Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Виктория Кресінің иегері (1892–1916)
Canadian recipient of the Victoria Cross (1892–1916)
Лионель (Лео) Бомурис Кларк (1 желтоқсан 1892 – 19 қазан 1916) – британдық және Достастық әскерлеріне берілетін жаудың қарсы тұрған кезіндегі батылдығы үшін ең жоғары және ең беделді награда саналатын Виктория Кресінің канадалық иегері болған.
Lionel (Leo) Beaumaurice Clarke (1 December 1892 – 19 October 1916) was a Canadian recipient of the Victoria Cross, the highest and most prestigious award for gallantry in the face of the enemy that can be awarded to British and Commonwealth forces.
Ерте өмір
Кларк Онтарионың Уотердаун қаласының жанында 5-ші концессиялық жолда (Con 5 Lot 10) дүниеге келді. Ол балалық шағын ата-анасының туған жері Англияда өткізді, бірақ кейін оралды және шамамен 1903 жылы Манитоба штатының Виннипег қаласына қоныстанды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Канаданың солтүстігіндегі Канадалық Солтүстік темір жолында геодезист болып жұмыс істеді. Ол Виннипегке 27-ші батальонға қатысу үшін оралды, ал 1915 жылдың маусым айында Англияға келгеннен кейін 2-ші (Шығыс Онтарио полкі) батальонына, Канадалық экспедициялық корпусына, ағасы Чарльзбен бірге ауысты.
Clarke was born on the 5th Concession Road (Con 5 Lot 10), near Waterdown, Ontario. He spent his early years in England, home of his parents, but later returned and settled in Winnipeg, Manitoba in about 1903. When World War I started, he was working as a surveyor for the Canadian Northern Railway in the Canadian north. He returned to Winnipeg to enlist in the 27th Battalion, and after arriving in England in June 1915, transferred to the 2nd (Eastern Ontario Regiment) Battalion, Canadian Expeditionary Force to be with his brother, Charles.
Викторияның айқасы
Флерс-Курселет шайқасының негізгі шабуылы 1916 жылдың 15 қыркүйегіне жоспарланған. Оның мақсаты Мартинпуич пен Курселет арасындағы траншеялар тізбегін басып алу болды. 1916 жылдың 1 қыркүйегінде Кларк батальонына солтүстікке қарай Моуке фермасы мен Курселеттегі канадалық позиция арасындағы 50 ярдтық басып алу тапсырылды. Бұл туралы Лондон Газетті жазды. 1916 жылдың 9 қыркүйегінде Францияның Позиер қаласы маңында Кларк батальонының алғашқы үш ротасы шабуылға көтеріліп, төртінші рота резервте қалды. Кларк сол кездегі капрал міндетін атқарушы, сол жақтан жауды тазарту үшін бөлімге тағайындалды, осы арқылы сержанттың канадалық позицияны басып алғаннан кейін сақтайтын нығайтылған қамал салуына мүмкіндік берді. Оның бөлімшесі окопқа жеткенде, ол соншалықты қорғалған еді, олар қол гранаталары, штыктар және мылтықтарымен шайқасқа түсуге мәжбүр болды. Кларк тірі қалған жалғыз адам болды, ал қалғандары қаза тапты немесе жараланды. Сол кезде 20 неміс, оның ішінде екі офицер қарсы шабуыл жасады. Кларк револьверін оларға қарата атып, қатарын сиырды. Содан кейін ол екі жау мылтығын алып, оларды да атып тастады. Бір офицер штыкпен Кларкқа шабуыл жасап, аяғын жарақаттады, бірақ Кларк оны дереу атқылап өлтірді. Немістер шегінді, бірақ Кларк оларды қуа жете, тағы төртіншісін атып, бесіншісін тұтқынға алды. Барлығы Кларк 19 жауды өлтіріп, біреуін тұтқынға алды.
