. Олар ақ нәсілділерді сенімді және оқытуға жарамды деп есептеді. Бұл көптеген қара нәсілділердің біліктілігі төмен жұмыс істеуіне әкелді. Қара нәсілді ер адамдар кеме түсірушілер, құрылысшылар, жертөле, ұңғы және қабір қазушылар болып жұмыс істеді. Ал қара нәсілді әйелдер ақ нәсілді отбасыларға қызметшілер болып жұмыс істеді. Кейбір әйелдер сондай-ақ аспаз, тігінші, себет тоқушы, жеміс-жидек жинаушы, мұғалім және медбике болды. Көптеген қара нәсілді адамдар қара қауымды нығайтуға және құлдыққа қарсы күресті жалғастыруға көмектесу үшін бірікті. Осы ұйымдардың бірі 1830 жылы құрылған "Түсті еркін адамдардың американдық қоғамы" болды. Бұл ұйым кедей қара нәсілді адамдарға әлеуметтік көмек көрсетті және саяси мәселелерге жауаптар ұйымдастырды. Қара қауымның өсуін одан әрі қолдаған қара шіркеу, әдетте, алғашқы құрылған қауымдық мекеме болды. 19-шы ғасырдың басында Африкалық методистік епископтық шіркеуі, Африкалық методистік епископтық Сион шіркеуі және басқа да шіркеулерден бастап, қара шіркеу қара қауымның орталық нүктесіне айналды. Қара шіркеу қауымның және бірегей афроамерикандық руханиаттың көрінісі болды, сонымен қатар еуропалық американдықтардың кемсітуіне реакция болды. Шіркеу сонымен қатар еркін қара нәсілділердің ақ нәсілділердің араласуынсыз африкалық мұраларын тойлауға мүмкіндік беретін аудандық орталықтар ретінде де қызмет етті. Шіркеу қара қауымның орталығы болды, бірақ сонымен қатар білім беру орталығы болды. Олар қауымның бір бөлігі болғандықтан және білім беруді қалағандықтан, бостандыққа шыққан және құлдыққа түскен қара нәсілділерді біліммен қамтыды. Әуел басында қара нәсілді уағыздаушылар әлеуметтік клубтар немесе әдеби қоғамдар сияқты қолданыстағы ағымдар ішінде жеке қауымдарды құрды. Шіркеу іерархиясының жоғары деңгейіндегі кемсітушілікке байланысты кейбір қара нәсілді адамдар, мысалы Ричард Аллен (епископ) қара нәсілділер үшін жеке деноминацияларды құрды. Сонымен қатар, 1800 жылдан бұрын Оңтүстікте де бостандыққа шыққан қара нәсілділер қара шіркеулерін құрды. Ұлы оянудан кейін көптеген қара нәсілді адамдар баптистік шіркеуге қосылды, бұл олардың қатысуына, соның ішінде ақсақалдар мен уағыздаушылар рөліне мүмкіндік берді. Мысалы, Петербург, Вирджиниядағы Бірінші баптист шіркеуі және Гиллфилд баптист шіркеуі екеуі де 1800 жылға дейін қауымдастырылды және қаладағы алғашқы баптист шіркеулері болды. 1860 жылға қарай Петербургте 3224 еркін қара адам (қаралардың 36%-ы және барлық еркін адамдардың шамамен 26%-ы) болды, бұл Оңтүстіктегі ең ірі халық. Вирджинияда еркін қара нәсілділер Ричмонд, Вирджиния және басқа қалаларда да қауымдастықтар құрды, онда олар қолөнершілер ретінде жұмыс істеп, бизнес аша алды. Басқалары жер сатып алып, ақ нәсілділердің бақылауынан алыс шекаралық аймақтарда егін шаруашылығымен айналысты. Қара қауым қара нәсілді балаларға арналған мектептер де ашты, өйткені оларға мемлекеттік мектептерге түсуге тыйым салынды. Ричард Аллен Америкадағы алғашқы қара жексенбілік мектебін ұйымдастырды; ол 1795 жылы Филадельфияда құрылды. Бес жылдан кейін діни қызметкер Абессалом Джонс қара нәсілді жастарға арналған мектеп ашты. Құлшылыққа қарсы осы көзқарастар ақ нәсілді құлдарды жоюшылар мен афроамерикандық құлдар арасында кең таралды. Бұл идеялар құлдарды 1822 жылғы Дания Веси заговоры мен 1831 жылғы Нат Тернер көтерілісі кезінде қожайындарына қарсы көтерілістерге, сондай-ақ ақ нәсілділерге қарсы наразылықтарға итермеледі. Жетекшілер мен плантация иелері Гаити революциясының ерте Америкаға тигізер салдарынан қатты алаңдады. Мысалы, Томас Джефферсон Гаитиді "Батыс Индияның тұрақсыздығы" деп есептеді.
Дред Скотт пен Сэндфордтың арасындағы дау
Дред Скотт – құл болған адам, оның иесі оны Иллинойс штатына алып кеткен. Иесі қайтыс болғаннан кейін, Дред Скотт ұзақ уақыт бойы еркін штат таныстығынан кейін сотқа бостандық үшін талап арыз берді. 1857 жылдың наурыз айында Жоғарғы соттың "Дред Скотт" шешімі қара жұртқа зор соққы болды. Соттың айтуынша, қара нәсілді адамдар американдық азаматтар емес және ешқашан да азамат бола алмайды, бұл шешім Республикалық партия және аболиционистер тарапынан қатты сынға алынды. Сот шешіміне сәйкес, құлдар "мүлік, адам емес" болғандықтан сотқа жүгінуге құқылы емес еді. Бұл шешім 1865 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңмен күштен шығарылды. Сот кейде қарапайым пікір ретінде қарастырылатын мәлімдемеде Конгрестің федералды территорияларда құлдықты тыйым салуға құқығы жоқ екенін айтты, себебі құлдар жеке меншік болып саналады және Конституцияның Бесінші түзетуі меншік иелерін заңмен белгіленген тәртіпсіздіксіз мүліктерінен айырудан қорғайды. Жоғарғы сот "Дред Скотт" ісі бойынша шешімді ресми түрде жоққа шығармаса да, "Slaughter House Cases" ісінде 1868 жылғы Он төртінші түзетудің оның кем дегенде бір бөлігін күштен шығарғанын мәлімдеді. Ол былай деп басталады: "Америка Құрама Штаттарында туылған немесе натурализацияланған және оның құзыретіне бағынған барлық адамдар АҚШ және олар тұратын штаттың азаматтары болып табылады".
Америка Азамат соғысы және азаттық
"Азат ету туралы жарлық" – 1863 жылдың 1 қаңтарында президент Авраам Линкольн шығарған жарлық. Ол бірден АҚШ үкіметі мойындаған Конфедерацияның белгілі бір аймақтарындағы 3 миллион құлдың құқықтық жағдайын "құл" есімнен "бос" есіміне өзгертіп жіберді. Іс жүзінде, құл болған адам құлдықтан қашып, немесе федералды әскерлердің алға жылжуы арқылы бостандыққа шыққанда, заңды және толыққанды бос адамға айналды. Олардың иелеріне ешқандай өтемақы төленбеді. Эмансипация олардың экономикалық жүйесін жоятынын түсінген плантация иелері кейде құлдарын Одақ әскерінің жете алмайтын жерлеріне көшіріп алып кетті. 1865 жылдың маусым айына қарай Одақ әскері Конфедерацияның барлық аймағын бақылауға алып, белгіленген барлық құлдарды азат етті. Шамамен 200 000 азат афроамерикалық және бұрынғы құлдар Одақ армиясы мен теңіз күштерінде қызмет етті, осылайша толыққанды азаматтық құқықтарға ие болуға негіз жасады. Соғыс пен жаңару кезеңінің салдары қара нәсілді халыққа ауыр соққы болды, көптеген аурулар мен өлім-жітімге әкелді.
