Селевк I Никатор: Александрдың мирасқоры және Салалық әулетінің негізін қалаушысы

Кіріспе

Македониялық генерал, Диадок және Селевкид империясының негізін қалаушы Селевк I Никатор (; ,) – Македониялық грек генералы, офицері және Ұлы Александрдың мұрагері, Селевкидтер әулеті басқарған Селевкид империясын құрған. Александрдың өлімінен кейін билік күресінде бастапқыда маңызды рөл атқармаған Селевк, Кіші Азия, Сирия, Месопотамия және Иран үстіртінің толық билеушісіне айналып, базилей (император) атағын алды. Селевкид империясы грек әлемінің маңызды державаларының бірі болды, б.з.б. екінші ғасырдың соңы мен бірінші ғасырдың басында Рим Республикасы мен Парф империясының шабуылына дейін. Александрдың қызметінде Селевк, элитті македониялық жаяу әскер бөлімі – Гипасписттердің (Күміс қалқандар) қолбасшысы болды. 323 ж. Александрдың қайтысынан кейін Селевк, Александр империясының регенті Пердикканы қолдады және 323 ж. Вавилон бөлісінде Серіктестердің қолбасшысы және мыңдықтар командирі болып тағайындалды. Алайда, 322 ж. Диадохи соғыстары басталғаннан кейін, Пердикканың Мысырда Птолемейге қарсы әскери сәтсіздіктері Пелузиумде оның әскерлерінің бүлік көтеруіне әкелді. Пердиккаға Селевк, Пейтон және Антиген қастандық жасап, ол б.з.д. 321 немесе 320 ж. Пелузиумде өлтірілді. 321 ж. Трипарадистің бөлісінде Селевк, жаңа регент Антипатрдың басшылығымен Вавилонның сатрапы болып тағайындалды. Бірақ Диадохилер арасындағы соғыстар бірден жаңғырды және Диадохилердің ең күштілерінің бірі Антигон, Селевкті Вавилоннан қашуға мәжбүр етті. Селевк Вавилонға тек б.з.д. 312 ж. Птолемейдің қолдауымен оралды. 312 ж. бастап Селевк өзінің билігін аяусыз кеңейтіп, парсы және мидиялық жерлерді жаулап алды. Селевк Вавилонияны ғана емес, Александр империясының барлық шығыс бөлігін биледі. Селевк сондай-ақ Гандара және Шығыс Үндістандағы бұрынғы сатрапияларға да талап етті. Алайда, бұл амбицияларға Чандрагупта Маурья қарсылық көрсетіп, Селевкид-Маурьян соғысына (б.з.д. 305–303 ж.) әкелді. Соғыс ақыры келісіммен шешілді, нәтижесінде Маурья империясы шығыс сатрапияларын аннексиялады. Сонымен қатар, Страбон мен Аппианның айтуынша, Чандрагупта Селевктің қызына үйленді, осылайша одақ құрылды. Бұған қоса, Селевкид империясы 500 соғыс пилі мен оларды басқаратын махуттардан тұратын үлкен әскери күш алды, олар 301 ж. Іпсус шайқасында Антигонға қарсы шешуші рөл атқарды. 281 ж. ол Корпудий шайқасында Лисимахты жеңіп, Кіші Азияны өзінің империясына қосты. Селевктің Антигон мен Лисимахқа қарсы жеңісі Селевкид әулетін Диадохилер арасында дерлік қарсылықсыз қалдырды. Алайда, Селевк Лисимахтың Еуропадағы аумақтарын, атап айтқанда Фракия мен Македонияны бағындыруды да үміттенеді. Бірақ 281 ж. Фракияға келгеннен кейін Селевк Птолемей Цераунның қолынан қаза тапты. Селевк Македонияның солтүстік бөлігінде орналасқан Европада дүниеге келді. Оның туғанына бір жыл қалғанда (егер б.з.д. 358 жыл ең сенімді дата деп есептелсе), пеондықтар аймақты басып алды. Филипп басып алушыларды жеңіп, бірнеше жылдан кейін оларды македониялық билікке толық бағындырды. Селевктің туған жылы белгісіз. Юстин оның Корпудий шайқасы кезінде 77 жаста болғанын айтады, яғни оның туған жылы б.з.д. 358 жыл. Аппиан Селевктің 73 жаста болғанын мәлімдейді, бұл б.з.д. 354 жылға сәйкес келеді. Алайда, Кесариялық Евсевий 75 жасқа, яғни б.з.д. 356 жылға сілтеме жасайды, бұл Селевкті Ұлы Александрмен бір жаста етеді. Бұл, әрине, Селевктің Александрмен салыстыру үшін жасаған үгіт-насихаты болуы мүмкін. Селевк жас кезінде патшаның паисы (жанындағы) болып тағайындалды. Әулетті отбасылардың барлық еркек балалары үшін бұл лауазымға қызмет ету және кейін патша әскерінде офицер болу қалыпты жағдай еді. Селевк, оның кейінгі қарсыластары Антигон I Монофтальм және Македонияның Димитрий I сияқты, өте ірі және күшті адам болды. Аппиан Александрдың құрбандыққа шалуға дайындалып жатқан жабайы бұқаның тізгінін ұстап, Селевк оны жалаңаш қолымен бағындырғанын жазды.

