Кіріспе

Сингапур Чанги әуежайының МРТ станциясы – Чанги әуежайына және оның қосымша құрылысы Jewel-ге қызмет ететін жер асты МРТ станциясы. Станция Шығыс-Батыс желісінің (EWL) Чанги әуежайы тармағының соңғы бекеті болып табылады; оны SMRT Trains басқарады және шығыс-батыс бағытында салынған. Станцияның екі шеті Чанги әуежайының 2- және 3-терминалдарына тікелей қосылады. Әуежайға теміржол байланысы туралы жоспарлар 1980 жылдардан бері қарастырылып келген, бірақ мұндай тармақтың тиімділігі төмен болғандықтан тоқтатылған. 1994 жылы Чанги әуежайына жолаушылар ағынының артуы және 3-терминалдың құрылысын ұсынуымен, теміржол байланысы жоспарлары қайта жанданды. Қазіргі екі стансалық тармақ желісі 1996 жылы бекітіліп, 1998 жылы құрылысы басталды. Станция 2002 жылдың 8 ақпанында ашылды, бірақ күтілгеннен төмен жолаушылар сұранысы болды, дегенмен ол әуежайға балама көлік түрі ретінде қызмет етуде. 2008 жылы 3-терминал ашылғаннан кейін сұраныс артты. 2019 жылдың 25 мамырында Чанги әуежайының МРТ станциясы Томсон-Шығыс жағалау желісіне (TEL) қосылатыны хабарланды, бұл желі 2040 жылға қарай әуежайдың 5-терминалына дейін созылатын болады.

Алғашқы жоспарлары

1982 жылғы мамыр айында МРТ желісінің алғашқы жоспарларына Чанги әуежайына МРТ тармағы қосылған. Бұл тармақ МТР жүйесінің қалған бөлігі аяқталғаннан кейін салынуы тиіс еді. 1983 жылы Mass Rapid Transit Corporation (MRTC) компаниясы жүзеге асыру мүмкіндігін зерттеу барысында жолаушылар ағынының деңгейі мұндай тармақты құруға жеткіліксіз екенін анықтады. 1984 жылы МТР жүйесі бюджеттен арзан салынғаны себепті, байланыс жоспарлары қайта қарастырылды. 1985 жылы MRTC кеңесшілері әуежайға МРТ байланысының тиімділігін бағалау үшін әуежайға көлік үлгілерін зерттеу жүргізді. Бірақ кеңесшілер 1986 жылғы қаңтарда байланыстың алдағы уақытта мүмкін емес екенін мәлімдеді, себебі жолаушылар әуежайға таксимен баруды артық көреді. 1989 жылғы наурыз айында Чанги округінің депутаты Тео Чонг Ти әуежайға қосымша желі салу қажеттігін айтты, ол әуежайға жолаушылар сұранысының өсуіне қызмет ететінін жеткізді. Жауап ретінде Коммуникация министрі Ё Нинг Хонг Чанги аймағында даму жоспарлары болған жағдайда ғана ұзарту қарастырылатынын айтты, әйтпесе, сұраныс төмен болса, операциялық шығындар өтелмеуі мүмкін. 1991 жылы ол Чанги әуежайын пайдаланатын жолаушылар саны жылына 50 миллионға жеткенде ғана байланыстың құрылуының мақұл болатынын мәлімдеді, ал болжамдар бойынша әуежай 21-ші ғасырдың басында жылына шамамен 34 миллион жолаушыны қабылдайды. Министр сондай-ақ әуежайға қатынайтын экспресс жолдары мен қолжетімді такси тарифтері бар екенін атап өтті. 1992 жылы Коммуникация министрі Ма Боу Тан үкіметтің болашақ бағытқа қажетті жерді алдын ала резервтегенін хабарлады.

Темір жол байланысын аяқтау

1994 жылдың тамызында әуежай пайдаланудың күтілген көрсеткіштерден артуына байланысты (жылдық 6-7%-бен салыстырғанда 10%) теміржол желісін салу туралы ұсыныс қайта қарастырылды. Сингапур азаматтық авиация басқармасы (CAAS), жолаушылар ағынының өсуіне арналған жаңа терминал салуды жоспарлап, MRTC-ге әуежайға теміржол байланысы туралы ұсынысты қайта қарауға шақырды, себебі жаңа терминалды қамтамасыз ететін жаңа жолдар жеткіліксіз болуы мүмкін. CAAS сондай-ақ жаңа байланыстың жаңа терминалмен бірге салынуын ұсынды. MRTC әуежай байланысы бойынша зерттеулер бастады, бұл байланыс Танах-Мерах станциясынан EWL желісінен бөлінетін еді, бірақ аралық аялдамалар қарастырылмады. Құрлық көлігі басқармасының (LTA) тағы бір мүмкіндіктерді зерттеуінен кейін, вице-премьер Ли Сянь Лунг 1996 жылдың 15 қарашасында әуежайға деген сұраныстың артуын қамтамасыз ету үшін тармақ салынатынын жариялады. 2001 жылы аяқталуы күтілетін тармақ Танах-Мерах станциясынан басталып, Сомапахта (қазіргі Экспо) аралық аялдамасы арқылы Чанги бизнес-паркі мен көрме орталығына қызмет көрсететін еді. Аудандағы сұраныстың төмендігіне байланысты жүк және инженерлік кешендерге қарай тармақтың ұзартылуы жоспарланбады. 1987 жылдан бері тармақтың құрылысын қолдап келген Тео "қуанышқа толы" болды және бұл жаңалықты "керемет жаңалық" деп атады.