Қайта құру
1866 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң қара нәсілділерді АҚШ-тың толыққанды азаматтары етті (бұл Дред Скотт шешімін жойды). 1868 жылы 14-ші түзетуде афроамерикалықтарға толық АҚШ азаматтығы берілді. 1870 жылы ратификацияланған 15-ші түзету қара нәсілді ер адамдарға дауыс беру құқығын берді. Фридмендер бюросы Оңтүстік штаттарда әлеуметтік және экономикалық тәртіпті орнату үшін құрылған маңызды мекеме болды. 1865 жылдан 1877 жылға дейін одақ әскерлерінің қорғауында афроамерикалықтардың тең құқықтарына қатысты белгілі бір қадамдар жасалды. Оңтүстіктегі қара нәсілді ерлер дауыс бере бастады және олар АҚШ Конгресінде, сондай-ақ шериф лауазымы сияқты жергілікті кеңселерде қызмет етуге сайланды. Бірақ әскерлер берген қауіпсіздік ұзаққа созылмады, оңтүстік ақ адамдары жиі қара дауыс берушілерді қорқытып-үркітті. Ақ және қара республикашылардың коалициясы Оңтүстік штаттарының көпшілігінде алғашқы мемлекеттік мектеп жүйесін құру үшін заң жобаларын қабылдады, бірақ жеткілікті қаржы табу қиын болды. Қара нәсілділер өз шіркеулерін, қалаларын және бизнесін құрды. Он мыңдаған адам өздерінің жерлерін тазарту және иелену мүмкіндігі үшін Миссисипиге көшіп барды, себебі төмендіктердің 90 пайызы игерілмеген еді. XIX ғасырдың соңында Миссисипи дельтасының төмендіктеріндегі жер иелерінің үштен екісі қара нәсілділер болды. Хирам Ревелс 1870 жылы АҚШ Конгресінің алғашқы афроамерикалық сенаторы болды. Көп ұзамай Конгресске Оңтүстік Каролина, Джорджия, Алабама және Миссисипи штаттарынан басқа афроамерикалықтар келді. Бұл жаңа саясаткерлер республикашыларды қолдап, афроамерикалықтардың өмірін одан әрі жақсартуға тырысты. Ревелс және басқалар ақ адамдар афроамерикалық конгрессмендерден қауіп сезінуі мүмкін екенін түсінді. Ревелс: "Ақ нәсілдің менден артық досы жоқ. Мен өз нәсілімнің адал ұлымын. Мен [қара еркектерге] меншік иеленуде, ақылды, білімді азаматтарға айналуда көмектесу үшін барлық мүмкін нәрсені жасағым келеді, бірақ сонымен бірге ақ нәсілге зиян келтіретін ештеңе жасағым жоқ", - деді. Бланш К. Брюс осы кезеңде АҚШ сенаторы болған тағы бір афроамерикалық. Осы уақыт аралығында Өкілдер палатасына сайланған афроамерикалықтар Бенджамин С. Тернер, Джозиа Т. Уоллз, Джозеф Х. Рейни, Роберт Браун Эллиот, Роберт Д. Де Лардж және Джефферсон Х. Лонг болды. Фредерик Дуглас сонымен қатар Реконструкция кезінде түрлі мемлекеттік қызметтерде қызмет етті, соның ішінде Гаитидегі Министр Резиденті және Бас кеңесшісі, Іс-әрекеттерді тіркеуші және АҚШ маршалы. Брюс 1874 жылы сенатор болып, Миссисипи штатын өкілдік етті. Ол өз аймағындағы ақ саясатшылармен бірлесіп жұмыс істеді, өзінің афроамерикалық әріптестеріне және қытай иммигранттары мен америкалықтар сияқты басқа азшылық топтарына көмектесуді үміттене отырып. Ол тіпті бұрынғы Конфедерация мүшелерінің саяси қатысуына шектеулерді жоюға бағытталған күш-жігерді де қолдады. Кейбір азаматтық құқық қорғаушылар, мысалы, В. Е. Б. Дю Бой, азаматтық соғыстан кейін бірлік орнады дегенге келіспейді. Азамат соғысынан кейінгі дәуірде афроамерикалықтар көптеген ережелер мен талаптарға тап болды, олар "еркін" болғанымен, ақ азаматтар сияқты толыққанды еркіндіктің қызығушылығын пайдалана алмады. Он мыңдаған солтүстік қара нәсілділер үйлері мен мансаптарын тастап, жеңілген Оңтүстікке көшіп, мектептер салып, газеттер басып шығарып, бизнес ашты. Джоэл Уильямсон айтқандай: Көшіп келгендердің көпшілігі, әйелдер де, ерлер де, оншақты қайырымды қоғамның демеушілігімен ұстаздар ретінде келді, олар әлі де абыржыған одақтық әскерлердің соңынан келді. Басқалары осы ерекше қара шекарада мүмкіндік іздеп келген бизнесмендер немесе кәсіби мамандар ретінде келді. Соңында мыңдаған адам әскери қызметке орналасты. Соғыс аяқталған соң, олардың көпшілігі сол жерде қалды, немесе бірнеше ай Солтүстікте болған соң, білімдерін аяқтау үшін қайтып келді.
Many of the migrants, women as well as men, came as teachers sponsored by a dozen or so benevolent societies, arriving in the still turbulent wake of Union armies. Others came to organize relief for the refugees Still others came south as religious missionaries Some came south as business or professional people seeking opportunity on this special Black frontier. Finally, thousands came as soldiers, and when the war was over, many of [their] young men remained there or after a stay of some months in the North, they returned in order to complete their education.
Американың нәсілдік қатынастарының надирі
Джим Кроу заңдары – 1876 мен 1965 жылдар аралығында қабылданған АҚШ-тағы штаттық және жергілікті заңдар. Олар барлық қоғамдық орындарда заңды түрде нәсілдік бөлінуді талап етті, қара американдықтарға «бөлек, бірақ тең» мәртебе берді. Шындығында, бұл қара американдықтарға қарағанда ақ американдықтарға артықшылықтар берді, экономикалық, білім беру және әлеуметтік кемшіліктерді жүйелендірді. Қараларға және олардың мүдделерін қолдайтындарға қарсы жылдар бойы күшейіп келген зорлық-зомбылық пен қорқытуларға байланысты АҚШ үкіметі азат болғандарға конституциялық қорғауды кепілдеу туралы уәдесінен бас тартты. Президент Рутерфорд Б. Хейс 1877 жылы сайлау бойынша ұлттық келісімнің нәтижесінде Оңтүстіктен федералды әскерлерді шығарғанда, қара нәсілділер саяси биліктің көп бөлігін жоғалтты. Бенджамин «Пап» Синглтон сияқты адамдар Оңтүстіктен кету туралы айта бастады. Бұл идея 1879–1880 жылдарғы Экзодастерлер қозғалысында жетеді, олар Канзас штатына көшіп, онда қара нәсілділерге көбірек бостандық және жерге ие болу мүмкіндігі болды. 1888 жылы Теннессиді демократтар басып алғанда, олар сайлауға тіркелуді қиындататын заңдарды қабылдады және Оңтүстіктегі ең бәсекеге толы саяси штатты жойды. Ауылдық жерлерде және шағын қалаларда қара нәсілділердің дауыс беруі, сондай-ақ кедей ақтардың дауыс беруі күрт төмендеді. 1890 жылдан 1908 жылға дейін, Миссисипиден бастап Джорджиямен аяқталып, Оңтүстік штаттарының он бірі жаңа конституцияларды немесе түзетулерді қабылдады, олар қара нәсілділердің көпшілігін және көптеген кедей ақтарды сайлау құқығынан айырды. Салықтар, тұру талаптары және сауаттылық сынақтары сияқты шараларды қолдану арқылы штаттар қара нәсілділердің тіркелуін және сайлауға қатысуын күрт төмендетті, кейде тіпті нөлге дейін. Әжелер ережесі көптеген штаттарда сауатсыз ақ нәсілді сайлаушыларды сауаттылық сынағынан уақытша босату үшін қолданылды. Оңтүстікте Демократиялық партия билікке келе жатқанда, партия өзін жеке клуб ретінде көрсетіп, қара нәсілділерді жалғыз бәсекеге толы сайлаулардан шығарды. 1910 жылға қарай Оңтүстікте бір партиялық ақ үкімет бекітілді. Африкалық американдықтар мұндай шараларға қарсы сотқа шағымдануды бастады, бірақ штаттық және ұлттық деңгейдегі сот шешімдері оларға қарсы болды. Уильямс Миссисипиге қарсы (1898) АҚШ Жоғарғы Соты штаттық ережелерді қолдады. Бұл басқа Оңтүстік штаттарын келесі бірнеше жылда осыған ұқсас шараларды қабылдауға итермеледі. Тускеги институтының Букер Т. Вашингтон Солтүстік қолдаушыларымен жасырын түрде жұмыс істеді, африкалық американдықтар үшін қосымша істерде, мысалы, Джайлс v. Харрис (1903) және Джайлс v. Тисли (1904) істерінде қаражат жинады және өкілдік қызметін атқарды, бірақ тағы да Жоғарғы Сот штаттардың шешімін қолдады. Республикашылдарға және бостандыққа қарсы сезімдер ұзаққа соқпады, өйткені басқа да оқиғаларда зорлық-зомбылық пайда болды, әсіресе Луизианадағы 1872 жылғы даулы сайлаудан кейін, бұл 1873 және 1874 жылдары Луизианадағы Колфакс және Кушатта қырғындарына себеп болды. Оңтүстіктің көптеген аймақтарында шиеленіс пен қауесеттер күшті болды. Зорлық-зомбылық орын алғанда, африкалық американдықтар еуропалық американдықтарға қарағанда әлдеқайда көп өлтірілді. 20 ғасырдың тарихшылары Оңтүстік тарихында ұзақ уақыт бойы «төңкеріс» деп аталған оқиғаларды қайта атады. Көптеген әңгімелерде ақтар қоғамды қара нәсілділердің тонауынан құтқарып қалғандай бейнеленді. Деректерді зерттегеннен кейін тарихшылар мұндай оқиғаларды «қаза» деп атады, өйткені Colfax-те ақтарға қарағанда қара нәсілділердің өлімі шамадан тыс болды. Бұл жердегі бұқаралық зорлық-зомбылықта үш ақ адам өлтірілгені үшін 40-50 қара адам өлтірілді. Клан сияқты кеңінен танымал болмағанымен, 1870-ші жылдардың ортасында Оңтүстікте пайда болған жарымәскери ұйымдар ақ демократтардың күшейген бүлікшілігінен кейін, республикашыл үкіметтерге қарсы шығып, қара дауысты басып, саяси мақсаттарға жетуде Кланнан да тиімді болды. Кланнан айырмашылығы, жарымәскерилер ашық жұмыс істеді, көбінесе газеттерде жарияланды және олардың нақты саяси мақсаттары болды: республикашыларды қызметтен шығару және 1876 жылы билікті қайта алу үшін қара дауыс беруді басу немесе одан бас тарту. Топтарға 1874 жылы Луизиана штатының Грант округіндегі ақ милициядан құралған Ақ Лига, Оңтүстікке тараған; 1875 жылы Миссисипиде құрылған, бірақ Оңтүстік Каролинадағы 1876 жылғы сайлау кампаниясында және Солтүстік Каролинадағы тараулары бар Қызыл жейделер, сондай-ақ мылтық клубтары сияқты басқа Ақ Сызық ұйымдары кірді. Джим Кроу дәуірі Америка тарихындағы ең қатыгез нәсілдік қысым толқынымен бірге келді. 1890 мен 1940 жылдар аралығында миллиондаған африкалық американдықтар сайлау құқығынан айырылып, өлтіріліп, қатыгездікке ұшырады. Тускеги институтында сақталған газеттік деректерге сәйкес, 5000-ге жуық ер адам, әйел және бала заңсыз бұқаралық зорлық-зомбылықта – «линчтер» деп аталатын қылмыстарда өлтірілді. Журналист Ида Б. Уэллс газеттерде жарияланбаған линчтердің санымен бірге «әділетті сот процесі» маскировкасымен жасалған осыған ұқсас жазалаулардың шамамен 20 000 өлтіруге жететінін болжады. Осы кезеңдегі ондаған мың линчтер мен оларға куәгер болғандардың арасында тек 50-ге жуық ақ адам ғана қылмыстары үшін айыпталып, олардың тек төрт еуі сотталды. Қара нәсілділер сайлау құқығынан айырылғандықтан, олар сот құрамына қатыса алмады және жергілікті билік органдарына сайлана алмады. Сонымен қатар, линчтер миллиондаған африкалық американдықтарды үнемі алаңдату және қорқыту үшін қару ретінде қолданылды. Джим Кроу заңдары бойынша көптеген қара нәсілділерге қару ұстау және тасымалдау құқығы берілмеді, сондықтан олар өзін және отбасын қорғай алмады.
