Алжирдегі римдік Ламбесис қаласының археологиялық орталығы

Кіріспе

Алжирдегі римдік археологиялық орын Ләмбезис (Lambæsis), Ләмбезис немесе Ләмбеза (колониалды француз тілінде Ләмбез) — Алжирде, Батнаның оңтүстік-шығысында және Тимгадтың батысында, қазіргі Тазуль ауылының жанында орналасқан римдік археологиялық орын. Бұрынғы епископтық латын католиктерінің титулярлық епископтығы болып табылады.

Дін тарихы

Ламбезис Римнің Нумидия провинциясының құрамындағы Ежелгі заманның соңында епископтық орын болған. Осы қаланың маңыздылығына қарамастан, оның епископтығы тарихи деректерде күрт тапсырылмаған. Ламбезис Никея немесе Халкидон советтеріне өкіл жібермеген және Лекуинн оны есімдерінде көрсетпеген. Әулие Киприан шамамен 240 жылы жергілікті епископтардың синоды айыптаған Ламбезис епископының еретик екенін айтады.

Қалдықтар

Римдік қаланың қалдықтары, әсіресе римдік лагердің қалдықтары, салғандықтан жасалған қиратушылыққа қарамастан, Солтүстік Африкадағы ең қызықты қираған орындардың бірі болып табылады. Қираған жерлер Аурес тауларының төменгі жазықтарында орналасқан және триумф аркаларынан (біреуі Септимий Северге, екіншісі Комодқа арналған), ғибадатханалардан, су құбырларынан, амфитеатрдың іздерінен, моншалардан және жеке үйлерге тиесілі көптеген тас қабырғалардан тұрады. Солтүстік және шығыс жағында тастар бастапқы орналасуында тұрған кең зираттар орналасқан; батысында да осындай аймақ бар, бірақ қазіргі ауылды салу үшін тастардың көп бөлігі алынып тасталған. Асклепий ғибадатханасынан тек бір ғана бағана сақталған, бірақ 19 ғасырдың ортасында оның қасбеті толығымен сақталған еді. Юпитер, Юнона және Минерваға арналған капитолий немесе ғибадатхана, қираған қалдықтарынан тазартылған, сегіз бағанадан тұратын портикке ие. Ежелгі қаланың ортасынан шамамен екі шақырымдай жердегі тегіс жерде лагерь орналасқан, оның орны қазір түрме және оның бақтарымен ішінара толтырылған. Оның өлшемдері 500 метрге 450 метрді құрайды, ал ортасында әдетте преториум деп аталатын ғимараттың қираған қалдықтары көтеріліп тұр. Бұл сәнді ғимарат 268 жылы салынған, оның ұзындығы 28 метр, ені 20 метр, ал биіктігі 15 метр. Оның оңтүстік қасбетінде қабырғаның жартысына тең биіктіктегі керемет перисталь бар, алдыңғы қатарында алып ионикалық бағаналар мен енгізілген коринфтік пилястрлар орналасқан. Осы ғимараттың артында (шатыры бар) басқа ғимараттарға, соның ішінде қару-жарақ қоймасына кіруге мүмкіндік беретін үлкен аула орналасқан. Онда мыңдаған снарядтар табылған. Оңтүстік-шығыс жағында моншалардың қалдықтары сақталған. Қала мен лагерьдің қираған қалдықтары көптеген жазуларды (Рениер 1500-ді өңдеген, ал CIL viii-де 4185 жазу бар) сыйлады; және олардың үлкен бөлігі қарапайым эпитафиялар болғанымен, маңызды фрагменттер осы жердің тарихы туралы мәлімет береді. Лагерьге қатысты 2500-нан астам жазулар дешифрленген. Ауылдағы мұражайда жақын жерде табылған көне заттар қойылған. Жазулар мен мүсіндерден басқа, 1905 жылы Септимий Север аркасының жанынан табылған әдемі мозаикалар да бар. Мүсіндердің арасында Асклепий ғибадатханасынан алынған Асклепий мен Гигиеяның мүсіндері де бар. Ламбессадан оңтүстікке қарай 3 шақырым жерде екі жеңіс аркасы бар ежелгі Верекунданың (Маркуна) қираған қалдықтары орналасқан.

The remains of the Roman town, and more especially of the Roman camp, in spite of wanton vandalism, are among the most interesting ruins in northern Africa. The ruins are situated on the lower terraces of the Aures Mountains, and consist of triumphal arches (one to Septimius Severus, another to Commodus), temples, aqueducts, vestiges of an amphitheatre, baths and an immense quantity of masonry belonging to private houses. To the north and east lie extensive cemeteries with the stones standing in their original alignments; to the west is a similar area, from which, however, the stones have been largely removed for building the modern village. Of the temple of Aesculapius only one column is standing, though in the middle of the 19th century its façade was entire. The capitol or temple dedicated to Jupiter, Juno and Minerva, which has been cleared of debris, has a portico with eight columns. On level ground about two thirds of a mile from the centre of the ancient town stands the camp, its site now partly occupied by the penitentiary and its gardens. It measures 1640 feet (500 m) by 1476 feet (450 m), and in the middle rise the ruins of a building commonly called, but incorrectly, the praetorium. This noble building, which dates from 268, is 92 feet (28 m) long by 66 feet (20 m) broad and 49 feet (15 m) high; its southern façade has a splendid peristyle half the height of the wall, consisting of a front row of massive Ionic columns and an engaged row of Corinthian pilasters. Behind this building (which was roofed), is a large court giving access to other buildings, one being the arsenal. In it have been found many thousands of projectiles. To the southeast are the remains of the baths. The ruins of both city and camp have yielded many inscriptions (Renier edited 1500, and there are 4185 in CIL viii); and, though a very large proportion are epitaphs of the barest kind, the more important pieces supply an outline of the history of the place. Over 2500 inscriptions relating to the camp have been deciphered. In a museum in the village are objects of antiquity discovered in the vicinity. In addition to inscriptions and statues, there are some fine mosaics found in 1905 near the arch of Septimius Severus. The statues include those of Aesculapius and Hygieia, taken from the temple of Aesculapius. About 2 mile (3 km) south of Lambessa are the ruins of Markuna, the ancient Verecunda, including two triumphal arches.