Macedonian general, Diadochus, and founder of the Seleucid Empire

Seleucus I Nicator (/s//ə/'/lj//uː//k//ə//s// //n//aɪ/'/k//eɪ//t//ər/; ; , ) was a Macedonian Greek general, officer and successor of Alexander the Great who went on to found the eponymous Seleucid Empire, led by the Seleucid dynasty. Initially a secondary player in the power struggles following Alexander's death, Seleucus rose to become the total ruler of Asia Minor, Syria, Mesopotamia, and the Iranian plateau, assuming the title of basileus (emperor). The Seleucid Empire was one of the major powers of the Hellenistic world, until it was overcome by the Roman Republic and Parthian Empire in the late second and early first centuries BC. While serving under Alexander, Seleucus was commander of the Hypaspistai, or Silver Shields, an elite Macedonian infantry unit. After the death of Alexander in June 323 BC, Seleucus initially supported Perdiccas, the regent of Alexander's empire, and was appointed Commander of the Companions and chiliarch at the Partition of Babylon in 323 BC. However, after the outbreak of the Wars of the Diadochi in 322, Perdiccas' military failures against Ptolemy in Egypt led to the mutiny of his troops in Pelusium. Perdiccas was betrayed and assassinated in a conspiracy by Seleucus, Peithon and Antigenes in Pelusium sometime in either 321 or 320 BC. At the Partition of Triparadisus in 321 BC, Seleucus was appointed Satrap of Babylon under the new regent Antipater. But almost immediately, the wars between the Diadochi resumed and one of the most powerful of the Diadochi, Antigonus, forced Seleucus to flee Babylon. Seleucus was only able to return to Babylon in 312 BC with the support of Ptolemy. From 312 BC, Seleucus ruthlessly expanded his dominions and eventually conquered the Persian and Median lands. Seleucus ruled not only Babylonia, but the entire eastern part of Alexander's empire. Seleucus further made claim to the former satrapies in Gandhara and in eastern India. However these ambitions were contested by Chandragupta Maurya, resulting in the Seleucid–Mauryan War (305–303 BC). The conflict was ultimately resolved by a treaty resulting in the Maurya Empire annexing the eastern satrapies. Additionally, a marriage alliance was formed, with Chandragupta marrying a daughter of Seleucus, according to Strabo and Appian. Furthermore, the Seleucid Empire received a considerable military force of 500 war elephants with mahouts, which would play a decisive role against Antigonus at the Battle of Ipsus in 301 BC. In 281 BC, he also defeated Lysimachus at the Battle of Corupedium, adding Asia Minor to his empire. Seleucus' victories against Antigonus and Lysimachus left the Seleucid dynasty virtually unopposed amongst the Diadochi. However, Seleucus also hoped to take control of Lysimachus' European territories, primarily Thrace and Macedon itself. But upon arriving in Thrace in 281 BC, Seleucus was assassinated by Ptolemy Ceraunus, Seleucus was born in Europus, located in the northern part of Macedonia. Just a year before his birth (if the year 358 BC is accepted as the most likely date), the Paeonians invaded the region. Philip defeated the invaders and only a few years later utterly subdued them under Macedonian rule. Seleucus' year of birth is unclear. Justin claims he was 77 years old during the battle of Corupedium, which would place his year of birth at 358 BC. Appian tells us Seleucus was 73 years old during the battle, which means 354 BC would be the year of birth. Eusebius of Caesarea, however, mentions the age of 75, and thus the year 356 BC, making Seleucus the same age as Alexander the Great. This is most likely propaganda on Seleucus' part to make him seem comparable to Alexander. As a teenager, Seleucus was chosen to serve as the king's page (pais). It was customary for all male offspring of noble families to first serve in this position and later as officers in the king's army. Seleucus, like his later rivals Antigonus I Monophthalmus and Demetrius I of Macedon, was reportedly a very large and powerful man. Appian wrote of an incident in which a wild bull that was about to be sacrificed by Alexander broke free of its bounds, and Seleucus managed to restrain the animal just with his bare hands.