Азаматтық құқықтар қозғалысының алғашқы кезеңдері
Осы және басқа да кері соққыларға жауап ретінде 1905 жылдың жазында В. Э. Б. Дю Буа және тағы 28 белгілі афроамерикалық ер адам Онтариодағы Ниагара шарлауында құпия кездесті. Олар онда нәсілдік кемсітушілікке толық соң салуды, афроамерикалықтарға толық азаматтық құқықтарды беруді және адамзаттың бауырластығын мойындауды талап ететін манифест жариялады. Олар құрған ұйым «Ниагара қозғалысы» деп аталды. 1908 жылы Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы әйгілі нәсілдік қақтығыстан кейін, алаңдаған ақ адамдар тобы «Ниагара қозғалысының» жетекшілеріне қосылып, бір жыл өткен соң, 1909 жылы «Түсті адамдардың қадамына көмектесу үшін ұлттық қауымдастық» (NAACP) құрды. Дю Буа басшылығымен NAACP сегрегацияға қарсы заңдық шаралар қолданды және қара американдықтардың мүддесі үшін заң шығарушы органдармен жұмыс істеді. NAACP теңдікті қамтамасыз ету үшін сот жүйесін пайдаланғанда, жергілікті деңгейде афроамерикалықтар өзін-өзі қолдау стратегиясын қабылдады. Олар өздерінің ресурстарын біріктіріп, дербес қоғамдық және институционалдық өмір құрды. Олар мектептер, шіркеулер, әлеуметтік көмек көрсету мекемелері, банктер, афроамерикалық газеттері және өздерінің қауымдастықтарына қызмет ететін шағын кәсіпорындар құрды. Ұлттық және жергілікті өзін-өзі қолдау ұйымдарының негізгі ұйымдастырушысы Алабама штатының педагогы Букер Т. Вашингтон болды. Кейбір прогрессивтік дәуір реформаторлары қаралардың жағдайына алаңдады. 1908 жылы, 1906 жылғы Атлантадағы нәсілдік қақтығысқа қатысқаннан кейін, Рей Станард Бейкер «Түс сызығын ұстап жүру: американдық демократиядағы негр азаматтығы туралы есеп» атты кітабын жариялады, ол Американың нәсілдік айырмашылықтарын зерттеген алғашқы танымал журналист болды; кітап өте сәтті болды. Социолог Руперт Вэнс оны сол кезеңдегі Оңтүстіктегі нәсілдік қатынастар туралы ең толық мәліметтер деп атайды. Бұл жазба Вашингтондық қозғалыстың өрбу кезеңінде жазылған және ол либералдар мен орташа жандар арасындағы оптимизмді көрсетеді. Кітап негрлердің қалалық өмірінің шынайы суреттерімен де ерекшеленеді.
the best account of race relations in the South during the period—one that reads like field notes for the future historian. This account was written during the zenith of Washingtonian movement and shows the optimism that it inspired among both liberals and moderates. The book is also notable for its realistic accounts of Negro town life.
Ұлы көші-қон және Гарлем қайта өркендеуі
XX ғасырдың бірінші жартысында АҚШ тарихындағы ең ірі ішкі көші-қон орын алды. 1910 жылдардың басында басталган Ұлы көші-қон барысында бес миллионнан астам африкалық американдықтар өз таңдауларын жасап, "аяқтарымен дауыс берді" – Оңтүстіктен солтүстік және батыс қалаларына көшіп, саяси кемсітушілік пен жеккөрушілік, зорлық-зомбылықтан құтылу, жақсы жұмыс іздеу, сайлау құқығын алу және балаларына тең мүмкіндік пен білім беруді мақсат етті. 1920 жылдары Нью-Йоркте афроамерикандықтардың шоғырлануы Гарлем Ренессансы деп аталатын мәдени қозғалыстың пайда болуына әкелді, оның ықпалы бүкіл елге тарады. Қара халықтың зиялы және мәдени орталары Аимэ Сезер және Леопольд Седар Сенгор сияқты ойшылдардың әсеріне ішкі болды, олар қара терілі адамдардың мәдени ерекшеліктерін, яғни négritude-ті дәріптеді; өнер мен әдебиет гүлденді. Жазушылар Зора Нил Херстон, Лэнгстон Хьюз, Нелла Ларсен, Клод Маккей және Ричард Райт; суретшілер Лоис Майлоу Джонс, Уильям Х. Джонсон, Ромаре Бирден, Джейкоб Лоуренс және Арчибальд Мотли кеңінен танымал болды. Миссисипи, Арканзас және Луизианадан пойызбен келген көптеген адамдар үшін мақсат болған Чикагоның Оңтүстік жағы Харлеммен бірге ұлттың қара халықтың мәдени орталығына айналды. Бұл жаңадан құрылған бизнестердің, музыканың, өнердің және тағамдардың өркендеуіне себеп болды. Конгрессмен Уильям Доусон (1886–1970) сияқты қуатты афроамерикандық саяси лидерлер мен ұйымдардың жаңа буыны да көзге түсті. NAACP мүшелігі күрт өсті, өйткені ұйым Оңтүстікте ақ нәсілділердің қара халыққа қарсы зорлық-зомбылық көрсетуіне жауап ретінде линче қарсы науқанды ұйымдастырды. Маркус Гарвидің «Жалпы негр халқының жақсарту қауымдастығы» және Африка қауымдастықтары лигасы, Ислам ұлты және кәсіподақ ұйымдастырушысы А. Филипп Рэндольфтің «Жатақ вагонының қызметкерлерінің бауырластығы» (Америкалық Еңбек Федерациясының бөлігі) осы кезеңде құрылды және қалалық жерлерге қоныстанған афроамерикандықтардың қолдауын тапты.
Қараларға тиесілі кәсіпорындар
Жергілікті деңгейдегі кәсіпорындарға косметика дүкендері, шаштараздар, жаназа бюролары және осы сияқты мекемелер кірді. Букер Т. Вашингтон оларды ұлттық деңгейде Ұлттық Негр Кәсіпкерлер Лигасына біріктірді. Көбірек амбицияға ие қара бизнесмендер кішкентай қалалар мен ауылдық аймақтардан қашықтап, прогрессивті ірі қалаларға бет бұрды. Олар өз балаларын Ховард, Спелман және Морхаус сияқты элиталық қара колледждеріне жіберді; 1970 жылдары олар Айви Лигасы сияқты ұлттық білім ошақтарына тек номиналды түрде емес, көптеп қабылданды. Бітірушілер ірі ұлттық корпорацияларға жұмысқа орналасты. Олар Қалалық Лигада, Біріккен Негр Колледждер Қорында және NAACP-де белсенділік танытты, сонымен қатар баптистерге қарағанда епископальдықтар болу ықтималдығы жоғары еді.
Әдебиет саласындағы әйелдер
Африкалық америкалықтардың ең танымал бизнесі көбінесе ер адамдарға тиесілі болғанымен, әйелдер әсіресе сұлулық саласында маңызды рөл атқарды. Ақ және қара нәсілділер үшін сұлулық стандарттары әртүрлі болды, ал қара қоғам шаш күтіміне ерекше назар аударған өз стандарттарын қалыптастырды. Сұлушылар өз үйлерінде жұмыс істей алатындықтан, оларға дүкендердің қажеті болмады. Осының салдарынан, қалалар мен кенттердің жоқтығына қарамастан, Оңтүстік аймағындағы ауылдық жерлерде қара нәсілді сұлушылар көптеп кездесті. Олар косметиканы қолдануды алғашқылардың бірі болды, осы кезде Оңтүстіктегі ақ нәсілді әйелдер одан аулақ болды. Блейн Робертс көрсеткендей, сұлушылар өз клиенттеріне өздерінің қауымдастығында өзін жақсы сезінуге мүмкіндік беретін кеңістік ұсынды, себебі "Қара нәсілділердің сұлулық салондарында сұлулану рәсімдері әлеуметтену рәсімдерімен үйлеседі". Сұлулық сайыстары 1920 жылдары пайда болды, ал ақ нәсілділер қауымдастығында олар ауыл шаруашылығы жәрмеңкелерімен байланысты болды. Ал қара нәсілділер қауымдастығында сұлулық сайыстары орта және жоғары мектептердегі үйге оралу тойларынан бастау алды. Ең танымал кәсіпкер – Мадам С. Дж. Уокер (1867–1919); ол алғашқы сәтті шашты түзеу әдісін ойлап тапқаннан кейін Madame C. J. Walker Manufacturing Company деп аталатын ұлттық франшизалық бизнес құрды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Басты бет / Жаңалықтар / Франция, Вирвиль-сюр-Мер маңындағы "Омаха" жағалауында снайперді іздеп отырған қара түсті әскерлер. 1944 жылдың 10 маусымы.
