Рональд Коуздың «Фирма табиғаты» мақаласы: экономикалық теорияға әсері мен дамуы

Кіріспе

1937 жылы Рональд Коуздың ағылшын тіліндегі журналдағы мақаласы "Фирманың табиғаты" (1937) – Рональд Коуздың мақаласы. Ол жеке тұлғалардың нарықтағы келісімшарттар арқылы тікелей сауда жасаудың орнына серіктестіктер, компаниялар және басқа да кәсіптік ұйымдар құру себебін экономикалық тұрғыдан түсіндіреді. Осы мақаласының арқасында автор 1991 жылы экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Алайда, мақала Коуз студент кезінде жазылған, ал ол кейін оны «бір студенттік эсседен аспайтын» дескрипциялады. Мақалада фирмалар жеке тұлғаларға қарағанда өндіріс және айырбас процесінде туындайтын транзакциялық шығындармен күресуге тиімдірек екені айтылады. Оливер Уильямсон, Дуглас Норт, Оливер Харт, Бенгт Холмстрём, Арман Алхиан және Гарольд Демсет сияқты экономистер Коуздың фирмалар, транзакциялық шығындар және келісімшарттар туралы еңбектерін одан әрі дамытты.

Қорытынды

Өндірісті ешқандай ұйымсыз жүзеге асыру мүмкін екенін ескерсек, Коуз: «Неліктен және қандай жағдайда біз фирмалардың пайда болуын күтуіміз керек?» — деп сұрайды. Қазіргі заманғы фирмалар тек бір кәсіпкер адамдарды жалдауға кіріскенде ғана пайда бола алады, сондықтан Коуздың талдауы кәсіпкердің белгілі бір жұмысты келісімшартқа берудің орнына жалдамалы қызметке жүгінуінің қандай жағдайларда тиімді екенін қарастыру арқылы жүзеге асырылады. Сол кездегі дәстүрлі экономикалық теория нарықтың «тиімді» (яғни, әр тауарды немесе қызметті ең арзан бағамен ұсына алатындар оны қазірдің өзінде ұсынып жатыр) болғандықтан, жалдаудан гөрі келісімшарт жасау әрқашан арзан болуы керек деп болжады. Бұл еңбек микроэкономика саласына зор әсер етті, әсіресе фирма теориясымен айналысатын зерттеулердің негізін қалауда. Google Scholar мәліметтері бойынша, 2019 жылдың наурыз айына дейін бұл мақала 40 000-нан астам рет сілтемеленген. Бұл мақаланы Иохай Бенклер өзінің «Коуздің пингвині немесе Linux және фирманың мәні» атты мақаласында атақты түрде сілтеме жасайды, онда ол Коуздың эссесін Интернет арқылы ортақ пайдалануға негізделген өндіріс қауымдастықтарының пайда болуымен байланыстырады. Атап айтқанда, Бенклер ортақ пайдалануға негізделген өндірісті нарықтар мен иерархиялардан тұратын екіұштылықтан өзге экономикалық операциялар үшін үшінші балама үйлестіру механизмі деп санайды. Мақаланың тақырыбындағы «пингвин» Linux операциялық жүйесінің логотипін білдіреді, ол нарықтар мен фирмалардағы механизмдерден өзгеше механизмдер арқылы жұмыс істеу арқылы Коуздың жұмысына тудырған қиындықтарды еске салады. Бенклердің пікірінше, бұл қиындықты шешу үшін Коуздың жұмысындағы транзакциялық шығындардың рөлін ортақ пайдалануға негізделген өндірістің пайда болуын түсіндіргенде ақпараттық мүмкіндік шығындары тұжырымдамасымен алмастыру қажет. Дүниежүзілік банктың 2019 жылғы «Жұмыстың өзгеретін мәні» атты әлемдік даму есебінде технологияның арзандауына байланысты фирмалар мен өндіріс процестері өндіріс процесінің бөліктерін аяқтау үшін ашық нарыққа жүгінуге мүмкіндік беретіндіктен, вертикальды интеграция деңгейі төмендейді делінген.

Given that production could be carried on without any organization, Coase asks, 'Why and under what conditions should we expect firms to emerge?' Since modern firms can only emerge when an entrepreneur of some sort begins to hire people, Coase's analysis proceeds by considering the conditions under which it makes sense for an entrepreneur to seek hired help instead of contracting out for some particular task. The traditional economic theory of the time suggested that, because the market is "efficient" (that is, those who are best at providing each good or service most cheaply are already doing so), it should always be cheaper to contract out than to hire. The paper has had an outsized impact on the field of microeconomics, particularly in essentially inventing the body of research that deals with the theory of the firm. According to Google Scholar, the paper has been cited more than 40,000 times as of March 2019. This article was famously referred by Yochai Benkler in his article "Coase's Penguin, or, Linux and The Nature of the Firm", where he links Coase's essay to the emergence of commons based peer production communities using the Internet. In particular, Benkler considers the commons based peer production a third alternative coordination mechanism for economic transactions besides the dichotomy composed of markets and hierarchies. In the article's title, ‘penguin’ refers to the logo of the Linux operating system, invoking the challenge it poses to Coase's work by working through different mechanisms than those present in markets and firms. Resolving this challenge, according to Benkler, lies in substituting the role of transaction costs in Coase's work with the concept of information opportunity costs when explaining the emergence of commons based peer production. The World Bank's 2019 World Development Report on The Changing Nature of Work suggests that firms and production processes become less vertically integrated as technology makes it cheaper to resort to the open market to complete portions of the production process.