Ұлы Ескендірдің тұсында

334 жылы көктемде, жиырма үш жастағы Селевк Александрмен бірге Азияға аттанды. Кейіннен болған Гидасп шайқасында (б.з.д. 326 ж.) Селевк әскерін Порус патшасының пілдеріне қарсы жетектеді. Селевк шайқасты жоспарлауға қаншалықты қатысқандығы белгісіз, себебі шайқас барысында оның ешқандай маңызды тәуелсіз лауазымы болған жоқ. Бұл Крейтер, Гефестион, Пейтон және Леонаттың айырмашылығын көрсетеді – олардың әрқайсысының бағынында үлкен жасақтар болды. Селевктің патшалық гипаспистері үнемі Александрдың қарауында және оның тәртібінде болды. Олар кейін Инд үстірті жорығына, маллилермен болған шайқастарға және Гедрозия шөлін кесіп өтуге қатысты. 324 жылы көктемде Сузада өткен маңызды тойда Селевк Спитаменнің қызы Апамаға үйленді. Олардан Антиох I Сотер – тұңғыш ұлы және мұрагері, кем дегенде екі заңды қызы (Лаодикия мен Апама) және мүмкін, тағы бір ұлы (Ахай) дүниеге келді. Осы оқиғада Александр Парсы патшасы Дарий III-нің қызына үйленді, ал көптеген македондықтар парсы әйелдеріне үйленді. Александрдың қайтысынан кейін (б.з.д. 323 ж.), басқа жоғары шенді македондық офицерлер өздерінің «Суза әйелдерін» жаппай тастап кеткен кезде, Селевк әйелін сақтап қалған санаулы адамдардың бірі болды, ал Апама оның өмірінің соңына дейін оның серігі (кейіннен патшайымы) болды. Көне дереккөздерде Александрдың өмірінде Селевктің атқарған әрекеттері туралы бірнеше әңгімелер келтірілген. Бірінші әңгімеде ол Вавилон маңында кеме сапарына қатысты. Сол кезде Александрдың тәжі ұшып кетіп, Ассирия патшаларының мазарлары жанындағы қамыстарға түсті. Селевк тәжді алып қайту үшін жүзіп өтіп, кемеге қайтып келгенде оны басына киіп, құрғақ күйде сақтады. Бұл оқиғаның растығы күмәнді. Екіншісінде ол Тессалиялық Медейдің кешкі ас кешіне қатысты. Медейдің кешкі ас кеші туралы әңгіме шын болуы мүмкін, бірақ патшаны улау жоспары күмәнді. Соңғы әңгімеде Селевк Александрдың денсаулығы жақсаруы үшін, оның қайтысы алдында Серапис құдайының ғибадатханасында ұйықтады делінеді. Бұл оқиғаның да дұрыстығы күмәнді, себебі грек-египеттік Серапис сол кезде әлі ойлап табылмаған еді.