"Екі есе жеңіске" шақыру
1942 жылы шыққан «The Pittsburgh Courier» газеті афроамерикандықтарды «қос жеңіске» немесе «Екі жеңіс науқанына» шақырды, барлық қара нәсілді адамдар «отандық жауларымызға қарсы және шетелдегі жауларымызға қарсы жеңіске» жұмыс істеуі керек екенін мәлімдеді. Газеттің пікірінше, Одақтың күштерінің, әсіресе нацистік Германияның жеңісі афроамерикандықтар үшін апатқа ұласуы мүмкін, ал соғыс оларға «үкіметіміз бен ұлтымызды өз халқының оннан бір бөлігіне қатысты көбірек ойлы болуға көндіру, ұялту, мәжбүрлеу және ыпалы ету» мүмкіндігін сыйлайды. Қара нәсілді әйелдер Армияның WAAC және WAC бөлімдерінде қызмет етті, бірақ Теңіз күштерінде олардың саны өте аз болды. Әскерге шақыру кезінде афроамерикандықтардың тұрмыс жағдайларының нашарлығы айқын көрінді, денсаулық жағдайына байланысты қара нәсілді ерлердің 46 пайызы, ал ақ нәсілді ерлердің 30 пайызы қабылдаудан бас тартты. Оңтүстіктен шақырылған қара нәсілді ерлердің 84 пайызы AGCT тестісіндегі ең төменгі екі санатқа жатты. Оңтүстікте афроамерикандықтарға арналған білім беру жүйесінің дамымағандығына байланысты, Армия AGCT тестісінде төмен көрсеткіштер алған афроамерикандықтарға қосымша оқу курстарын ұсынуға мәжбүр болды. Армияның 231 оқу лагерінің көп бөлігі Оңтүстікте орналасқан, ол негізінен ауылдық аймақ және жер бағасының төмендігімен ерекшеленеді. Оңтүстіктен тыс аймақтардан келген қара нәсілділер оқу лагерьлеріндегі өмірді шыдамсыз деп тапты. Армия мен Теңіз күштерінің оқу базаларындағы қара және ақ нәсілділер арасындағы шиеленістер нәсілдік зорлық-зомбылыққа әкеліп соқты, кейде қара нәсілділер линчеленді. Нәсілдік зорлық-зомбылық мәселесін шешу үшін 1943 жылы Соғыс министрлігі режиссер Фрэнк Капраға «Негр сарбазы» атты үгіт фильмін жасауды тапсырды. 1944 жылдың 17 шілдесінде Порт Чикагода, көбінесе қара нәсілді жұмысшылар екі әскери-теңіз кемесін тиеп жүрген кезде жарылыс болды, нәтижесінде 320 адам қаза тапты, оның 202-сі қара нәсілді болды. Жарылысқа қара нәсілді жұмысшылардың жеткілікті дайындықтан өтпегені себеп деп айтылды, ал жарылыстан аман қалғандардың 50-і қауіпсіздік бойынша оқудан өтуді талап етіп, жұмысқа оралудан бас тартты. «Порт Чикаго 50» ісі бойынша сотта, олардың адвокаты Тургуд Маршалл былай деді: «Теңіз күштеріндегі қара нәсілділер оқ-дәрі тиеуге қарсы емес. Олар неге олар ғана тиеу жұмысын істейтінін білгісі келеді! Неге олар бөлінгенін, неліктен жоғарылаудан бас тартатынын және Теңіз күштері Сан-Франциско портындағы кәсіподақтардың ескертулерін неге елемегенін білгісі келеді, егер олар оқ-дәрі тиеуде дайындығы жоқ теңізшілерді пайдалануын жалғастырса, жарылыс болатыны анық еді». Red Ball Express жүк көлігімен Еуропалық театрға жабдықтауды қамтамасыз еткен сарбаздардың шамамен 75 пайызы афроамерикандықтар болды. 1944 жылдың желтоқсанындағы Арденн шайқасы кезінде Армия бірнеше біріктірілген жаяу әскер взводтарын құруға рұқсат берді, бірақ дағдарыс аяқталғаннан кейін олар таратылды. Бұл бөлімшелердің көрсеткен батылдығы Президент Гарри С. Трумэннің 1948 жылдың шілдесінде Қарулы Күштердегі кемсітушілікке тоқтату туралы жарлыққа қол қоюына ықпал етті. Бұл Әуе күштері мен басқа да әскер түрлерінің 1950 жылдардың басында бірігуіне әкелді. NAACP-тің өкілі Уолтер Фрэнсис Уайт «Желдің көтерілуі» атты кітабында былай деп жазды: «Екінші дүниежүзілік соғыс афроамерикандықтардың демократияның американдық идеалдары мен практикасын түсінуін едәуір арттырды. [Соғыстан оралған афроамерикандықтар] өз күштерімен ғана жағдайларын жақсарта алатынына сенімді болып отанына оралады. Олар осы мақсатта бар күштерін жұмсауға бейілді».
Екінші үлкен көші-қон
thumb 173px|400px|2010 жылғы Американың оңтүстігінде тұратын афроамерикалықтардың пайыздық үлесін көрсететін график. суретше Бірінші және Екінші Ұлы көші-қон 1916–1930 және 1940–1970 жылдардағы АҚШ-тың ірі қалаларындағы афроамерикалықтардың халық үлесінің өзгеруі арқылы көрсетілген. Екінші Ұлы көші-қон – 5 миллионнан астам афроамерикалықтардың Оңтүстік Америкадан АҚШ-тың қалған үш аймағына көшіп кетуі. Ол 1941 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1970 жылға дейін жалғасты. Бұл бірінші Ұлы көші-қоннан (1910–1940 жж.) әлдеқайда үлкен және ерекше болды. Сондықтан кейбір тарихшылар осы екі қозғалысты ажыратуды жөн көреді. Екінші Ұлы көші-қон кезінде бес миллионнан астам афроамерикалық Солтүстік-шығыс, Орта-Батыс және Батыс штаттарының қалаларына, соның ішінде Батыс жағалауына көшіп барды, онда қорғаныс өнеркәсібінде көптеген білікті жұмыс орындары шоғырланған. Көшіп келгендердің көп бөлігі Оңтүстік қалаларынан келген қалалық жұмысшылар еді. Олар көшіп бармағандарға қарағанда жақсы білім алған және біліктірек болды. Жазушылар көбінесе Оңтүстіктен келген мигранттардың ішкі қаладағы афроамерикалық отбасының өзгеруіне үлкен үлес қосқанын болжайды. Алайда, 1940–1990 жылдардағы халық санағы деректері бұл отбасылардың дәстүрлі отбасылық үлгілерді сақтағанын көрсетті: екі ата-анамен бірге тұратын балалардың саны көбейді, үйленген әйелдердің үлесі артты, ал ешқашан үйленбеген аналардың саны азайды. Екінші Ұлы көші-қонның соңында афроамерикалықтардың көп бөлігі қалалық тұрғындарға айналды. Олардың 80 пайызынан астамы қалаларда тұрды. Олардың 53 пайызы АҚШ-тың оңтүстігінде қалды, 40 пайызы Солтүстік-шығыс және Солтүстік Орталық штаттарда, ал 7 пайызы Батыс штаттарында тұрды. Ақ түсті оқушылар интеграциядан қашу үшін қоғамдық мектептерге барудың орнына, қауымдастық құрған жеке мектептерге баруға мүмкіндік алды. Ауданның басым көпшілігі қара нәсілді ауыл тұрғындарының мүмкіндіктері шектеулі болды. Кейбір отбасылар балаларын басқа жердегі туыстарымен бірге тұруға жіберіп, мемлекеттік мектепке баруға мүмкіндік берді. Бірақ Принс Эдуард округіндегі 2000-нан астам қара баланың көп бөлігі, сондай-ақ көптеген кедей ақ балалар, федералды сот шешімі мектептерді бес жылдан кейін қайта ашуға мәжбүрлегенше білім алмады. суретше Мартин Лютер Кинг Вашингтондағы науқан кезінде "Менің арманым бар" атты танымал сөзін сөйлейді. Азаматтық құқық қозғалысының ең биік нүктесі, мүмкін, 1963 жылғы Вашингтондағы жұмыс орындары мен бостандық үшін науқан болды. Оған Линкольн мемориалы мен Вашингтондағы Ұлттық алаңға 250 000-нан астам адам қатысты. Олар Оңтүстіктегі нәсілдік зорлық-зомбылық пен полицияның қатыгездігін тоқтатуға, жұмыс істеуде тең мүмкіндіктерге, білім беруде және қоғамдық орындарда тең қол жеткізілуге шақырды. Науқанды ұйымдастырушылар Азаматтық құқық қозғалысының "Үлкен алтылығы" деп аталды: Азаматтық құқық қозғалысының "көрінбейтін адамы" деп аталған стратегиялық саясаткер Байард Растин; еңбек ұйымдастырушысы және науқанды бастаушы А. Филип Рэндольф; NAACP-нің Рой Уилкинс; Ұлттық қалалық лиганың Уитни Янг; Оңтүстік Христиандық көшбасшылық конференциясының (SCLC) Мартин Лютер Кинг; Түс растық теңдік жөніндегі конгрестің (CORE) Джеймс Фармер; Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің (SNCC) Джон Льюис. Сондай-ақ, сахна артында белсенділік көрсетіп, Кингпен бірге подиумда сөйлеген Ұлттық қара әйелдер кеңесінің төрағасы Дороти Хайт болды. Осы оқиғада Линкольн мемориалының баспалдағында Кинг өзінің тарихи "Менің арманым бар" сөзін сөйледі. Бұл науқан, 1963 жылғы Бирмингемдегі балалар крест жорығы және басқа да оқиғалар президент Джон Ф. Кеннедиге, содан кейін Линдон Б. Джонсонға қысым жасады, нәтижесінде 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң қабылданды. Бұл заң қоғамдық орындарда, жұмыста және кәсіби одақтарда дискриминацияны тыйым салды. суретше Президент Джонсон 1964 жылғы тарихи Азаматтық құқықтар туралы заңға қол қояды. 