Кіріспе

Ежелгі грек құдайы

Грек мифологиясында Герас (Γῆρας), сондай-ақ Герас деп те жазылады, қарттықтың құдайы болған. Ол өте кішкентай, қырысқан қарт адам түрінде бейнеленген. Герасқа қарсы тұратын құдай – Хебе, жастықтың құдайы. Оның римдік баламасы Сенект болды. Ол негізінен Гераклмен бірге бейнеленген вазалардың суреттерінен белгілі; осы суреттерге себеп болған мифтік оқиға уақытқа ұшырап, жоғалып кеткен.

Мифология

Гесиодтың айтуынша, Герас түнгі құдай Никс партеногенез арқылы тудырған көптеген ұл-қыздардың бірі. Алайда, Гигин мен Цицерон екеуі де Никстің күйеуі Эребті оның әкесі деп көрсетеді. Титон туралы мифте, өлімдік ханзада құдайлардан өлместік алды, бірақ жасарған жоқ. Сондықтан ол қартайып, кішірейе берді, бірақ ешқашан өлмеді. Соңында оның құдайлық жақыны Эос Титонды цикадаға айналдырды. Бірнеше ежелгі грек вазаларында Герас Гераклмен күресіп жатқаны бейнеленген, бірақ осыған қатысты ешқандай жазба миф сақталған жоқ. Герас – қайырлылық тілеп, жалбарынып жүрген қарт, әжімді, тоқшақты шашты адам түрінде көрсетіледі. Филострат Гадейра халқы Герас пен Танатосқа арнап құрбандық шалатын жерлер салғанын айтқан.

Функция

Адамның бойына енген герас бір ізгілік қасиетті көрсетеді: адамның герасы неғұрлым көп болса, оның клеосы (таны) мен ареті (қасиет және батылдық) да соғұрлым артық болады. Ежелгі грек әдебиетінде géras (γέρας) сөзінің мағынасы ықпал, билік немесе күш-қуатты білдіреді; әсіресе, атақ-даңқ, сұлулық және күшке ие болу арқылы шайқаста немесе жарыста жеңіс табу арқылы қол жеткізілген күш. Гомердің "Одиссеясында" осы мағынаның мұндай қолданыстарын кездестіруге болады, онда әртүрлі патшалар өздерінің есімдері арқылы ұлдарына қалдыратын гералар туралы айқын алаңдаушылық білдіреді. Бұл мәселе маңызды, себебі сол кездегі патшалар (мысалы, Одиссей) мұрагерлік емес, олардың күшті ықпалын мойындау арқасында әмбегепті келісіммен билік жүргізді деп саналады. Грек тіліндегі γῆρας (gĕras) сөзі "қартайған шақ" немесе басқа әдебиеттерде "өлген тері" немесе "жыланның былғарысы" дегенді білдіреді; осы сөз ағылшын тіліндегі "geriatric" сияқты сөздердің түбірі болып табылады.