In spring 334 BC, as a young man of about twenty three, Seleucus accompanied Alexander into Asia. During the subsequent Battle of the Hydaspes (326 BC), Seleucus led his troops against the elephants of King Porus. It is unknown the extent in which Seleucus participated in the actual planning of the battle, as he is not mentioned as holding any major independent position during the battle. This contrasts with Craterus, Hephaistion, Peithon and Leonnatus – each of whom had sizable detachments under their control. Seleucus' Royal Hypaspistai were constantly under Alexander's eye and at his disposal. They later participated in the Indus Valley campaign, in the battles fought against the Malli and in the crossing of the Gedrosian desert. At the great marriage ceremony at Susa in the spring of 324 BC, Seleucus married Apama, daughter of Spitamenes. They had his eldest son and successor Antiochus I Soter, at least two legitimate daughters (Laodice and Apama) and possibly another son (Achaeus). At the same event, Alexander married the daughter of the late Persian King Darius III while several other Macedonians married Persian women. After Alexander's death (323 BC), when the other senior Macedonian officers unloaded their "Susa wives" en masse, Seleucus was one of the very few who kept his wife, and Apama remained his consort (later Queen) for the rest of her life. Ancient sources report several anecdotes about Seleucus' activities during the life of Alexander. In the first of these episodes, he participated in a sailing trip near Babylon, where Alexander's diadem was blown off his head and landed on some reeds near the tombs of Assyrian kings. Seleucus swam to fetch the diadem back, placing it on his own head while returning to the boat to keep it dry. The validity of the story is dubious. In the second, he took part in the dinner party of Medeios the Thessalian with Alexander. The story of the dinner party of Medeios may be true, but the plot to poison the King is unlikely. In the final story, Seleucus reportedly slept in the temple of the god Serapis shortly before Alexander's death in the hope that his health might improve. The validity of this story is also questionable, as the Graeco Egyptian Serapis had not yet been invented at the time.

Пердикканың (323321 б.з.д.) жоғары офицері

Ұлы Ескендір б.з.д. 323 жылдың 10 маусымында Вавилон қаласында мұрагер қалдырмай қайтыс болды. Оның қолбасшысы Пердикка Александрдың империясының регенті болды, ал Александрдың дене және ақыл-жағынан кемістігі бар жартылай бауыры Архидей Македонияның Филипп III деген атпен келесі патша болып тағайындалды. Александрдың туылмаған баласы (Александр IV) да әкесінің мұрагері деп жарияланды. Алайда, "Вавилонның бөлісуі" кезінде Пердикка Александрдың генералдары арасында зор македондық билігін бөліп берді. Селевк жолдас атты әскеріне (hetairoi) қолбасшылық етуге таңдалды және бірінші немесе сарай хилиархы болып тағайындалды, бұл оны регент және бас қолбасшы Пердиккадан кейін Патшалық армиядағы жоғары шенді офицер етті. Пердиккаға Птолемей, Лисимах, Пейтон және Эвмен сияқты бірнеше күшті адамдар қолдау көрсетті. Пердикканың билігі Александрдың зор империясын біртұтас ұстап тұру қабілетіне және сатраптарды оған бағынуға мәжбүрлей алуына байланысты болды.

Вавилонияның сатрапы (б.з.д.

