Вэнь Чжэнмин: Мин дәуірінің суретші, қалыграфияшы және ақыны

Кіріспе

Қытай суретшісі, каллиграфы және ақын (1470–1559)

Вэнь Чжэнмин (28 қараша 1470 – 1559), туған аты Вэнь Би, Мин әулеті кезеңінде өмір сүрген қытай суретшісі, каллиграфы және ақын. Ол Мин кезеңінің төрт ұлы суретшісінің бірі саналады.

Өмірбаян

Вэнь Чжэньмин 1470 жылдың 28 қарашасында қазіргі Сучжоу қаласының жанында дүниеге келді. Кейін ол өзінің әдепті есімімен, Чжэнмин деп танылды. Оның 1469 жылы туған ағасы Вэнь Гуй болды. Чжэнмин екі жасқа толғанда, оның әкесі Вэнь Лин императорлық емтиханды ең жоғары дәрежеде, яғни *цзиньши* дәрежесінде тапсырды. Вэнь Линьге Чжэцзян провинциясындағы Юнцзя округінде судья лауазымы берілді және ол жұмысына аттанды, екі ұлын әйелі Ци Шэньниннің қамқорлығында қалдырды. 1476 жылы Ци 32 жасында аурудан қайтыс болды. Вэнь Лин оның қабірі үшін мәтін жазуды белгілі ғалым Ли Дунъянға тапсырды. Вэнь Чжэнминнің отбасы Хуннань провинциясының Хеншань округінде тұрған әскерилер ұрпағынан шыққан. Оның бес атасының бірі, Вэнь Динкун тұсында отбасы Сучжоу аймағындағы Чанчжоу қаласына көшіп келді. Чжэнмин Сун әулетінің шенеунігі Вэнь Тяньсянның алыс туысы еді, олардың ата-бабалары Хеншанда тұрған. Осыдан ол өзінің *хао* (көркем есімі), Хеншаньды алды, оны көптеген туындыларына қол қою үшін пайдаланды. Оның әкесі Вэнь Лин және әкесі Вэнь Хун (Гунгда) екеуі де сурет салуға қызығушылық танытты. Вэнь Лин Вэнь Чжэнминнің замандасы және «Мин әулетінің Төрт шеберінің» мүшесі Тан Иньнің де демеушісі болды. 1489 жылы Вэнь Чжэнмин Төрт шебердің ең үлкені Шэнь Чжоудан білім ала бастады, ол Ву мектебінің негізін қалаушы еді, және Вэнь де кейіннен осы мектептің жетекші өкіліне айналды. Чжэнминнің әкесі Вэнь Лин 1499 жылы Вэньчжоудың префекті болып жұмыс істеп жүргенде қайтыс болды. Чжэнминнің өтініші бойынша Шэнь Чжоу Вэнь Линнің өмірі туралы естелік жазбаны жасады. Шамамен 1490 жылы Вэнь Чжэнмин жоғары лауазымды шенеунік және *цзиньши* Ву Юйдің қызына үйленді. Оның інісі суретші Ся Чан болды, оның бамбук суреттері Вэньдің өнерге әсер еткен болуы мүмкін. Вэньнің әйелі туралы көп мәлімет жоқ, оның жеке есімі тарихқа түспеген. Ол 1542 жылы қайтыс болғаннан кейін Вэнь Ли Чэнге келген қонаққа оның қайтысын жоқтау үшін сыйлықпен бірге сурет салды. 1509–1513 жылдары Вэнь отбасының досы Ван Сяньчен кішіпейіл әкімші бағының құрылысын бастады, ол Қытайдың ең ұлы классикалық бақтарының бірі саналады. Бұл бақ Вэнь Чжэнминнің кейбір өлеңдері мен суреттерінің тақырыбы болды, соның ішінде 1535 жылы суреттелген отыз бір көріністің альбомы және 1551 жылы суреттелген сегіз көріністің екінші альбомы. 1536 жылы Вэнь Чжэнминнің ағасы Вэнь Гуй қайтыс болды. Чжэнминнің үлкен ұлы Вэнь Пэн белгілі мөр шебері болды. Оның екінші ұлы Вэнь Цзя, сондай-ақ оның жүрегі туысы Вэнь Борэнь (Вэнь Гуйдың ұлы) да суретші болды. Оның бес атасының бірі, әйгілі бақ дизайнері Вэнь Чжэньхен Сучжоудағы Бақ өсіруді қайта жаңартып құрды. Оның немересі Вэнь Шу гүлдер мен жәндіктерді суретке түсіретін танымал және беделді суретші болды.