1964 жылғы "Миссисипи бостандық жазы" мыңдаған идеалистік жастарды, қара және ақтарды штатқа "бостандық мектептерін" ашуға, негізгі сауаттылықты, тарихты және азаматтық білімді оқытуға әкелді. Басқа еріктілер сайлаушылардың тізілімін алу жұмыстарына қатысты. Бұл маусымда азаматтық құқық қорғаушылары мен олардың үй иелеріне қатысты қорқыту, қысым көрсету және зорлық-зомбылық көрінді. Филадельфияда (Миссисипи штаты) Джеймс Чейни, Эндрю Гудман және Майкл Швернер атты үш жастың жоғалуы бүкіл елдің назарын аударды. Алты аптадан кейін іздеушілер қара нәсілді Чейнидің сазды бөгеттегі қатты соққыланған денесін және оның екі ақ нәсілді серігінің атып өлтірілген денелерін тапты. "Миссисипидегі қанды жаз" деп аталған әділетсіздіктің артуына және кісі өлтірудің қатыгездігіне бүкіл ел ашуланды. 1965 жылы Сельмадағы дауыс беру құқығы қозғалысы, Сельмадан Монтгомериге жасалған науқандары және науқанмен байланысты екі белсендінің трагикалық өлімі президент Линдон Б. Джонсонды 1965 жылғы толық Дауыс беру құқығы туралы заңға шақыруға ықпал етті. Бұл заң қара нәсілділердің сайлауға қатысуына кедергі келтіретін барлық шектеулерді жойды. 1966 жылы Чикагодағы ашық тұрғын үй қозғалысы, содан кейін 1968 жылғы Әділ тұрғын үй заңының қабылдануы азаматтық құқық қозғалысы кезеңіндегі маңызды заңнамалардың бірі болды. Осы кезде афроамерикалықтар зорлықсыз қарсылықтың тиімділігіне күмән білдіре бастады. Ұлттық Ислам ұйымының Малкольм Икс және Қара пантера партиясының Элдридж Кливер сияқты радикалды қара көшбасшылары қара нәсілділерді өздерін қорғауға шақырды, қажет болған жағдайда зорлық қолдануға дайын болды. 1960-жылдардың ортасынан 1970-жылдардың ортасына дейін Қара күш қозғалысы афроамерикалықтарды Африкадан шабыт алуға және интеграцияның орнына қара ынтымағын күшейтуге шақырды.
The Second Great Migration was the migration of more than 5 million African Americans from the South to the other three regions of the United States. It took place from 1941 through World War II, and it lasted until 1970. It was much larger and of a different character than the first Great Migration (1910–1940). Some historians prefer to distinguish between the movements for those reasons. In the Second Great Migration, more than five million African Americans moved to cities in states in the Northeast, Midwest, and West, including the West Coast, where many skilled jobs in the defense industry were concentrated. More of these migrants were already urban laborers who came from the cities of the South. They were better educated and they had better skills than the people who did not migrate. Writers have often assumed that Southern migrants contributed disproportionately to changes in the African American family in the inner city. However, census data for 1940 through 1990 show that these families actually exhibited more traditional family patterns—more children living with two parents, more ever married women living with their spouses, and fewer never married mothers. By the end of the Second Great Migration, African Americans had become an urbanized population. More than 80 percent of them lived in cities. Fifty three percent of them remained in the Southern United States, 40 percent of them lived in the Northeast and North Central states and 7 percent of them lived in the West. White students were able to attend private schools established by the community for the sole purpose of circumventing integration. The largely Black rural population of the county had little recourse. Some families were split up as parents sent their children to live with relatives in other locales to attend public school; but the majority of Prince Edward's more than 2,000 black children, as well as many poor whites, simply remained unschooled until federal court action forced the schools to reopen five years later. thumb|Martin Luther King Jr. delivers his famous "I Have a Dream" speech during the March on Washington
Perhaps the high point of the Civil Rights Movement was the 1963 March on Washington for Jobs and Freedom, which brought more than 250,000 marchers to the grounds of the Lincoln Memorial and the National Mall in Washington, D. C., to speak out for an end to southern racial violence and police brutality, equal opportunity in employment, equal access in education and public accommodations. The organizers of the march were called the "Big Six" of the Civil Rights Movement: Bayard Rustin the strategist who has been called the "invisible man" of the Civil Rights Movement; labor organizer and initiator of the march, A. Philip Randolph; Roy Wilkins of the NAACP; Whitney Young, Jr., of the National Urban League; Martin Luther King Jr., of the Southern Christian Leadership Conference (SCLC); James Farmer of the Congress on Racial Equality (CORE); and John Lewis of the Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC). Also active behind the scenes and sharing the podium with King was Dorothy Height, head of the National Council of Negro Women. It was at this event, on the steps of the Lincoln Memorial, that King delivered his historic "I Have a Dream" speech. This march, the 1963 Birmingham Children's Crusade, and other events were credited with putting pressure on President John F. Kennedy, and then Lyndon B. Johnson, that culminated in the passage the Civil Rights Act of 1964 that banned discrimination in public accommodations, employment, and labor unions. thumb|President Johnson signs the historic Civil Rights Act of 1964. The "Mississippi Freedom Summer" of 1964 brought thousands of idealistic youth, black and white, to the state to run "freedom schools", to teach basic literacy, history and civics. Other volunteers were involved in voter registration drives. The season was marked by harassment, intimidation and violence directed at civil rights workers and their host families. The disappearance of three youths, James Chaney, Andrew Goodman and Michael Schwerner in Philadelphia, Mississippi, captured the attention of the nation. Six weeks later, searchers found the savagely beaten body of Chaney, a Black man, in a muddy dam alongside the remains of his two white companions, who had been shot to death. There was national outrage at the escalating injustices of the "Mississippi Blood Summer", as it by then had come to be known, and at the brutality of the murders. In 1965, the Selma Voting Rights Movement, its Selma to Montgomery marches, and the tragic murders of two activists associated with the march, inspired President Lyndon B. Johnson to call for the full Voting Rights Act of 1965, which struck down barriers to black enfranchisement. In 1966 the Chicago Open Housing Movement, followed by the passage of the 1968 Fair Housing Act, was a capstone to more than a decade of major legislation during the civil rights movement. By this time, African Americans who questioned the effectiveness of nonviolent protest had gained a greater voice. More militant Black leaders, such as Malcolm X of the Nation of Islam and Eldridge Cleaver of the Black Panther Party, called for Black people to defend themselves, using violence, if necessary. From the mid 1960s to the mid 1970s, the Black Power movement urged African Americans to look to Africa for inspiration and emphasized Black solidarity, rather than integration.
Әлеуметтік мәселелер
Азаматтық құқық қозғалысының 1950-1970 жылдардағы табыстарынан кейін, үкімет тарапынан назарсыздық, тиімсіз әлеуметтік саясат, жоғары кедейлік деңгейі, қылмыстық әділет жүйесі мен заңнамаға енгізілген өзгерістер және дәстүрлі отбасылық құрылымдардың күйреуі салдарынан афроамерикалық қауымдар өте жоғары түрмеге қамау көрсеткіштерінен зардап шегуде. Африкалық американдықтар әлемдегі ірі этникалық топтардың арасында ең жоғары түрмеге қамау деңгейіне ие. Тарихи түрде құлдыққа және Реконструкциядан кейінгі қанауға қатысқан Оңтүстік штаттары қазір түрмеге қамау және өлім жазасын қолданудың ең жоғары көрсеткіштерін көрсетеді.