Құрылыс және ашылу

1998 жылдың қазан айында Чанги әуежайы станциясын салуға арналған келісімшарт Кумагай Гуми компаниясы мен Сембаванг Инженерлік және құрылыс компаниясының бірлескен кәсіпорнына тапсырылды. Келісімшартқа станцияның және оған қоса тікелей туннельдердің, 2- және 3-терминалдар арасындағы жаңа багаж туннелінің, сондай-ақ 3-терминалға қызмет ететін жаңа көлік жолының құрылысы кірді. Бұл жоба жапон технологиясы мен тәжірибесін субподрядшылар мен жеткізушілердің қолжетімділігі туралы жергілікті біліммен үйлестірді. 3-терминалды жобалаған CPG Consultants компаниясы LTA командасын күшейту үшін 20 қызметкерді жұмылдырды. 1999 жылдың 29 қаңтарында негіздік тас қалау рәсімі өтті. Рәсімде сөз сөйлеген Коммуникация министрі Ма Боу Тан станцияны салудың қиындықтарына тоқталды, ол LTA, CAAS және мердігерлер сияқты тараптардың тығыз ынтымақтастығын талап етеді. 1- және 2-терминалдардың кіреберіс және шығу залдарына қосылатын жолдар станция алаңының батыс жағына уақытша ауыстырылды. Станцияның шығыс жағы 2-терминал сияқты құрылыстардың жанындағы күрделі терең қазба жұмыстарына байланысты бірінші болып салынды. Станцияның батыс жағындағы туннельдер әртүрлі құрылымдардың негіздерінің күрделі орналасуынан өтуі керек болды, бұл негіздік бөлімдерді кең ауқымда қайта жаңартуды қажет етті. LTA туннельдерді қазу әдісін қарастырды, бірақ жұмыстардың беткі қабатта жүргізілуіне байланысты бұл әдістен бас тартты. Оның орнына диафрагмалық қабырғалардың ішінде ашық қазба және топырақты нығайту әдістері қолданылды. Президенттік шақырудың 2001 жылғы бөлігі аясында ЭКСПО мен Чанги әуежайы станциялары арасындағы туннельден қайырымдылық шарасы өтті. Чанги әуежайының метро станциясы 2002 жылдың 8 ақпанында ашылды, ал желінің кеңейтілуінің ресми ашылуы 2002 жылдың 27 ақпанында өтті. Станция ашылғаннан бері жолаушылар ағыны орташа деңгейде болды, себебі көптеген автобус бағыттары өз қызметін жалғастырды және жергілікті әуежай мен әуе компаниясының қызметкерлері үшін, сондай-ақ Шығыс-Батыс желісі бойында тұрмайтын саяхатшылар үшін ыңғайлы және арзан көлік құралы болып қала берді. Көптеген әуе саяхатшылары багаж сөрелері бар пойыздардың саны шешімді болмағандықтан, такси немесе жеке көлікпен саяхаттағанды жөн көрді. Такси жүргізушілері станцияның олардың табысына кері әсер еткенін, табыстың 20 пайызына дейін төмендегенін мәлімдеді. 2002 жылдың наурыз айына қарай станциядан күніне шамамен 20 500 жолаушы өткен. Дегенмен, филиал желісінің айналасында жолаушылар ағынын арттыруға бағытталған құрылыс жұмыстарына қарамастан, МРТ-ға тікелей қатынас ұйымдастыру тиімді деп табылған жоқ, сондықтан 2003 жылы Танах Мерахтан Чанги әуежайына дейін шаттл бағыты енгізілді.

