Кіріспе

Музыкалық аспап

Альт флейтасы – Батыс концерттік флейталар отбасының мүшесі, стандартты До флейтасынан және сирек кездесетін флейта д’амурдан төмен дыбысталады. Ол стандартты До флейтасы және пикколодан кейін отбасының үшінші ең көп таралған мүшесі болып табылады. Ол өзінің диапазонының төменгі бөлігінде бай, жұмсақ дыбысымен ерекшеленеді. Альт флейтаның түтігі диаметрі және ұзындығы жағынан До флейтасынан әлдеқайда үлкен, сондықтан оны ойнаушыдан көп көлемде ауа (ауа көлемі) талап етеді, бірақ сонымен қатар ауа жылдамдығының төмендеуін қажет етеді. Бұл оның диапазонының ең төменгі октавасы мен жартысында күшті динамикалық эффектіге ие болуына мүмкіндік береді. Оның диапазоны G3 (орталық Додан төменгі G) -ден G6-ға дейін (бесқырлы нота тақтасының жоғары жағындағы 4 сызық) және D♭7-ге дейінгі альтиссимо регистрін қамтиды. Ол До флейтасы мен пикколо сияқты саусақтарды қолданады, бірақ G тоналығында транспозициялық аспап (жазылғаннан төртінші интервал төмен дыбысталады). Бұл аспапты қолданатын британдық музыка оны бас флейта деп атайды, бұл шатасуға әкелуі мүмкін, себебі бас флейта деп белгілі жеке аспап бар. Бұл атаудың шатасуының себебі – қазіргі До флейтасының диапазоны Ренессанс дәуіріндегі тенор флейтасымен бірдей болғандықтан, төменгі дыбыстағы аспапты бас деп атаған.

Тарих

Алт флейтаның нақты қашан жасалғаны белгісіз, бірақ үлкен флейталар бірнеше ғасыр бойы болған. Алт флейтаға қатысты ең маңызды жаңалықтарды Теобальд Боэм 1850 жылдары жасады, ол G тонында альт флейта жасап, оны өзінің сүйікті аспабы деп атады. Зерттеулерге сәйкес, бұл шамамен 1854-55 жылдары, Боэм 60 жасқа толған кезде болған. Осы альт флейтаның жасалу себебі – төмен дыбысты флейталардың бұрынғы кемшіліктерін жою еді. Боэмнің жаңа флейта дизайнында саусақтардың жеткендеуіне қажетті ұзындықты қысқарту үшін рационалды клапан жүйесі мен рычагтар қолданылды. Сонымен қатар, G тонының төменгі регистрін қолдау үшін флейтаның құрылысына өзгерістер енгізілді. Құрылыстың мөлшерімен қатар, жаңа, үлкен құрылысты толықтыру үшін клапанның орналасуы мен мөлшері де өзгертілді. Дегенмен, иілген бас бөлігі кішірек қолдары немесе алақандары бар флейташылар үшін ыңғайлырақ болуы мүмкін; оны кішірек орындаушылар жиірек таңдайды, себебі ол қолдарды аз созуды қажет етеді және ауырлық орталығын орындаушыға жақындатып, аспапты жеңілдетеді. Бас бөлігінің конустық құрылысы сапалы дыбыс беруге мүмкіндік береді және ол ауыз тесігін қамтиды. Альт флейтаның корпусы мен табан бөлігі жабық немесе ашық клапанды болуы мүмкін. Көптеген альт флейталар жабық клапанмен жасалады, ал Кингма жүйесіндегі альт флейталар ашық клапанмен де қол жетімді.

Өлшемі

Альт флейтасы, басқа төмен дыбысты флейталармен бірге, концерттік флейтаға қарағанда ұзынырақ жасалады; флейта неғұрлым үлкен болса, оның дыбысы да соғұрлым төмен болады. Альт флейтаның диаметрі шамамен 1 дюйм, ал ұзындығы 34 дюйм шамасында. Бұл концерттік флейтаға қарағанда диаметрі ¼ дюймге кеңірек және ұзындығы шамамен 8 дюймқа жуық (бұл өлшемдер флейтаның иілген немесе түзу бас жағына және адам флейтаның жалпы ұзындығын немесе дыбыс шығаратын ұзындығын өлшей ме, яғни, үрлеу тесігінің ортасынан флейтаның соңына дейінгі қашықтықты өлшей ме, соған байланысты өзгеруі мүмкін). Альт флейтаның дыбыс тесіктері оның өлшеміне қатысты, қазіргі концерттік флейтаның дыбыс тесіктерінен сәл кішірек. «The extended alto flute: The history and development of the alto flute» кітабының 26-бетінде, аспирант Джон Эдвард Дэвис жазған диссертациясында, қазіргі заманғы альт флейтасының дизайны және оның альт флейта репертуарындағы кеңейтілген техникаларға және оқу материалдарына тигізетін әсері туралы зерттеуде, «орташа және түрлендірілген альт флейталардың дыбыс тесіктері c флейтасына қарағанда салыстырмалы түрде кішірек екені көрсетілген». Ол Говард Шордың «Жүзіктердің иесі» фильмінің музыкасында және көптеген басқа заманауи фильмдердің музыкасында да қолданылады. 1940 жылға дейін ол Голливудта сирек қолданылған; аспапты пайдаланған Бродвейдің алғашқы оркестрлеулерінің арасында Джером Керннің «Ауадағы музыка» (1932) және Роберт Рассел Беннет нотаға түскен «Мамыр айына өте жылы» (1939) туындылары бар (қолжазба оркестрлеулер Джером Керн жинағында, Музыка бөлімі, Конгресс кітапханасында сақталады).