Тарихнама
АҚШ-тағы құлдықтың тарихы ақ ғалымдар арасында әрқашан зерттеудің маңызды тақырыбы болған, бірақ 1950 жылға дейін олар көбінесе ақ саясатшылардың талқылаған құлдыққа қатысты саяси және конституциялық мәселелерге назар аударды; құлдықта ұсталған афроамерикалықтардың өмірін зерттеуге көңіл бөлген жоқ. Қайта құру кезеңі мен 19 ғасырдың соңында афроамерикалықтар Оңтүстікте маңызды рөл атқарды. Ақ ғалымдардың Даннинг мектебі осы кезеңде афроамерикалықтарды ақ «киіз үй» саяхатшыларының қуыршақтары ретінде көрсетті, бірақ қара тарихшы В.Е.Б. Дю Бойс және ақ тарихшы Ульрих Б. Филлипс афроамерикалықтардың өмірін терең зерттеді. Дю Бойс Реконструкцияны зерттеу арқылы оның жетістіктері мен кемшіліктерін бағалау үшін объективті контекст ұсынды; сонымен қатар, ол заманауи афроамерикалық өмірді де зерттеді. Филлипс құл иелігінің экономикасын талдауға қатысты негізгі сұрақтарды белгіледі, олар әлі де зерттеулерге бағыт береді. 20 ғасырдың бірінші жартысында Картер Г. Вудсон – афроамерикалық тарихын зерттеген және насихаттаған маңызды қара ғалым болды. Вудсон афроамерикалық тарихын ғылыми тұрғыдан зерттеу дұрыс, шығармашылықпен, қалпына келтірушілікпен және, ең бастысы, афроамерикалық қауымға тікелей қатысты болуы керек деп талап етті. Ол «Негр өмірін зерттеу қауымдастығын» құру, ақпараттық жұмыстарды дамыту, «Негр тарихы апталығын» (қазір Ақпан айы – Афроамерикалық тарих айы) және танымал афроамерикалық тарих журналын шығару сияқты инновациялық стратегиялар арқылы афроамерикалық тарихты кеңінен таныстырды. Вудсон афроамерикалық тарихты демократияландырып, заңдастырып, танымал етті. Бенджамин Кварлс (1904–1996) афроамерикалық тарихты оқытуға үлкен үлес қосты. Кварлс пен Джон Хоуп Франклин Вудсон сияқты тарихи қара колледждердегі тарихшылардың жұмысы мен бүгінде жетекші университеттерде оқытылатын афроамерикалық тарих арасында байланыс құрды. Кварлс Бостонда өсті, Шоу университетінде бакалавр, ал Висконсин университетінде магистратураны бітірді. 1953 жылы ол Балтимордағы Морган мемлекеттік колледжінде сабақ берді және Джонс Хопкинс университетінен жомарт ұсыныс алғанына қарамастан, сол жерде қалды. Кварлстың кітаптарына «Азамат соғысындағы негрлер» (1953), «Американ революциясындағы негрлер» (1961), «Линкольн және негрлер» (1962), «Американы құрудағы негрлер» (1964, жаңартылған 1987) және «Қара аболиционистер» (1969) кіреді, олардың барлығы ақ одақтастарымен афроамерикалықтардың қарым-қатынасын көрсеткен маңызды соғыс эпизодтарының баяндамалары. Афроамерикалық тарихшылар ғасырлар бойына жалғасқан білімсіздікті жоюға тырысты. Олар АҚШ-тағы құлдық пен расизмді жаңаша қарастыруды жақтаған жалғыз адамдар болмаса да, афроамерикалық тарихты зерттеу жиі саяси және ғылыми күрес болып табылды, оны дұрыс емес болжамдарды жоққа шығаруға ниеттенген тарихшылар жүргізді. Ең басты болжамдардың бірі – құлдар пассивті болғандықтан көтеріліс жасаған жоқ деген сенім. Бірқатар тарихшылар афроамерикалықтардың бейнесін өзгертіп, олардың өмірінің бай және күрделі болғанын көрсетті. Леон Ф. Литвак сияқты тарихшылар бұрынғы құлдардың отбасын сақтау үшін күрескенін және еркін адамдар ретінде өзін анықтау үшін үлкен қиындықтарға қарсы тұрғанын жазды. Басқа тарихшылар үлкен және кішкентай көтерілістер туралы жазды. 21 ғасырда афроамерикалық тарих жалпыға танымал деп есептеледі. 1976 жылы президент Джеральд Форд оны мойындағаннан бері, АҚШ-та жыл сайын ақпан айында «Афроамерикалық тарих айы» тойланады. Афроамерикалық тарихты жақтаушылар оның әртүрлілікті дамытуға, өзін-өзі бағалауды арттыруға және мифтер мен стереотиптерді түзетуге көмектесетініне сенеді. Оның қарсыластары мұндай оқу бағдарламалары адал емес, жік салатын және академиялық сенімділік пен қатаңдықтан мүгедек екенін айтады. 2021 жылы Колледж кеңесі 2022 және 2024 жылдар аралығында AP афроамерикалық зерттеулері курсын пилоттық жоба ретінде іске қосатынын жариялады. Курстың 2024 жылы іске қосылуы күтілуде. Курстың мақсаты – студенттердің афроамерикалық тарих, мәдениет, өнер, әдебиет және ғылым туралы білімін кеңейту.
Қара тарих туралы білім
2005 жылы 11-ші және 12-ші сынып оқушылары мен ересектер арасында жүргізілген сауалнамалар американ мектептері оқушыларға қара нәсілділер тарихындағы белгілі тұлғалар туралы білім бергенін көрсетті. Екі топтан да президенттерді есептемегенде, 10 атақты американдықты атау сұралды. Аталғандардың ішінде ең көп айтылған үш есім қара нәсілділерге тиесілі болды: 67% Мартин Лютер Кингті, 60% Роза Парксті және 44% Харриет Табманды атады. Ересектер арасында Кинг екінші орында (36%) тұрды, ал Паркс 30% дауыспен төртінші орынды бөлісті, Табман болса Генри Фордпен бірге 16% дауыспен 10-шы орынды бөлісті. 2006 жылы танымал тарихшылардан ең көрнекті американдықтарды атау сұралғанда, Паркс пен Табман алғашқы 100-ге кірмеді.
Анықтамалық кітаптар
Браун, Никки Л. М. және Барри М. Стентифорд, редакторлар. Джим Кроу энциклопедиясы (Гринвуд, 2008) онлайн
Ерл, Джонатан және Малкольм Суонстон. The Routledge Atlas of African American History (2000), үзінді және мәтіндік іздеу
Финкельман, Пол, редактор. Африка-американ тарихы энциклопедиясы, 1619–1895: Отарлық кезеңнен Фредерик Дуглас дәуіріне дейін (3 том, 2006)
Финкельман, Пол, редактор. Африка-американ тарихы энциклопедиясы, 1896 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Сегрегация дәуірінен жиырма бірінші ғасырға дейін (5 том, 2009), үзінді және мәтіндік іздеу
Хайн, Дарлин Кларк, Розалин Терборг Пенн және Эльза Баркли Браун, редакторлар. Америкадағы қара әйелдер – Тарихи энциклопедия (2005), үзінді және мәтіндік іздеу
Ловенберг, Берт Джеймс және Рут Богин. XIX ғасырдағы американдық өмірдегі қара әйелдер: Олардың сөздері, ойлары, сезімдері (Пенсильвания штаты, 1976 ж.).
Лоуэри, Чарльз Д. және Джон Ф. Марсалек, редакторлар. Африкалық америкалықтардың азаматтық құқықтары энциклопедиясы: Эмансипациядан қазіргі уақытқа дейін (1992), онлайн нұсқасы
Палмер, Колин А., редактор. Африкалық американдық мәдениет және тарих энциклопедиясы: Америкадағы қаралардың тәжірибесі (6 том, 2005)
Зальцман, Джек, Дэвид Лионел Смит және Корнел Уэст, редакторлар. Африкалық американдық мәдениет және тарих энциклопедиясы (5 том, 1996).
Смолвуд, Арвин Д. Африкалық америкалықтар тарихы мен саясатының атласы: Құл саудасынан қазіргі заманға дейін (1997).
Earle, Jonathan, and Malcolm Swanston. The Routledge Atlas of African American History (2000), excerpt and text search
Finkelman, Paul, ed. Encyclopedia of African American History, 1619–1895: From the Colonial Period to the Age of Frederick Douglass (3 vols, 2006)
Finkelman, Paul, ed. Encyclopedia of African American History, 1896 to the Present: From the Age of Segregation to the Twenty first Century (5 vols, 2009), excerpt and text search
Hine, Darlene Clark, Rosalyn Terborg Penn and Elsa Barkley Brown, eds. Black Women in America – An Historical Encyclopedia (2005), excerpt and text search
Loewenberg, Bert James and Ruth Bogin. Black Women in Nineteenth Century American Life: Their Words, Their Thoughts, Their Feelings (Pennsylvania State UP, 1976). Lowery, Charles D., and John F. Marszalek, eds. Encyclopedia of African American Civil Rights: From Emancipation to the Present (1992), online edition
Palmer, Colin A., ed. Encyclopedia Of African American Culture And History: The Black Experience In The Americas (6 vols, 2005)
Salzman, Jack, David Lionel Smith, and Cornel West, eds. Encyclopedia of African American Culture and History (5 vols, 1996). Smallwood, Arwin D. The Atlas of African American History and Politics: From the Slave Trade to Modern Times (1997).
1914 жылдан бастап
Аллен, Уолтер Р. және басқалар. "Баккеден Фишерге дейін: АҚШ жоғары біліміндегі афроамерикандық студенттер соңғы қырық жылда". RSF: Рассел Сейдж қорының әлеуметтік ғылымдар журналы 4.6 (2018): 41–72 онлайн. Брин, Уильям Дж. “Қара әйелдер және Ұлы соғыс: Оңтүстікте жұмылдыру және реформа”. Journal of Southern History 44#3 (1978), 421–440 б. онлайн, Бірінші дүниежүзілік соғыс. Финли, Рэнди. "Қара арканзастықтар және Бірінші дүниежүзілік соғыс". Arkansas Historical Quarterly 49#3 (1990): 249–77. doi:10.2307/40030800. Грэхам, Хью Дэвис. Азаматтық құқықтар дәуірі: Ұлттық саясаттың бастауы және дамуы, 1960–1972 (1990). Хемингуэй, Теодор. “Өзгеріске қадам: Қара каролиналықтар соғыс жылдарында, 1914–1920”. Journal of Negro History 65#3 (1980), 212–227 б. онлайн. Патлер, Николас. Джим Кроу және Уилсон әкімшілігі: ХХ ғасырдың басындағы федералдық сегрегацияға қарсылық (2007). Паттерсон, Джеймс Т. Ұлы үміттер: АҚШ, 1945–1974 (АҚШ тарихы, Оксфорд басылымы) (1997). Паттерсон, Джеймс Т. Тыныш емес алып: АҚШ Уотергейттен Бушқа қарсы сотқа дейін (АҚШ тарихы, Оксфорд басылымы) (2007). Шейбер, Джейн Ланг және Гарри Н. Шейбер. "Уилсон әкімшілігі және 1917–18 жылдардағы қара американдықтардың соғысқа жұмылдырылуы". Labor History 10.3 (1969): 433–458. Уинн, Нил А. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде африкалық-американдықтардың тәжірибесі (2011).