Пердикканың қайтысынан кейін империядағы ең күшті адам Антипатр болды. Пердикканың қарсыластары Трипарадисосқа жиналды, онда Александр империясы тағы да бөлісті (Трипарадисос шарты, б.з.д. 321 жыл). Трипарадисоста әскерлер көтеріліс көтеріп, әміршісі Антипатрды өлтіруді жоспарлап жатты. Бірақ Селевк және Антигон осыған жол бермеді. Пердиккаға опасыздық жасағаны үшін Селевкке Бабылдың бай провинциясы берілді. Бұл шешім Антигонның ойы болуы мүмкін. Селевктің Бабылын Персис сатрабы Певкест, Сусиананың жаңа сатрабы Антиген және Медияның Пейтон қоршап тұрды. Бабыл империяның ең бай провинцияларының бірі болғанымен, оның әскери күші мардымсыз еді. Антипатр шығыс провинцияларын осылай бөлу арқылы ешбір сатраптың басқаларынан күшті болып көтерілуіне жол бермеуді көздеген болуы мүмкін.

Диадохилердің екінші соғысы

319 жылы Антипатр қайтыс болғаннан кейін, Мидия сатрабы өкіметін кеңейте бастады. Пейтон 20 мыңнан астам сарбаздан тұратын үлкен әскер жинады. Певкестас басшылығымен, аймақтағы басқа сатраптар да қарсы әскер жинады. Пейтон Парфиядағы шайқаста жеңіліске ұшырады. Ол Мидияға қашып кетті, бірақ оның қарсыластары оны қумай, Сузианаға қайтып келді. Осы уақытта Эвмен әскерімен Киликияға жетті, бірақ Антигон қалаға келгенде кері шегінуге мәжбүр болды. Селевктің жағдайы қиын болды. Эвменнің әскері Вавилонның солтүстігінде орналасқан, Антигон одан да үлкен әскерімен оның артынан еріп келе жатты, Пейтон Мидияда, ал оның қарсыластары Сузианада болды. Сузиана сатрабы және Аргираспидтердің қолбасшысы Антиген, Эвменмен одақтас болды. Антиген Пейтонмен соғыс басталғанда Киликияда болды. Пейтон 317 жылдың күзінде немесе қысында Вавилонға келді. Пейтон көптеген әскерін жоғалтты, бірақ Селевктің сарбаздары одан да аз болды. Эвмен 316 жылдың көктемінде Сузаға жорыққа шықты. Сузадағы сатраптар Эвменнің заңды билеушілердің атынан Антигонға қарсы күресіп жатыр деген талаптарын қабылдаған сияқты. Эвмен әскерімен Вавилоннан 300 стадион қашықтықта Тигр өзенін кесіп өтуге тырысты. Селевк әрекет етуі керек еді. Ол екі трирема мен бірнеше кішкентай кемелерді кешуді тоқтату үшін жіберді. Сондай-ақ, ол Аргираспидтердің бұрынғы гипасистерін өзіне қосылуға тырысты, бірақ ол сәтті болмады. Селевк Антигонға да хабар жіберді. Әскердің жетіспеуіне байланысты, Селевк Эвменді тоқтатуды жоспарламаған көрінеді. Ол өзеннің бөгеттерін ашты, бірақ осының салдарынан болған су тасқыны Эвменді тоқтата алмады. 316 жылдың көктемінде Селевк пен Пейтон Эвменді Сузаға қуатын Антигонға қосылды. Антигон Сузадан шығыс провинцияларын қауіпке тілген Медияға аттанды. Ол Селевкті Эвменнің Жерорта теңізіне жетуіне кедеріс келтіру үшін аздаған әскермен қалдырды. Арахозия сатрабы Сибиртий жағдайдың үмітсіз екенін сезіп, өз провинциясына қайтып келді. Эвмен мен оның одақтастарының әскерлері таусылып бара жатты. Антигон мен Эвмен 316 жылы Параитакен және Габиен шайқастарында екі рет кездесті. Эвмен жеңіліп, өлімге кесілді. Диадохилердің екінші соғысының оқиғалары Селевктің дұрыс уақытты күту қабілетін көрсетті. Ол шайқасқа асыққан жоқ.

