Кіріспе
Б.з.д. 258-246 жылдар аралығында Киренаика патшайымы болған Береника II Евэргетис (б.з.д. 267 немесе 266 – 221 жыл; Βερενίκη Ευεργέτις, Berenikē Euergetis, "Игілікке ие Береника") – Киренаика патшайымы 258-246 жылдар аралығында және Птолемей III-нің әйелі ретінде Птолемей Мысырының бірлескен патшайымы 246-222 жылдар аралығында болды. Әкесі Мага б.з.д. 250/249 жылы қайтыс болғаннан кейін ол Димитрийге үйленді, осылайша оған Киренаика тағын тапсырды. Анасымен қысқа билік күресінен кейін Береника Птолемей патшалығының үшінші билеушісі Птолемей III-ке тұрмысқа шықты. Бұл неке Киренаиканың Птолемей империясына қайта қосылуына әкелді. Мысыр патшайымы ретінде Береника үкімет ісіне белсенді қатысты, күйеуімен бірге Птолемей мемлекеттік культына енгізілді және өздігінен қасиетті құдай ретінде құлшынылды. Ол шашын құрбандыққа шалуымен әйгілі, осының нәтижесінде Кома Беренис шоқжұлдызы оның құрметіне аталды. Береника б.з.д. 221 жылы ұлы Птолемей IV Филопатор таққа отырғаннан кейін көп ұзамай регент Сосибиус тарапынан өлтірілді.
Berenice II Euergetis (267 or 266 – 221 BCE; Βερενίκη Ευεργέτις, Berenikē Euergetis, "Berenice the Benefactress") was queen regnant of Cyrenaica from 258 to 246 BCE and co regent queen of Ptolemaic Egypt from 246 to 222 BCE as the wife of Ptolemy III. She married Demetrius, thus giving him the throne of Cyrenaica, on the death of her father Magas in 250/249 BCE. After a short power struggle with her mother, Berenice married her half cousin Ptolemy III, the third ruler of the Ptolemaic kingdom. This marriage led to the re incorporation of Cyrenaica into the Ptolemaic empire. As queen of Egypt, Berenice participated actively in government, was incorporated into the Ptolemaic state cult alongside her husband and worshipped as a goddess in her own right. She is best known for sacrificing her hair as a votive offering, which led to the constellation Coma Berenices being named after her. Berenice was murdered by the regent Sosibius shortly after the accession of her son Ptolemy IV Philopator in 221 BCE.
Өмір
Киренаика б.з.д. 323 жылы, Ұлы Александр қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Птолемей I Сотер арқылы Птолемей мемлекетіне қосылды. Аймақты бақылау өте қиын болды және шамамен б.з.д. 300 жылы Птолемей I осы аймақты әйелі Береника I-нің бұрынғы некеден туған ұлы Магасқа тапсырды. Птолемей I қайтыс болғаннан кейін Магас тәуелсіздікке ұмтылып, оның орнын басып келген Птолемей II Филадельфпен соғысқа шықты. Шамамен б.з.д. 275 жылы Магас Птолемейлердің жауы болған Селевкид әулетінен шыққан Апамаға үйленді. Береника II олардың жалғыз қызы болды. Птолемей II 250-ші жылдардың соңында Киренаикалық Магаспен келісімге келуге тырысқанда, Берениканың өзінің жарты туысы, Птолемей II-нің мұрагері болашақ Птолемей III-ке үйленетіні туралы уағдаластыққа келді. Астроном Гай Юлий Гигиннің сөзіне қарағанда, Берениканың әкесі мен әскері шайқаста жеңілгенде, ол атқа мініп, қалған күштерін біріктіріп, көптеген жауларды өлтіріп, қалғандарын қашқындыққа мәжбүр етті.