Wen Zhengming was born Wen Bi near present day Suzhou on 28 November 1470. He would later be known by his courtesy name, Zhengming. He had an elder brother, Wen Gui, who was born in 1469. When Zhengming was two years old, his father, Wen Lin, passed the imperial examination with the highest possible rank, jinshi. Wen Lin was assigned a government position as a magistrate in Yongjia County in Zhejiang province, and left for his job, leaving his two sons in the care of his wife, Qi Shenning. In 1476, Qi died of an illness at the age of 32. Wen Lin commissioned the noted scholar Li Dongyang to write an inscription for her tomb. Wen Zhengming's family was originally from a line of military men who lived in Hengshan County, Hunan province. At the time of his great great grandfather Wen Dingcong, the family moved to the city of Changzhou in the Suzhou area. Zhengming was a distant relative of the Song dynasty official Wen Tianxiang, through an ancestor who lived in Hengshan. From this he derived his hao (art name), Hengshan, which he used to sign many of his works. His father Wen Lin and his grandfather Wen Hong (Gongda) were both interested in painting. Wen Lin was also a patron of Tang Yin, Wen Zhengming's contemporary and fellow member of the "Four Masters of the Ming dynasty". In 1489, Wen Zhengming began studying under Shen Zhou, the eldest of the Four Masters and founder of the Wu school of painting, of which Wen himself later became a leading figure. Zhengming's father Wen Lin died in 1499, while working as prefect of Wenzhou. At Zhengming's request, Shen Zhou provided a written account of Wen Lin's life for the funeral. Wen Zhengming married the daughter of a high ranking official and jinshi named Wu Yu around the year 1490. Her uncle was the artist Xia Chang, whose paintings of bamboo may have influenced Wen's own work. Little is known about Wen's wife herself, whose personal name was not recorded. After she died in 1542, Wen painted Wintry Trees after Li Cheng for a guest who arrived with a gift to mourn her death. Around 1509–1513, Wang Xianchen, a friend of the Wen family, began construction on the Humble Administrator's Garden, generally considered one of China's greatest classical gardens. The garden is the subject of some of Wen Zhengming's poems and paintings, including an album of thirty one views painted in 1535 and a second of eight views in 1551. Wen Zhengming's brother Wen Gui died in 1536. Zhengming's eldest son, Wen Peng, was a noted seal engraver. His second son. Wen Jia, was also an artist, as was his nephew Wen Boren (son of Wen Gui). His great grandson, Wen Zhenheng, a noted garden designer, rebuilt the Garden of Cultivation in Suzhou. His great granddaughter, Wen Shu, was a popular and respected professional painter of flowers and insects.

Стиль

Вэнь Чжэнмин – Мин дәуірінің әдебиетші суретшілерінің бірі, Цзэцзян аймағында басым болған академиялық стильге қарсылық көрсеткен. Вэнь және Ву мектебінің басқа да әуесқой суретшілері (көптегендері Сучжоу маңындағы аймақта шоғырланған, осы аймақтың атымен мектеп аталған) алдыңғы дәуірлердің вэньжэнь – ғалым-суретші дәстүрін жалғастырды. Ресми қолдаудан бас тартып, императорлық сарай саясатына қарсы тұрып, олар жеке демеушілер мен әріптестерінің құрметін іздеді, көбінесе ескі шеберлердің стилінде суреттер салды. Вэнь, Ву мектебінің негізін қалаушы Шэнь Чжоудан тәлім алды, оның стиліне терең әсер етті. Кейде ол Шэнь Чжоудың суреттеріне өзінің поэзиясын қосып, соның арқасында Шэнь Чжоудың беделінен пайда тапты. Өзіне даңқ келгеннен кейін, Вэньнің Шэнь Чжоудың туындыларына жазған көптеген колофоны коллекционерлердің көзінде олардың нақтылығын арттырды. Вэнь және оның ұстазы бұрынғы Сун және Юань дәуірлерінің суретшілерін құрметтеген, бірақ оларды тікелей еліктеген жоқ. Ол көптеген стильдерде туындылар жасады және оның туындыларын оңай жаңылыстыруға болатын «хамелеон» деп атады. Вэньнің суреттері 16 ғасырда бай коллекционерлердің арасында үлкен сұранысқа ие болды, ал Мин дәуірінің соңында оның туындыларының жалғандары көптеп кездесті. Вэнь Чжэнмин – сурет салу тақырыбына жиі тоқталатын, өнімді және танымал жазушы болды. Ол өнер мен табиғатты ажырамас деп есептеді және табиғат көріністері, сондай-ақ Кіші Әкімші Бағы сияқты жеке бақтар туралы жиі жазып, суреттеді. Өлең жазу мен сурет салудан басқа, Вэнь Чжэнмин өзінің каллиграфиясымен де танымал болды. Жастығында Чжэнминнің әкесі Вэнь Лин оны Сучжоу аймағындағы жетекші каллиграфпен таныстырды. 1541 жылға қарай, ол Қытайдағы ең ұлы каллиграф деп есептелді, әсіресе кайшу (тұрақты шрифт) және синьшу (жартылай курсивті шрифт) стильдерінде. Каллиграф ретінде оның техникасына Сун дәуірінің шебері Хуан Тинцзянь әсер еткен.

Wen Zhengming was one of a number of Ming dynasty literati artists who set themselves in opposition to the professional, academy influenced style favored in the region of Zhejiang. Wen and other amateur artists of the Wu school (named after the region around Suzhou, where many of them were based) carried on the wenren scholar artist tradition of the preceding dynasties. Eschewing official sponsorship and hostile to the politics of the imperial court, these artists sought private patrons and the respect of their peers, frequently painting works in the style of older masters. Wen studied under the founder of the Wu school, Shen Zhou, whose style he was deeply influenced by. He sometimes added his own poetry to Shen Zhou's paintings, thereby benefitting from the latter's established reputation. After he achieved fame in his own right, Wen's many colophons to Shen Zhou's works often lent them authenticity in the eyes of collectors. Wen and his mentor both revered the artists of the preceding Song and Yuan dynasties, though he rarely imitated them directly. He produced works in a number of styles, and has been called a "chameleon" whose works could easily be misidentified. Wen's paintings were highly sought after by wealthy collectors throughout the 16th century, and counterfeits of his works were common during the late Ming. Wen Zhengming was also a prolific and well known writer, whose poems often touched on the subject of painting. He regarded art and nature as being inseparable, and frequently wrote about and painted nature scenes, as well as private gardens such as the Humble Administrator's Garden. In addition to his poetry and painting, Wen Zhengming was also known for his calligraphy. As a young man, Zhengming was introduced by his father Wen Lin to a leading calligrapher of the Suzhou area. By 1541, he was thought to be the greatest calligrapher in China, particularly in the kaishu (regular script) and xingshu (semi cursive script) styles. As a calligrapher, his technique was influenced by that of the Song dynasty master Huang Tingjian.