Патенттік құқықта эквиваленттілік доктринасы

Кіріспе

Патент құқығындағы ұғым – патенттік ілім. Эквиваленттер ілімі – әлемдегі көптеген (бірақ барлығы емес) патент жүйелеріндегі құқықтық ереже. Егер құқық бұзушылыққа қатысты құрылғы немесе процесс патенттік талаптың тікелей ауқымына кірмейтін болса, бірақ талап етілген өнертабысқа эквивалент болса, сот сол тарапты патенттік құқық бұзушылық үшін жауапты деп тануға мүмкіндік береді. АҚШ-та судья Лирнд Хэнд оның мақсатын "қатаң логиканы жұмсарту және құқық бұзушының өнертабыстың нәтижесін ұрлауына кедерес жасау" деп сипаттаған.

Ирландия

Ирландия теңдестіру доктринасын қабылдаған сияқты көрінеді. Farbwerke Hoechst v Intercontinental Pharmaceuticals (Eire) Ltd (1968) ісі, химиялық процеске қатысты патенттік дау, Жоғарғы сот жауапкердің талапкердің патентын бұзғанын анықтады, тіпті жауапкер патенттік талапта көрсетілген бастапқы материалды басқа материалмен ауыстырған болатын. Сарапшылардың куәлігі көрсеткендей, көрсетілген бастапқы материалды қолданып қанағаттанарлық нәтижеге қол жеткізе алмаған кез келген техник, оның орнына басқа материалды қолдануға тырысады. Сондықтан екі материал химиялық тұрғыдан тең деп танылды, ал жауапкердің біреуін екіншісімен алмастыруы оған қарсы шешім шығаруға және сотқа шақыруға кедергі келтірмеді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияның патенттік талаптың нақты сөздерімен сәйкес келмейтін бұзушылықтарға қатысты көзқарасы жылдар бойы әртүрлі болды.

Тарих

1960 жылға дейін, егер бір әрекет талаптың нақты мәтінімен сәйкес келсе («мәтіндік бұзушылық») немесе соттар «механикалық эквивалент» деп таратса, ол бұзушылық деп есептелетін. Бұл тұжырым кейбір жағдайларда мәселе туғызды, содан кейін соттар біртіндеп күрделі сот практикасын құрды. Оған сәйкес, мәтіндік бұзушылық болмаған жағдайда да, егер күдікті патент иесі өнертабыстың «шыны мен сүйегін» алған болса, ол жауапкершілікке тартылуы мүмкін. 1963 жылы «Ван дер Лелиге қарсы Бамфордс» ісі бойынша Лордтар палатасы шешім шығарды. Лордтардың пікірінше, егер патент иелері өз талаптарын қасақана бұзушылық әрекетті болдырмау үшін жасаған болса, олар өздері таңдаған тұжырымдаманы сақтауға тиіс. «Шыны мен сүйегі» доктринасы мұқият жасалған талаптардың ауқымын кеңейту үшін қолданылмауы керек және болашақта тек «патенттік талаптарды айналып өту» жағдайларына ғана қолданылуы тиіс. Дәлелдерді құруға қатысты қатаң тәсіл 1977 жылдан кейін, Ұлыбритания Еуропалық патенттік конвенцияға (ЕПК) қосылғаннан кейін қайта қарауға мүмкіндік алды. Конвенцияның 69-бабын түсіндіруге қатысты хаттамаға сәйкес, Ұлыбритания соттары патенттік талаптарды қатаң сөзбе-сөз түсіндіру (суреттер мен сызбалар тек түсініксіздікті жою үшін қолданылады) және талаптарды тек нұсқау ретінде қарау арасында тепе-теңдікті сақтауға міндетті болды. «Catnic Components Ltd v Hill & Smith Ltd» (1982) ісінде Лордтар палатасы «механикалық эквиваленттер» және «шыны мен сүйек» туралы барлық бұрынғы сот практикасын жойды және патенттік сипаттамаға таза сөздік емес, «мақсатты құрылым» беру керек деп шешті. Қойылған сұрақ – патентті оқитын білікті маман талаптардағы сөз немесе сөз тіркесіне қатаң сәйкес келу патент иесі үшін маңызды талап екенін түсіне ме, тіпті бұл өнертабыстың жұмыс істеуіне ешқандай әсер етпесе де. Соттардың қажетті «мақсатты құрылымға» жету үшін қолданған нақты сұрақтар «Improver v Remington» (1990) және Лордтар палатасының «Kirin Amgen» (2004) шешімімен тұрақтанды. Бұл «Improver» (немесе «Протокол») деп аталатын сұрақтар патентті заңсыз бұзуды анықтау үшін кеңінен қолданылатын үш қадамдық тестке айналды.

Until the 1960s, an act could be considered infringing if it either fell within the literal wording of the claim (“textual infringement”) or was something that the courts considered to be a "mechanical equivalent." That wording was found to cause problems in some cases, and gradually the courts built up a complex body of case law whereby an act that was not a textual infringement could nevertheless be caught if the alleged infringer had taken what the courts came to call the "pith and marrow" of the invention. In 1963, Van der Lely v Bamfords was decided by the House of Lords. Their Lordships took the view that if the patentees had deliberately framed their claim in such way as to exclude the alleged infringing act, then they should be held to the wording they had chosen. The "pith and marrow" doctrine should not be applied so as to extend the scope of a carefully worded claim and should in the future apply only to cases of "colourable evasion of patent claims." The much stricter approach to claim construction became open to review after 1977, when the UK joined the European Patent Convention (EPC). Under the Protocol on the Interpretation of Article 69, the Convention required the UK courts to maintain a balance between interpreting patent claims with strict literalism (the description and drawings being used only to resolve ambiguity) and regarding the claims as a mere guideline. In Catnic Components Ltd v Hill & Smith Ltd (1982) the House of Lords swept away all of the earlier case law on "mechanical equivalents” and "pith and marrow", and held that a patent specification should be given a “purposive construction” rather than a purely literal one. The question to be asked should be whether a skilled person reading the patent would understand that strict compliance with a word or phrase within the claim was intended by the patentee to be an essential requirement, even if it could have no material effect upon the way the invention worked. The specific questions used by the courts to achieve the required “purposive construction” settled into stable form with Improver v Remington (1990) and the House of Lords decision in Kirin Amgen (2004). These so called Improver (or Protocol) questions became a widely used three step test for determining non literal patent infringement.