Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Үнді философы, логик және математик
Indian philosopher, logician and mathematician
Гангеша (, Гангеша Упадьяя) (14 ғасырдың бірінші жартысы) – Митила мемлекетінен шыққан үнді философы, логик және математик. Ол Навья Ньяя ("Жаңа логика") мектебін қалыптастырды. Оның "Таттвачинтамани" (Нәрселердің табиғаты туралы ойдың құнды жолы), сондай-ақ "Праманачинтамани" (Дұрыс білімнің жолдары туралы ойдың құнды жолы) деп те аталатын еңбегі, кейінгі барлық дамулардың негізгі мәтіні болып табылады. Осы мектептің логиктері ең алдымен өздерінің терминдерін және бинарлық емес логикалық категорияларға қатысты ұғымдарын анықтауға ден қойды.
Gaṅgeśa (, Gaṅgeśa Upādhyāya) (first half of the 14th century) was an Indian philosopher, logician and mathematician from the kingdom of Mithila. He established the Navya Nyāya ("New Logic") school. His Tattvachintāmaṇi (The Jewel of Thought on the Nature of Things), also known as Pramāṇacintāmaṇi (The Jewel of Thought on the Means of Valid Knowledge), is the basic text for all later developments. The logicians of this school were primarily interested in defining their terms and concepts related to non binary logical categories.
Өмір
Гангеша қазіргі Бихардағы Митила аймағының тумасы болған. Ол "Чадана" деген ауылда туып өскен, бірақ қазір оны табу мүмкін емес. Кейіннен ол философ әріпесі Удаянаның туған жері – Дарбханга қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай он екі шақырым жерде орналасқан Карион ауылында өмір сүрді. Ғалымдар Гангешаның дәл уақытын анықтауға күш салды, ең көп таралған болжам бойынша ол он үшінші ғасырдың соңында өмір сүрген, алайда соңғы пікірлер оны он төртінші ғасырға жатқызады. "Таттвацинтамани" (Т.С.) – эпистемология, логика және грамматика философиясының жүйелі баяны. Құдайдың бар екендігін дәлелдеу сияқты басқа да мәселелер, тыйым салынбаған. Гангеша өзінің ілімдерін "Жаңа Ньяя" деп атайды. "Жаңа Ньяя" термині Гангешаның теориялық ойларында ерекше жаңалық бар екенін білдірмейді, егерде әдіс-тәсілдегі жаңалықты ескермесек. Оның еңбегі ең көне Ньяядан Вайсешика мектебінің көптеген қағидаларын қабылдауымен және Ньяя ілімдерін Ескі Ньяяның 16 пәнінен (падартха) емес, төрт тақырыпқа бөліп ұйымдастыруымен ерекшеленеді. Гангешаның әдісінің жаңалығы – стиль және ұйымдастырудағы жаңалық. Ол бұрынғы ғалымдарға қарағанда терминдерді анықтауда әлдеқайда дәл және сақтықпен қараған; оның еңбегінің осы ерекшеліктері Навья Ньяя әдебиетінің шамамен жартысының "Т.С." немесе оған түсіндірмелер негізінде жазылуына себеп болды.
Gaṅgeśa was a native of the Mithila region in modern day Bihar. He seems to have been born and raised in a village called Chadana however this is no longer identifiable. He later lived in the village of Karion, the same village that fellow philosopher, Udayana came from which is twelve miles southeast of the city of Darbhanga. Scholars have struggled to find an accurate date for Gaṅgeśa with the most common estimate placing him in the late thirteenth century however recent opinion now places him in the fourteenth century. The Tattvacintāmaṇi (T. C.) is a systematic account of epistemology, logic, and the philosophy of grammar. Other subjects, such as the proofs of God, are treated incidentally. Gangesa refers to his own teachings as the New Nyaya. This term New Nyaya is not to be understood as implying any great originality in theory on Gangesa's part, but rather originality in method. His work differs from the oldest Nyaya in that he accepts many tenets of the Vaisesika school, and in his arrangement of Nyaya teachings under four headings rather than under the 16 subjects (padartha) of the Old Nyaya. The newness of Gangesa's method is newness of style and of organization. He is far more precise, more careful to define his terms, than were his predecessors; these virtues of his work are responsible for the fact that perhaps half of Navya Nyaya literature is based either directly on the T. C. or on a commentary on the T. C.