Кіріспе

Еуропалық тағам, қамырмен жабылған ет

Рисоль (лат. russeolus – «қызыл» деген мағынаны білдіреді, француз тілінен келген, онда «rissoler» – «қызарта беру» дегенді білдіреді) – әдетте пісірілген немесе нан үгіндісіне оралған, кейін қуырылған немесе пісірілген кішкентай еттік бөлшек. Ішінде дәмді ингредиенттер болады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін рисольдер көбінесе экономия шарасы ретінде дайындалған, жексенбілік кешкі астан қалған пісірілген еттен жасалған. Олар қатты қабықпен жабылмайды. Рисольдер Уэльстің оңтүстігінде, Англияның солтүстік-шығысында және Йоркширде чипстермен бірге чипстер дүкендерінде сатылады. Бұл рисольдер еттен (көбінесе сиыр етінен) немесе Йоркширде балықтан, картоп, шөптер және кейде пиязбен бірге ұсатылып жасалады. Олар нан ұсақ-түйектерімен немесе сирек кездесетін қамырмен жабылып, майда қуырылады.

Ирландия

Қуырылған рисольдер Ирландияда, әсіресе Вексфорд графтығында көп кездеседі, онда қайнатылған картоп майдаланып, шөптер мен дәмдеуіштер қосылып, қамырға малып немесе нан үгітілген қыбыршықтармен бірге, сондай-ақ картофель фри, тауық немесе қамырға малынған шұжықпен беріледі.

Польша

Польшада рисольдер шникл (жекешеде – "шницель") деп аталады және, әсіресе мектептердегі асханаларда кең таралған. Шникл негізгі тағамның маңызды бөлігі ретінде ыстық күйде желінеді, әдетте қайнатылған картоппен (кейде картоп пюресімен) және көкөністермен бірге беріледі. Ішінде әрқашан ұсақталған ет болады. Кейбір түрлерінде тауық еті немесе ірімшік пен шұжықтың қоспасы қолданылады. Кейбір аймақтарда, егер атау "Винер шницель" деген мағынаны білдірсе, "kotlet siekany" (сөзбе-сөз: "ұсақталған котлет") термині қолданылады.

Португалия

Португалияда рисольдер риссоис (жеке данасы – "рисол") деп аталады және көптеген кафелерде, барбекюлерде, үй кештерінде, қабылдауларда, туған күн мен крещение тойларында кездесетін өте танымал жеңіл тағам. Риссоис – жарты ай пішіндес, панировкамен жабылған қамырдан жасалған бұйым, классикалық нұсқасы креветкамен толтырылады, бірақ оны бешамель соусымен дайындалған етпен толтырып, майда қуыруға болады. Ең көп таралған толтыру – креветка (елдің шағын бөліктерінде ет те таңдау ретінде қарастырылады, бірақ ол аса танымал емес) (шошқа еті, оның ішінде қозы еті немесе сиыр еті), сондай-ақ кейде мергенбалық, тунец, сегізаяқ, көкөніс, треска, үйрек, иттің тісі және шпинат та қолданылады. Басқа, сирек кездесетін нұсқаларында тауық еті немесе ірімшік қоспасы, әдетте фламанд ирімшегінің (queijo Flamengo) тілімдері және шошқа шұжығының кубиктері немесе тілімдері қолданылады. Кейде лобстер де пайдаланылады. Риссоистерді көбінесе суық, жеңіл тағам ретінде немесе аперитив ретінде жейді, бірақ оны негізгі тағам ретінде де беруге болады, әдетте салатпен немесе күрішпен бірге, күріш – бұршақ күріші, помидор күріші, сәбіз күріші, бұршақ күріші немесе жасыл күріш болуы мүмкін.

Оңтүстік Америка

Бразилияда олар көбінесе пальма жүрегімен, ірімшікпен, шұжықпен, фаршпен, тауық етімен немесе креветкамен толтырылады. Бұл термин эмпанаданы немесе папа рельенаны білдіруі мүмкін, "папа рельена" сөзі "толтырылған" деген мағынаны білдіреді.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Бұл рисольдің түрі гамбургерлік котлетаға өте ұқсас және ұсақталған еттен жасалады, қаптамасы жоқ, дөңгелек емес ет бұйымына ұқсайды, көбінесе шницельдегідей ұсақталған қыршадан қапталады. Австралиялық және Жаңа Зеландиялық рисоль гамбургерге қарағанда көбірек ингредиенттерден тұрады, әдетте нан ұсатылады, бірақ көптеген австралиялықтар мен жаңа зеландиялықтардың өздерінің отбасылық рецепті бар, онда пияз, ұсақталған шөптер мен көкөністер, соустар, тұз және дәмдеуіштер болуы мүмкін. Рисоль әдетте сиыр етінен, тауықтан немесе қой етінен жасалады. Тунец, тықырқақ сияқты ингредиенттерден жасалған рисоль да мүмкін. Олар табада немесе грильде пісіріледі және әдетте тамақ ретінде ыстық күйінде желінеді. Австралиялық рисольді әдетте нанмен, салатпен немесе ірімшікпен ыстық күйінде жемейді. Егер жесе, оларды әдетте гамбургерлік котлета деп атайды (екі түрдің арасындағы айырмашылықтарға қарамастан); алайда, суық рисольдер жиі сэндвичке салынып желінеді. Австралиялық рисоль екі дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия үкіметі белгілеген ет рационын үнемдеу үшін танымал болды. Рисольді ет қалдықтарын пайдалану үшін қасаптар мен үй шаруасындағы әйелдер жасаған, содан кейін қалған нан ұсатылып, ұн, жұмыртқа, көкөністер мен шөптер қосылып, дәмді ету үшін дайындалған. Австралиялық рисоль соңғы 100 жылда өзгеріп, кейбір австралиялық отбасыларда арнайы рецепттер мен құпия ингредиенттер пайда болды, олардың ішінде сыра, Вегемит, жержаңғақ майы, жүгері ұны, морковь, чили және дәмдеуіштер бар.

Индонезия

Рисоль – Индонезиядағы ыстық тағам, онда оны рисоль (ағылшын тілінде "riss ol less" деп айтылады) немесе жай ғана рисоль деп атайды. Қабығы жұқа пісірілген кәмпиттер сияқты қамырдан жасалады. Көбінесе бешамель соусы, тауық еті, жұмыртқа және тураланған көкөністермен – морковь, сельдерей, бұршақ және картоппен толтырылады. Ішкі толтырма қабыққа оралып, кейін нан үнімен жабылып, көп майда қуырылады. Оны ащы бұрышпен, ащы соуспен, томат соусымен, майонезбен немесе горчицамен жейді.