Кіріспе

Мифтік кейіпкер

Грек мифологиясында Эльпенор (/ɛ//l/'/p//iː//n//ə//r/; Ежелгі грек: Ἐλπήνωρ, gen.: Ἐλπήνορος), сондай-ақ Эльпинор /ɛ//l/'/p//aɪ//n//ə//r/ деп те жазылады, Одиссейдің ең жас серігі болған. Кирке аралында ол маскүнем болып, түнді үйдің шатырында өткізуді шешті. Таңертең ол баспалдақтан сығалап құлап, мойнын сындырып, дереу қайтыс болды.

Мифология

Эльпенор өзінің есі мен күшімен ерекше көзге түспесе де, Троя соғысынан аман қалды және «Одиссея» дастанында кездеседі. Ол Лестригондықтардан аман қалған ең жас адам. Одиссей Кирке аралы Аэаяда болғанда, Эльпенор мас болып, Кирке сарайының шатырына шығып ұйықтап қалды. Ертесі күні, жолдастарының Аидқа сапарға дайындалып жатқанын естіп оянғанда, шатырда екенін ұмытып құлап, мойны сындырып көз жұмды. Одиссей мен оның серіктері оның жоқ екенін байқағандай болды, бірақ оны іздеуге уақыттары болмады. Одиссей Аидқа келгенде, Эльпенор Одиссейді қарсы алған бірінші көлеңке болды және одан Аэаяға қайтып, оны лайықты өртеп, жерлеуді сұрады. Артынан Аидтағы міндетін аяқтаған соң, Одиссей Аэаяға оралып, Эльпенордың денесін өртеп, сосын қару-жарағымен бірге жерлеп, қабірін кемесінің ескегімен белгіледі.

Кейінгі тарихи қолданысы

Эльпенордың оқиғасын Вергилийдің "Энеидасындағы" Палинур оқиғасының көрінісі ретінде қарастыруға болады. "Энеидада" Энейдің серіктерінің бірі Палинур кемеден құлап, жақын жердегі аралға жүзіп жетеді. Ол сол аралда тұратын жергілікті тұрғындар тарапынан өлтіріледі. Кейін Әней патшалыққа барып, Палинурды көреді. Онда Палинур Әнейден лайықты жерлеу рәсімін өткізуді сұрайды. Эльпенор оқиғасы Жаңа өсиеттегі Еутих оқиғасының бастауы болуы мүмкін.

Қазіргі қолданысы

Патрик "Пэдди" Дигнамның кейіпкері, оның жерлеу рәсімі Джеймс Джойстің "Улисс" романының 6-шы ("Аид") эпизодының негізгі тақырыбы болып табылады. "Улисс" романының бұл тарауы "Бей-бей-Брейверман" фильміне маңызды шабыт көзі болды. Эльпенор Жан Жиродукстің 1919 жылы жарық көрген "Эльпенор" атты қысқа романында қайтадан баяндалады, ол "Одиссея" дастанының кейбір оқиғаларын әзіл-қалжыңмен жеткізеді. Дерек Махон "Өмірлер" өлеңінде Эльпенорды еске алады (бірақ оны тікелей атамайды). Езра Паунд өзінің "Хью Селвин Моберли" поэмасында Эльпенорға сілтеме жасайды, поэмадағы басты кейіпкердің қабірі ескекпен белгіленген, ал қабір тасы Эльпенор туралы естелік сөздермен жазылған. Паунд Эльпенорды өзінің "Кантолардың" біріншісінде де қолданады: "Бірақ бірінші Эльпенор келді, біздің досымыз Эльпенор / Көмілмеген, кең далаға тасталған, / Кирке үйінде қалған дене мүшелеріміз, / Жыламаған, қабірға оралмаған, себебі тынымсыз еңбек күштірек болды". Арчибальд Маклиш 1933 жылы Эльпенор туралы эпикалық өлең жазды. Нобель сыйлығының лауреаты Джоргос Сеферис "Сезімтал Эльпенор" атты өлең жазды. Такис Синопулос "Эльпенор" атты өлеңін жазды. Rock of Ages 3: Make and Break видео ойынының оқиға режимінде Эльпенор басты кейіпкер болады, Гомердің "Одиссея" дастанының дәстүрлі батыры Одиссей, аттас Rock of Ages тасымен басылып қалғаннан кейін.