Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фламанд және голланд гравюрашы және картограф (1563–1612 жж.)
Flemish and Dutch engraver and cartographer (1563–1612)
Жодокус Хондиус (олланд тіліндегі аты: Joost de Hondt) (17 қазан 1563 – 12 ақпан 1612) – фламанд және голланд гравюрашы және картограф. Оны кейде ұлы Жодокус Хондиус II-ден ажырату үшін Ұлы Жодокус деп атайды. Хондиус Жаңа дүние мен Еуропаның ерте карталарымен, Герард Меркатордың еңбектерінің беделін қайта орнатумен және Фрэнсис Дрейктің портреттерімен танымал. Ол Меркатордың матрицаларын мұраға алып, қайта басып шығарды, осылайша оның мұрасын жаңғыртты, сонымен қатар өз жұмысына тәуелсіз түзетулер енгізді. Голланд картографиясының алтын ғасырындағы (шамамен 1570–1670 жылдар) көрнекті тұлғалардың бірі, ол Амстердамды 17 ғасырда Еуропа картографиясының орталығы ретінде орнатуға көмектесті.
Jodocus Hondius (Latinized version of his Dutch name: Joost de Hondt) (17 October 1563 – 12 February 1612) was a Flemish and Dutch engraver and cartographer. He is sometimes called Jodocus Hondius the Elder to distinguish him from his son Jodocus Hondius II. Hondius is best known for his early maps of the New World and Europe, for re establishing the reputation of the work of Gerard Mercator, and for his portraits of Francis Drake. He inherited and republished the plates of Mercator, thus reviving his legacy, also making sure to include independent revisions to his work. One of the notable figures in the Golden Age of Dutch cartography (c. 1570s–1670s), he helped establish Amsterdam as the center of cartography in Europe in the 17th century.
Өмірбаян
Гондиус Ва́ккенде дүниеге келіп, Гент қаласында өсті. Алғашқы жылдары ол гравер, аспап жасаушы және жер шарын жасаушы ретінде танылды. 1584 жылы ол әпкесі Якоминамен бірге Фландриядағы діни қиындықтардан қашу үшін Лондонға көшіп келді. 1587 жылы Лондонда ол металл типтерін гравюралаған Хендрик ван ден Кирдің қызы Колетт ван ден Кирге (кейде Колетт Хондиус деп те аталады) үйленді және оның ағасы Питермен, сонымен қатар карта жасаушы және гравёрмен бірлесіп жұмыс істеді. Англияда жүргенде, Хондиус 1570-ші жылдардың соңында әлемді айналып келген Фрэнсис Дрейктің жұмысын жариялауда маңызды рөл атқарды. Атап айтқанда, 1589 жылы Хондиус Нью-Альбион шығанағының қазір танымал картасын жасады, онда Дрейк Солтүстік Американың батыс жағалауында, Калифорния штатындағы Дрейк шығанағында қысқа уақытқа қоныс тепті. Хондиус сонымен қатар Дрейктің бірнеше танымал портреттерінің суретшісі деп саналады, олар қазір Лондондағы Ұлттық портрет галереясында сақталады. Сонымен қатар, Хондиус 1588 жылы «Теңізшілер айнасы» (Mariners Mirrour) және 1592 жылы аяқталған Эмери Молинекстің алғашқы ағылшын глобустарына кестелер салды. 1593 жылы әйелі мен Питер ван дер Кирдің еріп, Амстердамға көшіп барды, ол өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Амстердамдық баспагер Корнелис Клэшпен бірлесіп, 1604 жылы Меркатордың немересінен Герард Меркатордың атласының тақталарын сатып алды. Меркатордың еңбегі Ортелийдің «Theatrum Orbis Terrarum» атты шығармасымен салыстырғанда көлемі кішірейіп қалды. Хондиус Меркатордың жұмысын 36 қосымша картамен (олар 107 түпнұсқа картаға қосылды), соның ішінде өзі жасаған бірнеше картаны қоса, қайта жариялады. Өзінің қосқан үлесін ескергеніне қарамастан, Хондиус Меркаторды еңбектің авторы ретінде толық мақтады, ал өзін баспагер ретінде көрсетті. Хондиус Меркатордың еңбегінің жаңа басылымы үлкен сәттілікке ие болды және бір жылдың ішінде сатылып түгелдей таусылды. Кейін Хондиус екінші басылымын, сондай-ақ кішігірім нұсқасын – «Атлас Кіші» (Atlas Minor) шығарды. Карталар содан бері «Меркатор/Хондиус сериясы» деп аталады. Хондиус Ибраһим Гостың туысы болды және Госқа карта жасау мен гравюралауды үйретті. Француз тіліндегі «Атлас Кіші» басылымында карталық белгілерді қолдана отырып, тақырыптық картаның алғашқы үлгілерінің бірі кездеседі. Бұл карта «Designatio orbis christiani» (1607) деп аталады және ол негізгі діндердің таралуын көрсетеді. Хондиус Джон Спидтің 1611/2 жылы жарық көрген «The Theatre of the Empire of Great Britaine» атласын басып шығару үшін мыс пластиналарды пайдаланды. Хондиус 1612 жылы Амстердамда 48 жасында қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Амстердамдағы баспа жұмысын жесірі, екі ұлы – Жодокус II және Генрикус, сондай-ақ күйеуі Иоганн Янсониус жалғастырды, оның аты 1633 жылдан кейін атласта баспадашы ретінде пайда болды. 1606 жылы латын тілінде шыққан алғашқы басылымнан бастап, атластың елуге жуық нұсқасы Еуропаның негізгі тілдерінде жарық көрді. Ислам әлемінде атласты түрік ғалымы Катип Челеби ішінара аударды. Кейде бұл серияны «Меркатор/Хондиус/Янсониус» сериясы деп атайды, Янсониус кейінгі еңбектеріне салған үлесі үшін. Антарктидадағы Хондиус шығанағы Жодокус Хондиустың құрметіне аталған.