Finley, Randy. "Black Arkansans and World War One." Arkansas Historical Quarterly 49#3 (1990): 249–77. doi:10.2307/40030800. Graham, Hugh Davis. The Civil Rights Era: Origins and Development of National Policy, 1960–1972 (1990)
Hemmingway, Theodore. “Prelude to Change: Black Carolinians in the War Years, 1914–1920.” Journal of Negro History 65#3 (1980), pp. 212–227. online
Patler, Nicholas. Jim Crow and the Wilson administration: protesting federal segregation in the early twentieth century (2007). Patterson, James T. Grand Expectations: The United States, 1945–1974 (Oxford History of the United States) (1997)
Patterson, James T. Restless Giant: The United States from Watergate to Bush v. Gore (Oxford History of the United States) (2007)
Scheiber, Jane Lang, and Harry N. Scheiber. "The Wilson administration and the wartime mobilization of black Americans, 1917–18." Labor History 10.3 (1969): 433–458. Wynn, Neil A. African American Experience During World War II (2011)
Әрекеттік және қалалық мәдениет
Бернштейн, Шана. Реформаның көпірлері: ХХ ғасырдағы нәсілдер аралық азаматтық құқықтар қозғалысы Лос-Анджелесте (Оксфорд университетінің баспасы, 2010)
Black Jr., Timuel D. Естелік көпірлері; Чикагоға қара нәсілділердің алғашқы толқыны: ауызша тарих (2005).
Бойд, Херб, ред. Гарлем оқырман: Нью-Йорктің ең танымал ауданына арналған тойлау, Ренессанс жылдарынан бастап XXI ғасырға дейін (2003), бастапқы дереккөздер
Branch, Taylor. Суларды бөлу: Америкадағы Кинг жылдары, 1954–1963 (1988); Оттың тірегі: Америкадағы Кинг жылдары, 1963–1965 (1998); Канаан шетінде: Америкадағы Кинг жылдары, 1965–1968 (2006)
Carle, Susan D. Күресті анықтау: Ұлттық нәсілдік әділетті ұйымдастыру, 1880–1915 (Оксфорд университетінің баспасы, 2013)
Cash, Floris Loretta Barnett. Африкалық-американдық әйелдер және әлеуметтік әрекет: Джим Кроудан Жаңа келісімге дейінгі клубтық әйелдер мен еріктілік, 1896–1936 (Praeger, 2001)
Garrow, David. Кресті көтеру: Мартин Лютер Кинг және Оңтүстік Христиандық көшбасшылық конференциясы (1999)
Gasman, Marybeth және Roger L. Geiger. Азаматтық құқықтар дәуірінен бұрынғы афроамерикандықтар үшін жоғары білім, 1900–1964 (2012)
Grossman, James R. Үміт мекені: Чикаго, оңтүстік қара нәсілділер және Ұлы көші-қон (1991)
Hornsby, Alton. Диксидегі қара күш: Атлантадағы афроамерикандықтардың саяси тарихы (2009)
Hunt, Darnell, және Ana Christina Ramon, ред. Қара Лос-Анджелес: американдық армандар мен нәсілдік шындықтар (2010)
Kusmer, Kenneth L. және Joe W. Trotter, ред. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері афроамерикандықтардың қалалық тарихы (2009)
Moore, Shirley Ann Wilson. Біздің істерімізді орналастыру: Ричмондтағы афроамерикандық қауым, Калифорния, 1910–1963 (2000)
Osofsky, Gilbert. Гарлем: Геттоның құрылуы: Негро Нью-Йоркі, 1890–1930 (1966)
Orser, W. Edward. "Екінші қолдан келген қалашықтар: Балтимордың Эдмондсон ауылындағы қара нәсілді пионерлер, 1955–1980". Қалалық тарих журналы 10, № 3 (мамыр 1990): 227–62.
Pattillo McCoy, Mary. Қара қоршаулар: қара орта тап арасындағы артықшылықтар мен қауіптер (1999)
Player, Tiffany Angel. Линчке қарсы крестшілер: қара әйелдердің белсенділігін зерттеу (PhD диссертациясы, Джорджия университеті, 2008) онлайн
Rabaka, Reiland. Хип-хоптың амнезиясы: Блюзден және қара әйелдер клубтарының қозғалысынан рэпке және хип-хоп қозғалысына дейін (Lexington Books, 2012)
Self, Robert O. Американдық Вавилон: соғыстан кейінгі Оклендтегі жарыстар мен күрес (2003)
Spear, Allan H. Қара Чикаго: Негро геттосының құрылуы, 1890–1920 (1969)
Sugrue, Thomas J. Sweet Land of Liberty: Солтүстіктегі азаматтық құқықтар үшін ұмытылған күрес (2008) 720 беттік Солтүстіктегі азаматтық құқықтар мәселесінің жан-жақты тарихы, 1930–2000 жылдар онлайн
Sugrue, Thomas J. Қалалық дағдарыстың бастауы: соғыстан кейінгі Детройттегі нәсіл және теңсіздік (1996) онлайн
Thomas, Richard Walter. Біз үшін өмір – біз оны қалай жасасақ, солай жасаймыз: Детройттегі қара қауымды құру, 1915–1945 (1992)
Washburn, Patrick S. Африкалық-американдық газет: еркіндік дауысы (Солтүстік-батыс университетінің баспасы, 2006)
Wiese, Andrew. Өздерінің орындары: ХХ ғасырдағы афроамерикандықтардың қала маңындағы қалалар (2004).
Wiese, Andrew. "Қаралардың үйі, ақтардың қаржысы: 1940 жылға дейін Иллинойс штатының Эванстон қаласында афроамерикандықтардың үйі және үй иелігі". Әлеуметтік тарих журналы 33, № 2 (қысқы 1999 ж.): 429–60.
Wiese, Andrew. "Біздің өз жерлеріміз: 1960 жылға дейінгі қара қалалар". Қалалық тарих журналы, № 19. 3 (1993): 30–54.
Williams, Doretha. "Канзас ең жақсы бидайды және ең жақсы нәсілді әйелдерді өсіреді: Канзастағы қара әйелдер клубы қозғалысы 1900–30". (2011) онлайн.
Wilson, William H. Гамильтон Паркі: Даластағы қара нәсілділер қауымының жоспарланған құрылысы (1998)
Black Jr., Timuel D. Bridges of Memory; Chicago's First Wave of Black Migration: An Oral History, (2005). Boyd, Herb, ed. The Harlem Reader: A Celebration of New York's Most Famous Neighborhood, from the Renaissance Years to the 21st Century (2003), primary sources
Branch, Taylor. Parting the Waters: America in the King Years, 1954–1963 (1988); Pillar of Fire: America in the King Years, 1963–1965 (1998); At Canaan's Edge: America in the King Years, 1965–1968 (2006)
Carle, Susan D. Defining the Struggle: National Racial Justice Organizing, 1880–1915 (Oxford University Press, 2013)
Cash, Floris Loretta Barnett. African American Women and Social Action: The Clubwomen and Volunteerism from Jim Crow to the New Deal, 1896–1936 (Praeger, 2001)
Garrow, David. Bearing the Cross: Martin Luther King, Jr., and the Southern Christian Leadership Conference (1999)
Gasman, Marybeth and Roger L. Geiger. Higher Education for African Americans before the Civil Rights Era, 1900–1964 (2012)
Grossman, James R. Land of Hope: Chicago, Black Southerners, and the Great Migration (1991)
Hornsby, Alton. Black Power in Dixie: A Political History of African Americans in Atlanta (2009)
Hunt, Darnell, and Ana Christina Ramon, eds. Black Los Angeles: American Dreams and Racial Realities (2010)
Kusmer, Kenneth L. and Joe W. Trotter, eds. African American Urban History since World War II (2009)
Moore, Shirley Ann Wilson. To Place Our Deeds: The African American Community in Richmond, California, 19101963 (2000)
Osofsky, Gilbert. Harlem: The Making of a Ghetto: Negro New York, 1890–1930 (1966)
Orser, W. Edward. "Secondhand Suburbs: Black Pioneers in Baltimore's Edmondson Village, 1955–1980." Journal of Urban History 10, no. 3 (May 1990): 227–62. Pattillo McCoy, Mary. Black Pickett Fences: Privilege and Peril among the Black Middle Class (1999)
Player, Tiffany Angel. The Anti lynching Crusaders: A Study of Black Women's Activism (PhD dissertation, University of Georgia, 2008) online
Rabaka, Reiland. Hip Hop's Amnesia: From Blues and the Black Women's Club Movement to Rap and the Hip Hop Movement (Lexington Books, 2012)
Self, Robert O. American Babylon: Race and the Struggle for Postwar Oakland (2003)
Spear, Allan H. Black Chicago: The Making of a Negro Ghetto, 1890–1920 (1969)
Sugrue, Thomas J. Sweet Land of Liberty: The Forgotten Struggle for Civil Rights in the North (2008) 720pp comprehensive history of civil rights issue in the North, 1930s–2000s online
Sugrue, Thomas J. The Origins of the Urban Crisis: Race and Inequality in Postwar Detroit (1996) online
Thomas, Richard Walter. Life for Us Is What We Make It: Building Black Community in Detroit, 1915–1945 (1992)
Washburn, Patrick S. The African American Newspaper: Voice of Freedom (Northwestern University Press, 2006)
Wiese, Andrew. Places of Their Own: African American Suburbanization in the Twentieth Century (2004). Wiese, Andrew. "Black Housing, White Finance: African American Housing and Home Ownership in Evanston, Illinois, before 1940." Journal of Social History 33, no. 2 (Winter 1999): 429–60. Wiese, Andrew. "Places of Our Own: Suburban Black Towns before 1960." Journal of Urban History 19, no. 3 (1993): 30–54. Williams, Doretha. "Kansas Grows the Best Wheat and the Best Race Women: Black Women's Club Movement in Kansas 1900–30." (2011) online. Wilson, William H. Hamilton Park: A Planned Black Community in Dallas (1998)
Тарихнама және оқыту
Арнесен, Эрик. "Асылудан бастап: қара және ақ жұмысшылар, нәсіл және еңбек тарихының жағдайы", *Reviews in American History* 26(1), 1998 жылғы наурыз, 146–174 беттер, Project MUSE.