The main assault of the Battle of Flers Courcelette was scheduled for September 15, 1916. Its objective was to occupy a chain of trenches between Martinpuich and Courcelette. On 1 September 1916, Clarke's battalion was charged with capturing a 50 yard long salient between the Canadian position at Mouquet Farm and Courcelette to the north. As recounted in the London Gazette at the time. on 9 September 1916, near Pozières, France, the first three companies of Clarke's battalion went over the top, leaving the fourth in reserve. Clarke, an Acting Corporal at the time, was assigned to take a section to clear the enemy on the left flank to allow his company sergeant to build a fortified dugout that would secure the Canadian position once the salient was overrun. When his section reached the trench, it was so heavily defended that they had to battle their way through with hand grenades, bayonets and their rifles as clubs. Clarke was the only man left standing; the rest had either been killed or wounded. At that time, about 20 Germans, including two officers, counter attacked. Clarke advanced, emptying his revolver into their ranks. He then picked up two enemy rifles and fired those too. One of the officers attacked with a bayonet, wounding Clarke in the leg, but Clarke shot him dead. The Germans retreated, but Clarke pursued, shooting four more and capturing a fifth. In all, Clarke killed 19 of the enemy, capturing one.
Лондон газетінде жазылған өзгерістер
Лондон газетінде жарияланған оқиға бірнеше себептің салдарынан біршама "әдемілендірілген" болды және 1916 жылғы 9 қыркүйектегі оқиғалардан кейін жазылған Леоның ағасы Чарльзға (Чарли) Кларкқа айтқан шын тәжірибесінен өзгешеленді. Капрал болған Лео Кларкқа жеке қару ұстауға, киюге немесе пайдалануға рұқсат берілмеген, алайда ол карточка ойынында АҚШ сарбаздарының тобынан Colt Model 1905 теңізшілер корпусының тапаншасын және 2 қосымша дүкенін жеңіп алды. Бұл қару британдық экспедициялық корпусының (Бірінші дүниежүзілік соғыс) стандарты болмағандықтан және жаяу әскерге рұқсат етілмегендіктен, бірақ оқиғаларда шешуші рөл атқарғандықтан, ол ресми түрде есімдерін атамады және газетке қоса берілген қалайыдан жасалған гравюрада дұрыс көрсетілмеді – оның орнына Вебли револьвері (британдық қару) бейнеленді. Colt Model 1905 теңізшілер корпусының істемей қалуы мүмкін болған, бірақ бұл Кларк елордалық офицер үшін фактор болмады, себебі оның тапаншасы істемеді. Сонымен қатар, Лондон газетіндегі есепте Кларк елордалық офицердің "шабуылға" шыққаны айтылған, бірақ Кларк ағасына айтқандай, ол окоптан қозғалмай, өзін қоршаған жағына сүйеніп (оның жамбасында әлі де штык болғандықтан), нысананы тұрақты түрде алып, жау бұрылыстан шыққанда бірінен соң бірін атып өлтірді – әрбір 21 оғына бір өмір құрбан болды. Тапаншасы бос қалғаннан кейін ол неміс мылтығын алып, окоп бойымен жүрді. Немістер келген бұрылысқа жеткенде бірнеше сарбаз, сержант және офицерді кездестірді. Ол олардың қарсыласуын талап етті, бірақ офицер оларға соғысуға бұйрық берді. Лео оны атып өлтірді, ал қалған сарбаздар қарсыласудан бас тартты. Тек ол тұтқындармен бірге өз қатарларына оралғаннан кейін ғана ол және оның тұтқындары Лео қолданған мылтықтың бос екенін білді. Ағасы Чарльздың (Чарли) Кларктың айтуынша, сол күнгі оқиғалар (және жақтағы қарумен сарбаздарды бірінен соң бірін ату) Леоға қатты әсер еткен, сондықтан Лондон газетінің есебіне қарсылық білдірмеген, бірақ Леоның құрметке деген ынтасының азаюына себеп болды. Чарльз (Чарли) Кларк "Valour Road" кітабына үлкен үлес қосып, жарық көрмеген естеліктерін (қазір де Кларк отбасының қолында) аяқтады.