Hondius was born in Wakken and grew up in Ghent. In his early years he established himself as an engraver, instrument maker and globe maker. In 1584 he moved to London with his sister Jacomina to escape religious difficulties in Flanders. In 1587 in London he married Colette van den Keere (sometimes known as Colette Hondius), daughter of Hendrik, an engraver of metal type, and collaborated with her brother Pieter, also a mapmaker and engraver. While in England, Hondius was instrumental in publicizing the work of Francis Drake, who had made a circumnavigation of the world in the late 1570s. In particular, in 1589 Hondius produced a now famous map of the bay of New Albion, where Drake briefly established a settlement on the west coast of North America at Drake's Cove, California. Hondius is also thought to be the artist of several well known portraits of Drake that are now in the National Portrait Gallery in London. Also Hondius had engraved charts in the Mariners Mirrour (1588) and the first English globes, those of Emery Molynex completed in 1592. In 1593, accompanied by his wife and Pieter van der Keere, he moved to Amsterdam where he remained until the end of his life. In co operation with the Amsterdam publisher Cornelis Claesz in 1604 he purchased the plates of Gerard Mercator's Atlas from Mercator's grandson. Mercator's work had languished in comparison to the rival Theatrum Orbis Terrarum by Ortelius. Hondius republished Mercator's work with 36 additional maps (which were added to 107 original maps), including several which he himself had produced. Despite the addition of his own contributions, Hondius gave Mercator full credit as the author of the work, listing himself as the publisher. Hondius's new edition of Mercator's work was a great success, selling out after a year. Hondius later published a second edition, as well as a pocket version Atlas Minor. The maps have since become known as the "Mercator/Hondius series". Hondius was a cousin of Abraham Goos, and he taught Goos mapmaking and engraving. In the French edition of the Atlas Minor we find one of the first instances of a thematic map using map symbols. This is a map entitled Designatio orbis christiani (1607) showing the dispersion of major religions. Hondius used copper plates to print John Speed's atlas The Theatre of the Empire of Great Britaine, which was published in 1611/2. Hondius died, aged 48 (1612), in Amsterdam. After his death, his publishing work in Amsterdam was continued by his widow, two sons, Jodocus II and Henricus, and son in law Johannes Janssonius, whose name appears on the Atlas as co publisher after 1633. Eventually, starting with the first 1606 edition in Latin, about 50 editions of the Atlas were released in the main European languages. In the Islamic world, the atlas was partially translated by the Turkish scholar Kâtip Çelebi. The series is sometimes called the "Mercator/Hondius/Janssonius" series because of Janssonius's later contributions. The Hondius Inlet in Antarctica is named after Jodocus Hondius.
Вермеердің картиналарындағы глобустардың суреті
Ғалымдар XVII ғасырдағы танымал суретші Иоганнес Вермеердің 1668 жылғы "Астроном" және 1669 жылғы "Географ" картиналарында бейнеленген глобустар Гондиус жасаған глобустардың жұбына негізделгенін айтады. Бұл екі глобустың мұқият қаралымы 1618 жылы Гондиус жасаған глобустармен керемет ұқсастықтарды көрсетеді. Олардың біреуі жерді, екіншісі жұлдыздық аспанды бейнелейді. Вермеердің "Астроном" картинасында ғалым Гондиус жасаған аспан глобусының нұсқасын қарастырады, ал "Географ" картинасында Гондиус жасаған жер глобусы артқы шкафтың үстіне қойылған. Гондиус жасаған аспан глобусының нұсқасын Амстердамдағы Теңізшілік мұражайында, ал жер глобусын Нью-Йорктегі Испан қоғамы мұражайы мен кітапханасында табуға болады.
Scholars have argued that the globes depicted in celebrated 17th century painter Johannes Vermeer's 1668 The Astronomer and 1669 The Geographer were based on a pair of globes by Hondius. Close inspection of these two globes reveals striking similarities to a pair of globes made in 1618 by Hondius. The globes were made as pendants, one depicting the earth while the other depicted the constellations. In Vermeer's The Astronomer the scholar consults a version of Hondius' celestial globe and in The Geographer Hondius' terrestrial globe can be seen placed atop the back cabinet. A version of Hondius' celestial globe can be found in the Scheepvaartmuseum in Amsterdam and the terrestrial globe can be found in The Hispanic Society Museum & Library in New York City.