Кіріспе

Уэссекс патшасы (519–534) – ұқсас есімді екі британ патшасы. Сердик (Cerdic) – Англо-саксон жылнамасында Ұлыбританияға англо-саксон қоныстануының көшбасшысы, Уэссекс патшалығының негізін қалаушы және алғашқы патшасы ретінде сипатталған, шамамен 519-534 жылдар аралығында билік құрған. Кейінгі Уэссекс патшаларының әрқайсысы жылнамада Сердиктен қандай да бір жолмен тараған деп есептелген. Оның тегі, ұлты және тіпті өмір сүргендігі де көп дауға түскен. Алайда, кейінірек Батыс саксондық патшалар Уэссекстің негізін қалаушы деп мәлімдегенімен, ол замандастары үшін Гевиза тайпасының немесе халық тобының патшасы ретінде танылған. Гевизаның өзін «Батыс саксондардың патшасы» деп атаған алғашқы патшасы – 686 жылғы құжатта Кедвалла болды.

Этимология

Көптеген ғалымдар Ċerdiċ есімінің германдық емес, бриттондық – Ceretic есімінің бір түрі екенін санайды. Бриттондық тегі туралы гипотеза бойынша, Ċerdiċ британдық *Caratīcos немесе Corotīcos есімінен шыққан. Бұл Сердик тума бриттондық болғанын және оның әулеті уақыт өте ағылшын тіліне бейімделгенін көрсетеді. Бұл пікір оның ұрпақтарының кейбір есімдерінің германдық емес болуымен, оның ішінде Сеулин, Седда және Седвалла есімдерімен расталады.

Уэсекс патшасы

Англосаксондық хроникаға сәйкес, Сердик 495 жылы бес кемемен ұлы Синрикпен бірге Ұлыбританияға қонды, қонған жері «Сердиктің кен орны» деп аталды, қазіргі Гэмпширде орналасқан. 508 жылы ол Натанлеод есімді бритон патшасымен шайқасып, оны және 5000 адамын өлтірді, содан кейін барлық жер Сердисес Фордқа дейін «Натанлеага» деп аталды. 519 жылы ол Сердисес Фордта британиялықтармен тағы бір шайқасқа қатысты. Натанлеага көбінесе Гэмпширдегі Нетли Марш деп есептеледі, бірақ ол Нью-Форест аймағын да білдіруі мүмкін. Сердисес Форд Солтүстік Чарфордпен байланысты, ол «Domesday Book» кітабында «Cerde Ford» деп аталған. Оның жорықтарының бірі Уайт аралын бағындыру болды, кейін ол туыстары Стуф пен Витгарға (514 жылы Батыс саксондармен бірге келгендері айтылады) берілді. Англосаксондық хроника бойынша, Сердик 534 жылы қайтыс болды, оның орнын ұлы Синрик бағындырды. Хроникадағы Уэссекс тарихының ерте кезеңі сенімсіз деп саналады, себебі оқиғалардың қайталанған хабарламалары мен қарама-қайшы ақпараттар кездеседі. Дэвид Дамвилл Сердиктің нақты билік мерзімі 538–554 жылдары болғанын ұсынды. Монмуттық Джеффри сол кезеңде Бат қаласы түбінде шайқасқан саксондық соғыс басшысы Челдрик туралы айтқандықтан, кейбір ғалымдар (атаулардың ұқсастығына байланысты) Сердиктің 490 жылы (немесе кейінірек, бірақ 518 жылдан бұрын) болған Бадон тауы шайқасында британиялықтармен жеңілген саксондық басшы болғанын болжайды. Егер Дамвилл дұрыс болса, мұндай болмайды, ал басқалары бұл шайқасты Ælle немесе басқа саксон басшысына жатқызады. Сондықтан Вессекс патшалығының пайда болуы сақталған дәстүрлерде көрсетілген нұсқадан гөрі күрделірек болуы мүмкін. Кейбір ғалымдар Сердиктің тарихи емес, аңыздық тұлға екенін айтады, бірақ бұл пікір аздықпен қолдалады. Сердик туралы ең ерте дереккөз – англосаксондық хроника 9 ғасырдың соңында жазылған; ол, мүмкін, Уэссекс құрылуының қазіргі дәстүрін сақтағанмен, арадағы 400 жыл есептің дәлдігіне күмән тудырады. Англосаксондық хроникадағы жылнамалық жазбалар және сол дереккөздің кейінгі патшалар туралы есептеріндегі шежірелер Сердиктің ұлы Синрикпен алмасуын көрсетеді. Алайда, Хроника қолжазбаларына қосымша ретінде жазылған «Аталық тізім» олардың арасында бір буынды көрсетеді, яғни Сердик Креоданың әкесі және Синриктің әдесі болған. Сердиктен таралу Уэссекс патшаларының кейінгі ұрпақтары үшін қажетті шартқа айналды, және ол Уэссекс патшасы Эггберттің, ағылшын патшалығының және Англия мен Британияның кейінгі билеушілерінің түпкі атасы деп есептелді.