After the death of Antipater in 319 BC, the satrap of Media began to expand his power. Peithon assembled a large army of perhaps over 20,000 soldiers. Under the leadership of Peucestas the other satraps of the region brought together an opposing army of their own. Peithon was finally defeated in a battle waged in Parthia. He escaped to Media, but his opponents did not follow him and rather returned to Susiana. Meanwhile, Eumenes and his army had arrived at Cilicia, but had to retreat when Antigonus reached the city. The situation was difficult for Seleucus. Eumenes and his army were north of Babylon; Antigonus was following him with an even larger army; Peithon was in Media and his opponents in Susiana. Antigenes, satrap of Susiana and commander of the Argyraspides, was allied with Eumenes. Antigenes was in Cilicia when the war between him and Peithon began. Peithon arrived at Babylon in the autumn or winter of 317 BC. Peithon had lost a large number of troops, but Seleucus had even fewer soldiers. Eumenes decided to march to Susa in the spring of 316 BC. The satraps in Susa had apparently accepted Eumenes' claims of his fighting on behalf of the lawful ruling family against the usurper Antigonus. Eumenes marched his army 300 stadions away from Babylon and tried to cross the Tigris. Seleucus had to act. He sent two triremes and some smaller ships to stop the crossing. He also tried to get the former hypasiti of the Argyraspides to join him, but this did not happen. Seleucus also sent messages to Antigonus. Because of his lack of troops, Seleucus apparently had no plans to actually stop Eumenes. He opened the flood barriers of the river, but the resulting flood did not stop Eumenes. In the spring of 316 BC, Seleucus and Peithon joined Antigonus, who was following Eumenes to Susa. From Susa Antigonus went to Media, from where he could threaten the eastern provinces. He left Seleucus with a small number of troops to prevent Eumenes from reaching the Mediterranean. Sibyrtius, satrap of Arachosia, saw the situation as hopeless and returned to his own province. The armies of Eumenes and his allies were at breaking point. Antigonus and Eumenes had two encounters during 316 BC, in the battles of Paraitacene and Gabiene. Eumenes was defeated and executed. The events of the Second War of the Diadochi revealed Seleucus' ability to wait for the right moment. Blazing into battle was not his style.

Мысырға қашу

316 жылы Антигон қысқы маусымын Мидияда өткізді, оның билеушісі тағы да Пейтон болды. Пейтонның билікке құмарлығы артып, Антигонның әскерінен бір бөлігін өз жағына көндіруге тырысты. Бірақ Антигон бұл қастандықтың жоспарын біліп, Пейтонды жазалап өлтірді. Содан кейін ол Певкестіні Персия сатрапы лауазымынан алып, өзі орналасты. 315 жылдың жазында Антигон Вавилонға келді және Селевкіден жылы күтіп алынды. Алайда, олардың қарым-қатынасы тез суып кетті. Селевк Антигоннан рұқсат алмастан, оның бір офицерін жазалады. Антигон ашуланып, Селевкіден провинциядан түсетін кірісті өзіне беруді талап етті, бірақ Селевк бас тартты. Дегенмен, Антигоннан қорқып, 50 атты әскермен бірге Египетке қашып кетті. Айтуынша, халдей жұлдызжолдары Селевктің Азияны билейтінін және Антигонды өлтіретінін болжаған. Бұл туралы естіген Антигон Селевктің соңынан әскер жіберді. Селевк алдымен Месопотамияға, содан кейін Сирияға қашып құтылды. Антигон Селевкке көмектескені үшін Месопотамияның жаңа сатрапы Блиторды жазалап өлтірді. Қазіргі заманғы ғалымдар бұл болжамға күмәнмен қарайды. Алайда, Вавилон дін қызметкерлері Селевкке қарсы болғаны белгілі. Селевк Египетке қашқан кезде Македонияда үлкен алабұдыраң болды. Ұлы Александрдың анасы Олимпиада, Кассандрды биліктен қуу үшін Полиперхонның шақыруымен Македонияға қайта келді. Македония әскері арасында оның беделі зор болғанмен, Филипп III және оның әйелі Эвридиканы, сондай-ақ Антипатрдың ұзақ билігін қолдаған көптеген ақсүйектерді өлтіргені үшін беделінің бір бөлігін жоғалтты. Кассандр келесі жылы Пидна шайқасында Македонияны қайтарып алып, Олимпиаданы өлтірді. Александр IV, әлі бала кезінде, және оның анасы Роксана Амфипольде күзетте ұсталды және 310 жылы жасырын жағдайда қайтыс болды. Бұл, әлде Кассандрдың ықпалымен жасалған қырқыс болуы мүмкін, бұл диадохтарға патша лауазымын иеленуге мүмкіндік берді.

