Кіріспе

1990 жылы Кэролайн Б. Кунидің кітабы "Сүт қорапшасындағы бет" – автор Кэролайн Б. Кунидің жасөспірімдерге арналған детективтік романы, алғаш рет 1990 жылы жарық көрген. Бұл кітап "Джени Джонсон" сериясының бірінші кітабы болып табылады және кейіннен телефильмге бейімделді. Кітапта 15 жасар Джени Джонсон есімді қыз туралы айтылады, ол ата-анасы оны қашқақтап алып, биологиялық ата-анасының Нью-Джерси штатында егде сақталып жүргенін күдіктене бастайды. Бұл күдік Джени сүт қорапшасындағы "Жоғалған бала" деген тақырып астындағы өзінің суретін танығаннан кейін пайда болады. Джени шындықты табуға тырысып, ата-анасынан құпиясын жасыра отырып, үлкен стресске ұшырайды. "Сүт қорапшасындағы бет" кітабында өзіндік құндылықты іздеу, ата-анамен және достармен қарым-қатынас, жеке жауапкершілік сияқты тақырыптар қамтылған. Бұл кітап жасөспірімдер сыныптарында оқушыларды осы тақырыптарды өз өмірлерінде зерттеуге ынталандыру үшін пайдаланылады. Кітапта қашқару, секталар, билікке қарсылық және жыныстық қатынас туралы мәліметтер бар (2000-2009 жылдардағы No29). Сондай-ақ, кітап бірнеше марапаттарға ие болды, оның ішінде Колорадо штатының "Blue Spruce Book Award" (1996) және Тынық мұхитының солтүстік-батыс кітапханалар қауымдастығының "Жас оқырмандар таңдауы" (1993) жүлделері бар. Джени сүйікті ата-анасының оны қашқақтап алып кеткеніне сенгісі келмейді, бірақ ол өзінің қазіргі өміріне үйлеспейтін естеліктерді еске түсіре бастайды. Анасынан туу куәлігін көрсетуді сұрағанда, ол үйінің шатырынан өзінің өткеніне қатысты ақпарат іздейді. Мектепте "Ханна Явенсен" деген есіммен жазылған қағаздарды және сүт қорапшасындағы қыздың киген көйлегін тапқаннан кейін Джени ата-анасымен сөйлеседі. Дженидің ата-анасы Ханнаның олардың қызы екенін, ал Джени Ханнаның қызы екенін, яғни олар оның әжесі мен атасы екенін түсіндіреді. Ата-анасының айтуынша, Ханна жас кезінде Харе Кришна сектасына қосылып, секта мүшесіне үйленген. Бір күні Ханна Джонсон үйіне Дженимен бірге келіп, оны қалдырып, сектаға қайтып кеткен. Джонсон отбасы секта Джениді қайтарып алуы мүмкін деп қорқып, штаттан қашып, "Явенсен" есімін "Джонсон" деп өзгертеді. Джени ата-анасының қашқын емес екеніне қуанса да, ол өткенінен келген естеліктерді ұмытуға тырысады және Дженни Спрингтің қашқару оқиғасын зерттеуді бастайды. Зерттеулері мен ата-анасының айтқандары арасындағы қарама-қайшылықтар оны ата-анасының өзін қашқақтап алғанын күдіктендіреді. Ол оларды әлі де жақсы көреді және кешіргісі келеді, бірақ Джени қашқару оқиғасын одан әрі зерттеуді шешеді. Джени жігіті Ривпен бірге Спринг отбасын табу үшін Нью-Джерсиге барады. Нью-Джерсиде олар Спринг отбасының барлығының Джени сияқты қызыл шашты екенін біледі, ал Джонсон мырза мен ханымның немесе Ханнаның шашы қызыл емес. Не істеу керектігін білмей, Джени Спринг отбасына хат жазады, бірақ оны поштаға жіберуге асықпайды. Ол хатты жоғалтады және оны біреу жібергенін, бұл Спринг отбасына хабар беретінін ойлайды. Джени ата-анасынан хат туралы кеңес сұрайды және оларға білгендерін айтады. Джонсон отбасы Ханнаның Джениді қашқақтап алғанын айтады және Дженидің қарсылығына қарамастан, Спрингтерге қоңырау шалуды талап етеді. Кітап Дженидің Нью-Джерсидегі отбасыға қоңырау шалуымен аяқталады.

Өмірбаян

The Atlantic журналына берген сұхбатында Куниге ЛаГуардия әуежайында шабыдан келді, онда ол жоғалған балалар туралы хабарламалардың, оның ішінде кішкентай сәбидің суреті бар жарнамаларды әуежайдың барлық бөлімінде көрді. Сол жарнамалар оның ойын жұмылдырып, егер сәби жарнамадағы өзінің суретін таныса не болар еді деген ойға келді. Кітапты 12 жастан үлкен оқушыларға оқуға ұсынылады.

Талдау

Жас ересектер әдебиетін талдаумен айналысатын Джон Бушман мен Шелли МакНерни авторлары "Сүт қорапшасындағы бет" романын, сондай-ақ бірнеше басқа жас ересектер романдарын оқытушыларға жас адамдардың моральдық ойлауын дамытуға бағытталған материал ретінде қарастырады. Бұған себеп – романның өзіндік құндылықты іздеу, ата-аналармен және достармен қарым-қатынас, жеке жауапкершілік сияқты алуан түрлі тақырыптары бар, олар оқырмандарды романның басты кейіпкерінің жағдайларын өз өміріне қатысты зерделеуге шақырады. Фордтың пікірінше, жастар арасында кең таралған кітаптардың көпшілігі, "Сүт қорапшасындағы бет" романы сияқты, "көзқанақтар" мен "терезелер" болып табылады, яғни оқырмандарға роман кейіпкерлерінің бейнесінде өздерін тануға және түсінуге көмектеседі.

Қабылдау

"Сүт қорапшасындағы бет" бірнеше марапатқа ие болды, оның ішінде Колорадо штатының Көк шырша кітап сыйлығы (1996), Тынық мұхитының солтүстік-батыс кітапханалар қауымдастығының жас оқырмандар таңдауы (1993) және Айова штатының жасөспірімдер кітап сыйлығы (1993). Барлығы, сериядан 4,2 миллионнан астам дана сатылды. Романның мазмұнының ересектерге арналған сипаттамаларына байланысты сынға түскен жағдайлар да болды. Кітап 1990-1999 жылдар аралығында АҚШ-та ең көп сынға ұшыраған кітаптар тізімінде 79-орында, ал 2000-2009 жылдар аралығында ұрлау, культтар және жыныстық белсенділік туралы айтылғандықтан 29-орында болды.