Орындаушылар мен ізашарлар

ХХ және ХХІ ғасырларда альт флейтада шеберлік танытқан мамандар пайда болды. Олардың ішінде француздық импровизатор және композитор Кристиан Ле Делезир, американдық Кристин Поттер, американдық Пейдж Лонг, британдық Kingma жүйесіндегі альт флейташы Карла Рис, джаз орындаушылары Али Райерсон және Брайан Ландрус, қазір Австралияда тұратын американдық Питер Шеридан, швейцариялық композиторлар және орындаушылар Маттиас Зиглер мен Стефан Келлер, сондай-ақ голланд композиторы және орындаушысы Энн Ла Берге бар. Неміс электрондық тобы Kraftwerk-тің мүшесі Флориан Шнайдер Эслебен топ құрылған алғашқы жылдары альт флейтада ойнаған.

Кристин Поттер

Кристин Поттер Нью-Мексико университетінде оқып жүрген кезінде альт флейтамен байланыс орнатты. Флейтада тәжірибесі артып, аспапқа деген сүйіспеншілігі күшейгенде, альт флейтаға арналған музыкалық репертуар мен баспагерлердің тізімін жасауға кірісті. Оның репертуары соншалық деңгейге жетті ki, ол өзінің тағлымдарын интернетте, осы аспапта ойнауға қызығушылық танытқан адамдарға қолжетімді етуді қалады. Осы арқылы ол Карла Рис сияқты басқа флейташылармен байланысып, екеуі бірлесіп музыка тізімін жасады. Поттер Чикагода өткен конгресте альт флейтасын төменгі регистрдегі жеке орындаушылық аспап ретінде көрсету мүмкіндігіне ие болды. Бұл жақсы қабылданды және Поттерді ел бойынша түрлі концерттерде өнер көрсетуге шақырды. 2012 жылы Лас-Вегаста өткен конвенцияда Поттер басқа төменгі флейта мамандарымен бірлесіп жұмыс істеген төменгі флейталар ансамблінің әлемдік премьерасын ұйымдастырды. Көрмеге келген тыңдаушылардың жоғары бағасы Поттерді әлемнің түкпір-түкпірінен орындаушылар мен композиторлармен байланысуға шабыс дамыды. Содан бері ол төменгі флейтаның ерекшелігін көрсететін он үш туындыға тапсырыс берді, сондай-ақ өзінің көптеген аранжировкаларын мен шығармаларын жасады. Ол Ұлттық флейта қауымдастығының Төменгі флейталар комитетін басқарған алғашқы адам және Вашингтон қаласында Халықаралық төменгі флейталар фестивалін ұйымдастырушы болды, осы фестивальге барлық деңгейдегі және жастағы флейташыларды біріктіріп, төменгі флейтаға басымдық берді. Көптеген конкурстар өткізумен қатар, Поттер альт флейтасын қолдану және альт және басқа төменгі флейталарды зерттеу саласындағы маңызды орындаушы және пионер болды.

Пейдж Лонг

Пейдж Лонг бастапқыда жұмыс орнындағы факультет оркестрінде скрипка ойнады. Оған пикколода ойнау ұсынылды, ол жаңа мүмкіндіктер ашу үшін бұл қызметке келісті. Бір жылдан кейін оған флейта сабақтарын оқыту ұсынылды. Осы қызметте жүргенде Лонг көбірек адамдарды тарту үшін флейта хорын құрды және альт флейта мен бас флейта сатып алуға рұқсат алды. Хор өте танымал болды, бірақ ол төменгі дыбыстың сапасын жақсарту қажеттігін түсінді. Ол конгреске қатысып, онда төменгі флейталар ансамблін естіді, осыдан қызығушылығы артып, өзінің ансамбльдері үшін көбірек төменгі флейталар жинауға бел буды. Үш жылдан кейін өткен конгресте Лонг Солтүстік және Оңтүстік Америкадағы алғашқы альт флейтаны сатып алу мүмкіндігіне ие болды. Пейдж Лонг көп жылдар бойы және көп ақша жұмсап, төменгі флейтаны көптеген ансамбльдерге енгізуге тырысты және музыкада төменгі флейтаның ең жақтаушысы болды.