Птолемейдің (316311 б.з.д.) қол астындағы адмирал

Мысырға келген соң Селевк достарын Грекияға жіберіп, Антигон туралы Диадохи Кассандр (Македонияның және Грекияның билеушісі) мен Лисимахқа (Тракияның билеушісі) хабарлады. Антигон Диадохилердің ішіндегі ең күштісі болды, ал қалғандары оған қарсы тұруға мәжбүр болар еді. Птолемей, Лисимах және Кассандр Антигонға қарсы одақ құрды. Одақтастар Антигонға ұсыныс жіберіп, оның жинаған қазынасы мен территориясының үлесін талап етті: Финикия мен Сирия Птолемейге, Каппадокия мен Ликия Кассандрға, Хелеспонтин Фригиясы Лисимахқа, ал Вавилония Селевкке берілсін деді. Антигон бас тартты, ал 314 жылдың көктемінде Сириядағы Птолемейге қарсы жорыққа шықты. Селевк соғыстың алғашқы кезеңінде Птолемейдің адмиралы болды. Антигон Тирді қоршағанда Селевк оның қасынан өтіп, Сирия мен Кіші Азияның жағалауына қауіп төндірді. Антигон стратегиялық орналасқан және одақтастардың күштерін біріктіруіне кедергі келтіре алатын теңіз күші бар Родос аралымен одақтасты. Родостан туындаған қауіптің салдарынан Птолемей Селевкке жүз кеме беріп, оны Эгей теңізіне жіберді. Флот Родосты жеңуге жеткіліксіз болғанмен, Кария сатрабы Ассандрды Птолемеймен одақтасуға мәжбүрлеуге қауқапты жеткізді. Селевк өзінің күшін көрсету үшін Эритрея қаласына шабуыл жасады. Антигонның туысы Полемей Ассандрға қарсы шабуылдады. Селевк Кипрге қайтып келді, онда Птолемей I өзінің інісі Менелайды 10 000 жалдамалы әскермен және 100 кемемен жіберген еді. Селевк пен Менелай Китионды қоршауға кірісті. Антигон өзінің флотының көп бөлігін Эгей теңізіне, ал әскерін Кіші Азияға жіберді. Птолемей енді Сирияға басып кіруге мүмкіндік алды, онда ол 312 жылы Газа шайқасында Антигонның ұлы Димитрийді жеңді. Селевк шайқасқа қатысқан болуы мүмкін. Антигонның Вавилонның жаңа сатрапы етіп тағайындаған Агенордың ұлы Пейтон шайқаста қаза тапты. Пейтонның қазасы Селевкке Вавилонға қайта оралуға мүмкіндік берді. Селевк Вавилонға оралуға жақсы дайындалған еді. Газа шайқасынан кейін Димитрий Триполиге шегінді, ал Птолемей Сидонға дейін жетті. Птолемей Селевкке 800 жаяу әскер мен 200 атты әскер берді, сонымен қатар Бабылдан қашып шыққан 50 адамы да онымен бірге болды. Вавилонға жол бойы Селевк маршрут бойындағы колониялардан қосымша әскер жинады. Нәтижесінде оның шамамен 3000 сарбазы болды. Вавилонда Пейтонның қолбасшысы Дифил қалалық бекіністе жасырынды. Селевк Вавилонды жылдам басып алды, ал бекініс те тез қолға түсті. Селевктің Вавилонда қалған достары тұтқыннан босатылды. Оның Вавилонға оралуы кейіннен Селевкид империясының басталуы ретінде ресми түрде танылды.

