Мальмберget: Темір кенінің қазбасы және қаланың өзгеруі
Malmberget
Малмберґет: Швециядағы темір кенін өндіру орталығы. 1741 жылдан бері кен өндіріліп, 1888 жылы теміржол көлігі басталды. Тарихы, жұмыс жағдайлары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мальмбергет – швед тау-кен компаниясы LKAB-тің терең кен орындарынан темір кенін өндірудің маңызды орталығы ретінде танымал. Темір кенін өндіру 1741 жылы Illuvaara тауында басталды, кейін Gällivare Malmberg, ал соңында Malmberget деп аталды. Темір кенін тасымалдайтын алғашқы пойыз 1888 жылы жүктелді – бұл Солтүстік Лапландияның бүкіл аймағын өзгертетін темір кенінің ірі ағынының бастауы болды. Мальмбергетте жұмыс орындары көп болғанмен, тұрғын үйлер болмады, бұл Солтүстік Америкадағы алтын іздеу кезеңдеріндегі жағдайға есімдей келеді. Алғашқы жылдары жұмысшылар динамит жәшіктерінен салған шатырларда тұрды. Мальмбергет орталығындағы терең кен орны жер бетіне жетіп, «Капитанның шұңқыры» (Kaptensgropen) деп аталатын үлкен шұңқырды құрады. 2012 жылдың наурыз айында Каптенсгропен Фабиан кен орнының жоспарланған төменгі қабаттағы қазуынан пайда болған жаңа шұңқырмен біріктірілді және терең кен өндірісі жалғасып жатқандықтан оңтүстікке қарай кеңейді, қаланы екіге бөліп, ескі қала орталығын тұруға жарамсыз етіп, екі кинотеатр мен шіркеу сияқты көптеген мекемені Мальмбергеттің батыс жағына немесе көршілес Галливар қаласына көшіруге мәжбүр етті. Бүгінде Каптенсгропен жер асты кендерінен шыққан қалдық таспен толтырылуда. Каптенсгропен ақырында толықтырылатын болады, бірақ жер асты кен өндірісі аймақтың тұрақтылығын жойғандықтан және кен өндіруден туындаған сейсмикалық оқиғалар Мальмбергеттің қалған бөліктерін үнемі сілкіндіретіндіктен, жарамсыз аймақ үнемі кеңейіп келеді. Мальмбергеттің болашағы көп уақыт бойы белгісіз болды, бірақ LKAB жүргізген зерттеулер Мальмбергеттің одан да көп бөлігін көшіру қажет болуы мүмкін екенін көрсетті. Кен компаниясына тиесілі бірнеше ірі тұрғын үйлерді, сондай-ақ жеке виллаларды көшіру соңғы жылдары жергілікті халық үшін маңызды мәселеге айналды. Malmberget-тен алынған темір кен теміржол арқылы оңтүстік-шығысқа қарай Лулеа портына тасымалданады.
Malmberget is known as a major site for the extraction of iron ore from deep mines by Swedish mining company LKAB. Iron ore mining started in 1741 at Illuvaara mountain, later known as Gällivare Malmberg and eventually just Malmberget. The first train transporting iron ore was loaded in 1888 the beginning of the great iron ore rush that would change the entire area of Northern Lapland. In Malmberget there was plentiful employment, but no dwellings a striking resemblance to the conditions during some of the gold rushes in North America. During the first years, workers lived in shacks built from waste dynamite crates. In the centre of Malmberget, the deep mine has reached daylight and created a large hole called Kaptensgropen ("The Captain's Pit"). In March 2012, Kaptensgropen was joined with a new pit resulting from the planned sub level caving of the Fabian deposit, and has grown southwards as the deep mining continues, dividing the town and making the old town centre uninhabitable, forcing many institutions, such as two cinemas and a church, to move to the western part of Malmberget or, even more commonly, to the neighbouring town of Gällivare. Today Kaptensgropen is being back filled with waste rock produced by the underground mines. Kaptensgropen will eventually be filled in, but the uninhabitable area is continually growing as underground mining undermines the area and seismic events caused by the mining regularly shake the remaining parts of Malmberget. The future of Malmberget was for a long time uncertain, but exploration by LKAB indicated that even more of Malmberget may need to be moved in the future. The moving of several large residential houses owned by the mining company, as well as private villas, has been a major issue locally for the past few years. The iron ore extracted from Malmberget is transported by rail southeast to the port of Luleå.
Спорт
Мальмбергеттің ең ірі спорттық бірлестігі – Мальмбергеттің жалпы спорттық қауымдастығы (MAIF), оның спорттық дәстүрі жүз жылдан астам мерзімді қамтиды. MAIF-тің түстері – жасыл және ақ. Жергілікті футбол клубы – Gällivare Malmbergets FF.
Malmberget's largest sports association is named Malmbergets allmänna idrottsförening (MAIF) which has an athletic tradition spanning more than a hundred years. MAIF's colors are green and white. The local football club is Gällivare Malmbergets FF.