The account reported in the London Gazette was a somewhat 'polished' account for several reasons and differed from the actual experiences related by Leo to his brother Charles (Charlie) Clarke while recuperating shortly after the events of 9 September 1916. As a corporal, Acting Private Leo Clarke was not permitted to have, wear, or use a side arm, however he won a Colt Model 1905 Marine Corps and 2 extra magazines from a group of U. S. soldiers in a card game. As this sidearm was neither of British Expeditionary Force (World War I) issue, nor sanctioned for use by infantrymen—yet played a pivotal role in the events, it was neither referenced officially not represented correctly in the tinplate engraving which accompanied the Gazette article—it was represented as a Webley Revolver (a British weapon). That the Colt Model 1905 Marine Corps was known for jamming may or may not have been a factor as it did not jam for Acting Corporal Clarke. As well, the account in the London Gazette had Acting Corporal Clarke 'advancing' however per Clarke's recounting to his brother, he held his position in the trench and while bracing himself against the side (as he still had a bayonet through his thigh), Clarke took steady aim and shot them dead one by one as the enemy rounded a turn some distance away—claiming one life for each of the 21 rounds he had. It was once his pistol was empty, he picked up a German rifle and proceeded down the trench and after making the turn where the Germans had come, he found several soldiers, a sergeant, and an officer. He demanded their surrender but the officer ordered the men to fight. Leo shot him dead and the remaining soldiers surrendered. It was only after he returned to his own lines with the prisoners that he—and his prisoners—discovered that the rifle Leo used was actually empty. According to his brother Charles (Charlie) Clarke, the actions of the day (and the shooting one by one of the soldiers with the side arm) troubled Leo deeply that the London Gazette account wasn't challenged, but contributed to Leo's lack of enthusiasm for the honour. Charles (Charlie) Clarke completed an unpublished memoir (still in the hands of the Clarke family) which was a key contributor to the book "Valour Road'.
Өлім
1916 жылдың 11 қазанында Кларк батальонына жаудың қатты артиллериялық атысына ұшыраған, жаңадан басып алынған Регина траншеясын қорғау үшін алға жылжуға бұйрық берілді. Кларк траншеяның арт жағындағы ойықта тығылып отырғанда, бір снаряд жарылып, траншеяның артқы бөлігі құлап, оны топыраққа көмді. Оның ағасы оны қазып шығарды, бірақ Кларк паралич болды; жердің салмағы оның арқасын сығып, омыртқасын жарақаттады. Кларк №1 жалпы ауруханаға жеткізілді, бірақ 19 қазанда қайтыс болды. Ол Франциядағы Ле-Хаврден солтүстікке қарай 16 шақырым жерде орналасқан Этретат шіркеуінің кеңейтілген бейіште, II учаскеде, C қатарында, 3А қабірде жерленген. Сол кездегі газет мақаласына сәйкес, өлер алдында ол ата-анасына былай деп жазған: "Мен Виктория кресінен гөрі бірнеше айға үйге оралуды артық көремін."
On 11 October 1916, Clarke's battalion was ordered forward to secure the newly captured Regina Trench which was still under heavy enemy artillery fire. Clarke was crouching in a hole at the rear of a trench when a shell exploded and the back of the trench caved in, burying him. His brother dug him out, but Clarke was paralyzed; the weight of the earth had crushed his back and injured his spine. Clarke was taken to No. 1 General Hospital, but died on 19 October. He is buried in Plot II, Row C, Grave 3A, in Etretat Churchyard Extension, 16 miles north of Le Havre, France. According to a contemporary newspaper article, shortly before his death he wrote his parents, stating: "I don't care so much for the Victoria Cross as getting home for a couple of months."