TEL-ге енгізу

2016 жылдың шілдесінде көлік министрі Хоу Бун Ван Чанги әуежайынан қалаға тікелей қосылыс жасау үшін Томсон–Шығыс жағалау желісін (TEL) Чанги әуежайына дейін ұзарту мүмкіндігін жариялады. Бұл ұзарту болашақ 5-терминал ашылғанда қолданысқа беріледі. 2019 жылдың 25 мамырында LTA Танах Мерах пен Чанги әуежайы арасындағы желінің Чанги әуежайына дейін, Сунгеи Бедок MRT станциясынан 5-терминал арқылы өтетін ұзартумен TEL желісінің бөлігі болатынын хабарлады және 2040 жылы ашылатынын мәлімдеді. Осы станциядан Чанги әуежайының 5-терминалына дейін екі параллель туннель салу жұмысының келісім-шарты 321,7 миллион сингапур долларына (АҚШ доллары) Шанхай туннель құрылысы компаниясына тапсырылды. 2024 жылғы 29 сәуірде LTA TEL желісінің бөлігіне айналуға дайындық мақсатында қолданыстағы станцияны, сондай-ақ Танах Мерах және Экспо станцияларын өзгерту үшін тендер жариялады.

Оқиғалар

2002 жылдың 24 шілдесінде атриум қабырғасының әйнек панелі сынып кетті. Аймақ дереу жөндеу жұмыстары үшін жабылды, пойыздар қозғалысына әсер етпеді. 2003 жылдың 24 қыркүйегінде бір адам стансада қаза тапты, көрінетін себебі – шығу залынан бес қабаттан құлау. 2020 жылдың 16 қаңтарында таңертеңгі тексеру кезінде станция жанындағы рельс кесілісінде жарық анықталды. Бір платформа жұмыс істеп тұрды, ал пойыздар зардап шеккен кесіліске жақын жерде жылдамдығын төмендетуге мәжбүр болды. Ақаулық жойылды және кейін қызметтер қалыпқа келді.

Қызметтер

Чанги әуежайы стансасына Чанги әуежайы тармағының EWL қызмет көрсетеді, ол әуежайға Танах Мерах стансасынан шаттл қызметі ретінде қосылады. Станцияның ресми коды – CG2, ол 2003 жылдың маусым айында EW29-дан өзгерді. Танах Мерах бағытындағы келесі станса – Экспо стансасы. 2040 жылы Чанги әуежайы стансасына TEL желісі қызмет көрсететін болады, бұл желі әуежайға дейін созылатын болады. 2003 жылдың 22 шілдесінде бұл қызмет Чанги әуежайы стансасынан Танах Мерах стансасына дейін шаттл рейс ретінде қайта жаңартылды, онда Чанги әуежайы стансасынан келген пойыздар Танах Мерах стансасында аяқталады. Апта күндері Чанги әуежайы стансасынан алғашқы пойыз таңғы 5:31-де, сенбі күні таңғы 5:59-да, жексенбі күні таңғы 5:59-да шығады. Күндізгі соңғы рейс әуежайдан түнгі 00:06-да кетеді. Танах Мерах стансасынан Чанги әуежайына қарай алғашқы пойыз апта күндері және сенбі күні таңғы 5:20-да, жексенбі күні таңғы 5:47-де, ал Танах Мерах стансасынан әуежайға қарай соңғы пойыз түнгі 23:50-де кетеді. Пойыздар арасындағы интервал 7-ден 13 минутқа дейін ауыспайды.

Дизайн

Чанги әуежайы станциясы кең және ұзын, сонымен қатар дөңгелекті коляскада отыратындарға станцияға оңай кіруге мүмкіндік беретіндей тереңдікте салынған. Чанги әуежайы станциясы мүгедектерге қолжетімді алғашқы MRT станцияларының бірі болып табылады; ол тосқауылдарсыз қол жеткізу үшін лифттермен және пандустармен қайта жабдықталған. Көзі көрмейтін жолаушыларды станция арқылы бағыттайтын, көтеріңкі, дөңгелек немесе созылған түйіршіктерден тұратын тактильді еден жүйесі бар. Станция бағанасыз, бірақ платформа жиегінің бағаналарымен нығайтылған, олар бір-бірінен белгілі бір арақашықтықта орналасқан, сондай-ақ станцияның әр бөлігі бойында сыртқы диафрагма мен қабырға қабырғасы бар. Станцияның екі кіреберісінде арал платформасын ұстап тұратын әйнек атриум қабырғалары бар, олардың үстінен жарықтандырылған көпір созылып жатыр. Әйнек көпір екі терминал арасында ақысыз ауысуға мүмкіндік береді. Станцияның екі басында да ұзындығы және биіктігі шамамен болатын атриумдар орналасқан. Австралиялық Meinhardt Facades инженерлік компаниясы Ove Arup and Partners компаниясының инженерлік қолдауымен әйнек жүйесінің және атриум қабырғаларының кернеулі кабельдік құрылымының құрылымдық дизайнын жасады. Атриумдар станцияға максималды күн сәулесінің түсуіне мүмкіндік беретіндей етіп жобаланған, ал атриумдардың мөлдірлігін сақтау үшін ең аз мөлшерде құрылымдар қолданылған. 2011 жылы BootsnAll станцияны әлемдегі ең әдемі 15 метро стансасының қатарында 10-орынға қойды.