Киринеяның патшайымы
Береника әкесінің тірісінде-ақ монеталарда базилисса (патшайым) деп аталатын. Киринея монеталарында патшайымның суреті, ΒΕΡΕΝΙΚΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ (Береника Базилисса) деген жазу және Магас монограммасы бар. Сурет жас және жабылмаған болғандықтан, бұл Магас қызы Береника II екеніне көбірек сенімділік береді, ал Магас анасы Береника I емес. Береника монеталары бойынша, Береника Кирине патшайымы болған жыл б.з.д. 258 жыл. Магас патша шамамен б.з.д. 250 жылы қайтыс болды. Осы кезде Берениканың анасы Апаме Птолемейлермен жасалған неке шартын орындаудан бас тартып, Береникаға үйлену үшін Антигонид князі Деметрийді Киринеге шақырды. Апаме көмегімен Деметрий қаланың билігін басып алды. Деметрий мен Апаме бір-біріне ғашық болғандары айтылады. Береника оларды бірге жатқан жерінен тауып, Деметрийді өлтірді, ал Апамеге ешнәрсе етпеді. Кирине билігі содан кейін Экдел және Демофан есімді екі киринеялықтың басшылығымен республикалық үкіметке тапсырылды, Берениканың б.з.д. 246 жылы Птолемей III-ке үйленгенге дейін, оның таққа отырғаннан кейін. Береника Киринеге белгілі бір тәуелсіздік берген болуы мүмкін.
Мысыр патшайымы
Береника Птолемей III-ге б.з.д. 246 жылы, оның таққа отырғаннан кейін үйленді. Береника да өз алдына бір құдай ретінде табынылды, ол Теа Эуэргетис (Игілікке Келуші Құдай). Ол көбінесе Афродита мен Изиспен теңестіріліп, кемелердің құлауынан қорғаумен байланысты болды. Осы культқа қатысты көптеген мәліметтер Птолемей IV немесе одан кейінгі кезеңдерге жатады, бірақ оның құрметіне Птолемей III тұсында Файюмда культ болғандығы куәландырылған. Бұл культ оның енесі Арсиноя II-ге арналған культқа ұқсас, ол да Афродита мен Изиспен теңестіріліп, кемелердің құлауынан қорғаумен байланысты болды. Бұл параллелизм екі патшайымның құрметіне соңнан жасалған алтын монеталарда да бейнеленген. Арсиноя II-нің монетасының сыртында екі мүйізді бұрыш бейнеленген, ал Берениканың монетасында бір мүйізді бұрыш бар.
Береника құлдырауы
Берениканың құдайлық мәртебесі "Берениканың шашы" тарихымен тығыз байланысты. Аңыз бойынша, Береника Птолемей III үшінші Сирия соғысынан қауіпсіз оралса, ұзын шашын құрбандық ретінде беруге уәде берген. Ол шашын Александриядағы Зефириум мүйісіндегі ғибадатханаға, Арсиноя II Афродита ретінде құлшылық ететін жерге арнады, бірақ ертесіне шаш жоғалып кетті. Самос қаласының астрономы Конон жоғалған шашты жұлдыздар шоқшасы деп анықтады, Афродитаның Берениканың құрбандығын мойындап, оны аспанға орналастырғанын мәлімдеді. Бұл шоқша әлі күнге дейін Coma Berenices (латынша "Берениканың шашы") деп аталады. Бұл оқиға Птолемейдің оралуына дейін немесе кейін болғаны белгісіз; Бранко ван Оппен де Руитер бұл Птолемей оралғаннан кейін болғанын (б.з.д. 245 жылғы наурыз-мамыр немесе мамыр айларында) болжайды. Бұл эпизод Берениканы қайта туудың құдайы Изиспен байланыстырды, себебі ол күйеуі Осириске аза тұтып, Коптоста шашынан бір тоқпақ арнаған деп есептелінеді. Б.з.д. бірінші ғасырдағы римдік ақын Катулл өлеңнің латын тіліндегі еркін аудармасын жасады, ал мазмұны Гигинус еңбегіндегі "Астрономия туралы" кітабында келтірілген. Оның эпиграммасы грек антологиясына енгізілді, бұл жеңістен көп өткен соң да маңыздылығын сақтап қалғанын көрсетеді.
Өлім
Птолемей III 222 жылдың соңында қайтыс болды, оның орнын Береникадан туған ұлы Птолемей IV Филопатор басты. Береника одан көп ұзамай, 221 жылдың басында қайтыс болды. Полибий оның жаңа патшаның регенті Сосибиус жасаған патшалық отбасының жалпы тазаруының бөлігі ретінде уланғанын мәлімдейді.