Дагбови, Перо Гагло. *Африкалық америкалық тарих қайта қарастырылды* (2010); 255 бет; үзінді және мәтіндік іздеу.
Дагбови, Перо. *Ерте қара тарих қозғалысы, Картер Г. Вудсон және Лоренцо Джонстон Грин* (2007), үзінді және мәтіндік іздеу.
Дагбови, Перо Гагло. "Букер Т. Вашингтон туралы ғасырлық тарихи зерттеулер". *Журнал африкалық америкалық тарихы* 2007, 92(2): 239–264. Ebsco.
Дорси, Эллисон. "Қара тарихы – американдық тарих: ХХІ ғасырда афроамерикандық тарихты оқыту". *Америка тарихы журналы* 2007, 93(4): 1171–1177. Толық мәтін: History Cooperative.
Эрнест, Джон. "Азаттық тарихнамасы: Азамат соғысына дейінгі африкалық американдық тарихшылар", *American Literary History* 14(3), 2002 жылғы күзі, 413–443 беттер, Project MUSE.
Эйерман, Рон. *Мәдени травма: құлдық және африкалық американдықтардың жеке басын қалыптастыру* (2002) құлдықтың Реконструкциядан кейінгі дәуірде африкалық американдықтардың ұжымдық жеке басын қалыптастырудың негізгі элементі ретінде пайда болғанын айтады.
Филдс, Барбара Дж. "Америка тарихындағы идеология және нәсіл", *J. Morgan Kousser және James M. McPherson редакцияларымен, Region, Race, and Reconstruction: Essays in Honor of C. Vann Woodward* (1982).
Франклин, Джон Хоуп. "Афроамерикан тарихы: қазіргі жағдай", *Журнал америка тарихы* (1988 жылғы маусым): 163–173. JSTOR.
Гоггин, Жаклин. *Картер Г. Вудсон: Қара тарихындағы өмір* (1993).
Холл, Стивен Гилрой. "'Тұрдың адал есебін беру үшін: Африкалық-американдық қоғамдастықта тарих және тарихи санасы, 1827–1915". PhD диссертациясы, Огайо мемлекеттік университеті, 1999. 470 бет. DAI 2000 60(8): 3084 A. DA9941339. Толық мәтін: ProQuest Dissertations & Theses.
Харрис, Роберт Л., кіші. "Афроамерикан тарихының гүлденуі". *American Historical Review* 1987, 92(5): 1150–1161. JSTOR.
Хайн, Дарлин Кларк, ред. *Афроамерикан тарихы: өткен, қазіргі және болашақ* (1980).
Хайн, Дарлин Кларк. *Hine Sight: Black Women and the Reconstruction of American History* (1999), үзінді және мәтіндік іздеу.
Хорнсби кіші, Алтон және басқалар, ред. *Африкалық-американдық тарихының серігі* (2005). 580 бет. Трансатлантикалық құл саудасы аясындағы африкалық және диаспоралық байланыстарды қамтитын 31 ұзақ очерк; отарлау және соғысқа дейінгі африкалық, еуропалық және жергілікті қатынастар; мәдени алмасу процестері; соғыс және эмансипация; эмансипациядан кейінгі қоғамдық және институционалдық құрылыс; таптар мен гендерлік қиылыстар; көші-қон; және азаматтық құқықтар үшін күрес.
Макмиллен, Нил Р. "Джим Кроудан бастап: қара тарих мамандығының негізгі ағымына кіру". *Reviews in American History* 1987, 15(4): 543–549. JSTOR.
Мейер, Август және Эллиотт Рудвик. *Қара тарих және тарихи мамандық, 1915–1980* (1986).
Нельсон, Хаскер. *Біздің өткенімізді тыңдау: африкалық-американдық ауызша тарихын сұхбаттауға арналған бейтаныс нұсқаулық* (2000), үзінді және мәтіндік іздеу.
Кварлс, Бенджамин. *Қара мозаика: афроамерикан тарихы және тарихнамадағы очерктер* (1988).
Рабиновиц, Говард Н. "Вудвард тезисінен де көп: Джим Кроудың таңғажайып мансабын бағалау", *Журнал америка тарихы* 75 (1988 жылғы желтоқсан): 842–56. JSTOR.
Рейди, Джозеф П. "Архивтік жазбалардың призмасы арқылы құлдарды босату" (1997), онлайн.
Ропер, Джон Герберт. *U. Б. Филлипс: Оңтүстік ақыл-ойы* (1984), құлдықтың ақ тарихшысы.
Стрикленд, Арвар Е. және Роберт Е. Уимс, ред. *Африкалық-американдық тәжірибе: тарихи-библиографиялық нұсқаулық* (Гринвуд, 2001). 442 бет; 17 тақырыптық тарау сарапшылармен.
Троттер, Джо В. "Африкалық-американдық тарих: шығу тегі, дамуы және қазіргі жағдайы", *OAH Magazine of History* 7(4), 1993 жылғы жаз, онлайн нұсқасы.
Райт, Уильям Д. *Қара тарих және қара сәйкестік: жаңа тарихнамаға шақыру* (2002), қара адамдар мен тарихты зерттеу үшін жаңа нәсілдік және этникалық терминология мен жіктелімдерді ұсынады. Үзінді және мәтіндік іздеу.
Dagbovie, Pero Gaglo. African American History Reconsidered (2010); 255 pages; excerpt and text search
Dagbovie, Pero. The Early Black History Movement, Carter G. Woodson, and Lorenzo Johnston Greene (2007) excerpt and text search
Dagbovie, Pero Gaglo. "Exploring a Century of Historical Scholarship on Booker T. Washington." Journal of African American History 2007 92(2): 239–264. Fulltext: Ebsco
Dorsey, Allison. "Black History Is American History: Teaching African American History in the Twenty first Century." Journal of American History 2007 93(4): 1171–1177. Fulltext: History Cooperative
Ernest, John. "Liberation Historiography: African American Historians before the Civil War," American Literary History 14(3), Fall 2002, pp. 413–443 in Project MUSE
Eyerman, Ron. Cultural Trauma: Slavery and the Formation of African American Identity (2002) argues that slavery emerged as a central element of the collective identity of African Americans in the post Reconstruction era. Fields, Barbara J. "Ideology and Race in American History," in J. Morgan Kousser and James M. McPherson, eds, Region, Race, and Reconstruction: Essays in Honor of C. Vann Woodward (1982),
Franklin, John Hope. "Afro American History: State of the Art," Journal of American History (June 1988): 163–173. in JSTOR
Goggin, Jacqueline. Carter G. Woodson: A Life in Black History (1993)
Hall, Stephen Gilroy. "'To Give a Faithful Account of the Race': History and Historical Consciousness in the African American Community, 1827–1915." PhD dissertation, Ohio State University, 1999. 470 pp. DAI 2000 60(8): 3084 A. DA9941339 Fulltext: ProQuest Dissertations & Theses
Harris, Robert L., Jr. "The Flowering of Afro American History." American Historical Review 1987 92(5): 1150–1161. in Jstor
Hine, Darlene Clark, ed. Afro American History: Past, Present, and Future (1980). Hine, Darlene Clark. Hine Sight: Black Women and the Re Construction of American History (1999), excerpt and text search
Hornsby Jr., Alton, et al. eds. A Companion to African American History (2005). 580 pp. 31 long essays by experts covering African and diasporic connections in the context of the transatlantic slave trade; colonial and antebellum African, European, and indigenous relations; processes of cultural exchange; war and emancipation; post emancipation community and institution building; intersections of class and gender; migration; and struggles for civil rights. McMillen, Neil R. "Up from Jim Crow: Black History Enters the Profession's Mainstream." Reviews in American History 1987 15(4): 543–549. , in Jstor
Meier, August, and Elliott Rudwick. Black History and the Historical Profession, 1915–1980 (1986)
Nelson, Hasker. Listening For Our Past: A Lay Guide To African American Oral History Interviewing (2000), excerpt and text search
Quarles, Benjamin. Black Mosaic: Essays in Afro American History and Historiography (1988). Rabinowitz, Howard N. "More Than the Woodward Thesis: Assessing The Strange Career of Jim Crow", Journal of American History 75 (December 1988): 842–56. in JSTOR
Reidy, Joseph P. "Slave Emancipation Through the Prism of Archives Records" (1997), online
Roper, John Herbert. U. B. Phillips: A Southern Mind (1984), on the white historian of slavery
Strickland, Arvarh E., and Robert E. Weems, eds. The African American Experience: An Historiographical and Bibliographical Guide (Greenwood, 2001). 442pp; 17 topical chapters by experts. Trotter, Joe W. "African American History: Origins, Development, and Current State of the Field," OAH Magazine of History 7(4), Summer 1993, online edition
Wright, William D. Black History and Black Identity: A Call for a New Historiography (2002), proposes new racial and ethnic terminology and classifications for the study of black people and history. excerpt and text search