Кіріспе

Ежелгі Мысырдың тік кобра мотиві – билік пен құдайлықты білдіретін символ.

Урей (/j/ʊəˈr//iː//ə//s/) немесе Орей (Ежелгі грек: Οὐραῖος; египет: wikt:jꜥrt, "көтерілген кобра", көпше түрі: Uraei) – ежелгі Мысырда егемендік, патшалық, құдайлық және илаһи биліктің символы ретінде қолданылған египет кобрасының стилденген, тік нысаны.

Символизм

Урей – Ваджет құдайының символы. Ол ежелгі Мысыр құдайларының бірі болды және жылан құдайы болғандықтан, көбінесе кобра түрінде бейнеленген. Оның табыну орталығы Пер-Ваджет қаласында орналасқан, кейін гректер оны Буто деп атады. Ваджет Нил дельтасының қамқоршысы және Төменгі Мысырдың барлық жерін қорғаушы болып саналды. Фараондар урейді бас киімі ретінде тағушы еді: Ваджеттің денесі басының үстінде немесе тәж сияқты басты айнала қоршап тұратын түрінде; бұл Ваджеттің қорғауын білдіріп, фараонның жерге деген билігін нығайтатын. Фараонның басына кигізілген урей, оның тәжінің бір бөлігі саналды. Фараонды урейді кию арқылы ғана тануға болар еді, ол билеушіге заңдылық сыйлады. Осы дәстүрдің куәлігі біздің заманымыздан бұрынғы үшінші мыңжылдықтағы Ежелгі мемлекет кезеңінде де кездеседі. Ваджетпен байланысты немесе оның бір бөлігі саналатын бірнеше құдайлар да урейді киген түрде бейнеленген. Мысыр біріктірілген кезде, ақ құс түрінде бейнеленген және Жоғарғы Мысырдың қамқоршысы болған Нехбет құдайының бейнесі, Ваджеттің бейнесімен бірге урейге қосылды. Бұл бейне біріктірілген Мысырды билеген фараондардың тәжін айналдыратын. Олардың жеке-жеке табыну рәсімдерінің болуы, көптеген Мысыр құдайлары сияқты бірігуіне кедерес келтірді. Олар Небти немесе Екі бике деп аталды, біріктірілген Мысырдың бірлескен қорғаушылары мен қамқорлары болды.

Иероглиф ретінде

Урей мүсіндерді безендіруге немесе фараонның әшекейі ретінде пайдаланудан басқа, ол зергерлік бұйымдар мен амулеттерде де қолданылған. Бірақ, тағы бір маңызды қолданысы – иероглиф ретінде. Урей орнамасының мумиялық қабірдегі мысалы ретінде 21-ші династияның бас діни қызметкері, I Шошенк Дедптахиуфанхты қараңыз. Ең қарапайым иероглиф – «Кобра» (Урей); алайда, одан да кіші санаттар бар, олар: құдай, діни қызметкер, құдай Менхит, құдайдың ғибадатханасы (атер), құдай Изида және соңында құдай: (құдайдың (ntr) негізіндегі Кобра (Урей)). Розетта тасында соңғы мысалдың көпше түрі қолданылады, «3 × «құдай туы», әр тудың табанында Кобра». Розетта тасының тарихында патша (патшаның діни қызметкерлері) өзін құрметтеу себептерін тізімдейді, ал «Құдайлар мен Құдайлар (көпше түрінде)» оған сыйлықтарын береді. Розетта тасының соңғы үштен екі бөлігінде оның қалай құрметтелетіні, соның ішінде Розетта тасын орнату туралы, барлығы оқысын деп жазылған. Иероглифтерді қолданудың тағы бір мысалы – «ғибадатхана» және «құрылыстар» иероглифтерінің әшекейлері ретінде қолданылуы.

Көк тәж

Жаңа патшалық кезеңінен бұрын, Урейдің денесі Көк тәждің көтерілген басының артында айналып, дөңгелек құрайтын. Патша көбінесе шайқаста және шайқас салдарынан туған көріністерде Көк тәж киген күйінде бейнеленеді. Бұған қоса, кішкентай мөлшердегі патша әдетте қорғаушы құдайлар тобында бейнеленгенде Көк тәж киетін. Көк тәж киген патшаның алып мүсіндері өте сирек кездеседі; әдеттегі патша мүсінінде де Көк тәж болмайды. Сонымен қатар, Урейімен бірге Көк тәждің суреттері Рамсес кезеңінің соңына дейін патшалық қабірлерді безендірмеген. Жер бетіндегі құдай патшаның, өмірлік түрінде қосымша қорғауға мұқтаж екені ойылды, бұл Урейдің қорғау қасиеттерін күшейтті. Урей әдетте қымбат металдардан, көбінесе алтыннан, кейде күмістен жасалып, бағалы тастармен әшекейленген.

Серафим

Еврей Киелі кітаптарында және кейін яһуди, христиан және ислам дәстүрлерінде кездесетін періштелердің серафим тобы көбінесе жыландармен байланыстырылады және олардың урейс тұжырымынан пайда болғаны саналады. Израиль аймағында көп қанатты урейс амулеттері кеңінен таралған.

Жалпы көздер

Алчин, Линда. "Урей символы". Мысыр құдайлары. Siteseen Ltd, н.д. Web. Бадж, сэр Э. А. Уоллис. Мысыр иероглифтерінің сөздігі, екі томдық (Dover Publications, Inc, Нью-Йорк), шамамен 1920 ж., Dover басылымы, шамамен 1978 ж. Иероглифтердің үлкен санатталған тізімі, 1-том, бб. xcvii–cxlvii (97–147, 50 бет). Дюнан, Франсуаза және Кристиан Зиви Кош. "Космоногиялар, жаратылыс және уақыт: жаратылыстағы тәртіп пен тәртіпсіздік". Мысырдағы құдайлар мен адамдар: б.з.д. 3000 – 395 ж. Итака: Корнелл университеті, 2004. 347-бет. Басылды. "Мысырлық символдар: Урейус". Мысыр құдайлары мен құдайшалары. Мысыр құдайлары. org, н.д. Web. Хаген, Роза Мари және Райнер Хаген. Мысыр; Адамдар, құдайлар, фараондар (Barnes and Noble Books, Нью-Йорк), шамамен 2003 ж. (алғашқысы: Taschen, GmbH, Кельн), шамамен 2003 ж., 1999 ж., 202-бет. Хардвик, Том. "Жаңа Мемлекеттегі Көк тәждің иконографиясы". The Journal of Egyptian Archaeology, 89-том, 2003 ж., бб. 117–141. Джонсон, Салли Дж. (1990 ж.). Ежелгі Мысырдың Кобра құдайы: Династияға дейінгі, ерте династиялық және Ескі Мемлекеттік кезеңдер. Kegan Paul International. Ривз, Николас. Ежелгі Мысыр: Ұлы жаңалықтар, жылдық жылнама (Thames and Hudson Ltd, Лондон), шамамен 2000 ж. "1920 жыл, Эль-Лахундағы Сезострис II-нің алтын Уреюсы", 157-бетті қараңыз.