Мұра
Кларк 1917 жылғы ақпанда Виктория кресімен қайтыс болғаннан кейін марапатталды. Кларктың әкесі Гарри, Виннипегтегі Портж және Мэйн көшелерінің қиылысында өткен салтанатта ұлының Виктория кресін алды. Медаль – «Батырлық үшін» деген ұранмен мөрленген қарапайым қола крест болды. Канаданың Девоншир герцогы (Канаданың генерал-губернаторы) алғаш рет 30 000-ға жуық адам қатысқан салтанатта марапатты жеке табыс ету үшін сапар жасады. Гарри Кларк король Георг V-тен ұлының батыл әрекеттері үшін мақтаған хат алды. 1925 жылы Виннипегтің Вест-Энд аймағындағы Пайн көшесі Кларк және Виктория кресімен марапатталған Фредерик Уильям Холл мен Роберт Шенкландтың құрметіне «Батырлық жолы» деп өзгертілді, олардың барлығы 700-ші блокта тұрған. Оның құрметіне Онтарио мұра қоры Уотердаундағы Корольдік Канада легионының бөлімшесінде ескерткіш тақта орнатты. Кларктың тарихы Канада бойынша ұлттық деңгейде көрсетілген Heritage Minutes бейнеролігінде жарияланды. Кларк отбасында естелік сақтау дәстүрі жалғасуда, өйткені Чарльз (Чарли) Кларк (Лео Кларктың інісі) үлкен ұлын Леоның естелігі үшін Лионель деп атады, ал отбасы бұл есімді кейінгі ұрпақтарында да сақтап келеді. 2010 жылы Чарльз (Чарли) Кларктың үлкен ұлы (Лео Чарльз Кларк, жеңесі және атымен) отбасының толық қолдауымен Виктория кресін және Кольт 1905 үлгісіндегі теңіз корпусының жеке қаруын Канада соғыс мұражайына тапсырды. Бұл оның Лео екеуінің және әкесі Чарльз (Чарли) Кларктың естелігі үшін жасалды. 2014 жылға қарай, мұражай барлық үш «Батырлық жолы» медалін, Виктория кресін алды және қазір олар Канаданың Онтарио штатындағы Оттава қаласындағы Канада соғыс мұражайында тұрақты түрде қойылған.
Clarke was posthumously awarded the Victoria Cross in February 1917. Clarke’s father, Harry, received his son’s VC at a presentation at the corner of Portage and Main in Winnipeg. The medal was a simple bronze cross stamped with the motto “For Valour.” For the first time, Canada’s Duke of Devonshire (Governor General of Canada), travelled to make a personal presentation of the award at a ceremony attended by about 30,000 people. Harry Clarke also received a letter from King George V, commending his son for his courageous actions. In 1925, Pine Street in West End, Winnipeg, was renamed "Valour Road" in honour of Clarke and fellow Victoria Cross winners Frederick William Hall and Robert Shankland, all of whom lived on the 700 block. A plaque in his honour was erected by the Ontario Heritage Foundation at the Royal Canadian Legion branch in Waterdown. Clarke's story was featured in a Heritage Minutes vignette, which was run nationally in Canada. The legacy of remembrance continues in the Clarke family as Charles (Charlie) Clarke (brother of Leo Clarke VC) named his eldest son Lionel after his late brother and the family has continued to honour this memory with the great nephew and great great nephew carrying this name as well. In 2010, the eldest son of Charles (Charlie) Clarke (nephew and namesake Leo Charles Clarke), with the full support of the family, donated the Victoria Cross as well as the Colt Model 1905 Marine Corps sidearm to the Canadian War Museum. This was donated in memory of both his Uncle Leo and his father Charles (Charlie) Clarke. By 2014, the museum had acquired all three Valour Road medals Victoria Cross and they are now on permanent display at the Canadian War Museum in Ottawa, Ontario Canada.