After arriving in Egypt, Seleucus sent his friends to Greece to inform his fellow Diadochi Cassander (ruler of Macedon and overlord of Greece) and Lysimachus (ruler of Thracia) about Antigonus. Antigonus was now the most powerful of the Diadochi, and the others would soon have to face him. Ptolemy, Lysimachus and Cassander formed a coalition against Antigonus. The allies sent a proposition to Antigonus in which they demanded shares of his accumulated treasure and of his territory, with Phoenica and Syria going to Ptolemy, Cappadocia and Lycia to Cassander, Hellespontine Phrygia to Lysimachus, and Babylonia to Seleucus. Antigonus refused, and in the spring of 314 BC, he marched against Ptolemy in Syria. Seleucus acted as an admiral to Ptolemy during the first phase of the war. Antigonus was besieging Tyre, when Seleucus sailed past him and went on to threaten the coast of Syria and Asia Minor. Antigonus allied with the island of Rhodes, which had a strategic location and a navy capable of preventing the allies from combining their forces. Because of the threat of Rhodes, Ptolemy gave Seleucus a hundred ships and sent him to the Aegean Sea. The fleet was too small to defeat Rhodes, but it was big enough to force Asander, the satrap of Caria, to ally with Ptolemy. To demonstrate his power, Seleucus also invaded the city of Erythrai. Polemaios, a nephew of Antigonus, attacked Asander. Seleucus returned to Cyprus, where Ptolemy I had sent his brother Menelaos along with 10,000 mercenaries and 100 ships. Seleucus and Menelaos began to besiege Kition. Antigonus sent most of his fleet to the Aegean Sea and his army to Asia Minor. Ptolemy now had an opportunity to invade Syria, where he defeated Demetrius, the son of Antigonus, in the battle of Gaza in 312 BC. It is probable that Seleucus took part in the battle. Peithon, son of Agenor, whom Antigonus had nominated as the new satrap of Babylon, fell in the battle. The death of Peithon gave Seleucus an opportunity to return to Babylon. Seleucus had prepared his return to Babylon well. After the battle of Gaza Demetrius retreated to Tripoli while Ptolemy advanced all the way to Sidon. Ptolemy gave Seleucus 800 infantry and 200 cavalry. He also had his friends accompanying him, perhaps the same 50 who escaped with him from Babylon. On the way to Babylon Seleucus recruited more soldiers from the colonies along the route. He finally had about 3,000 soldiers. In Babylon, Peithon's commander, Diphilus, barricaded himself in the city's fortress. Seleucus conquered Babylon with great speed and the fortress was also quickly captured. Seleucus' friends who had stayed in Babylon were released from captivity. His return to Babylon was afterwards officially regarded as the beginning of the Seleucid Empire

Дегенмен, Селевктің қазір шамамен 20 000 сарбазы болса да, олар Антигонның күштеріне қарсы тұруға жеткіліксіз болды. Ол Антигонның қай кезде қарсы шабуылға шығатынын да білмеді. Бірақ ол шығыс провинцияларының кем дегенде екісінде сатраптар жоқ екенін білді. Оның әскерлерінің көп бөлігі осы провинциялардан шыққан. Эвагордың әскерлерінің бір бөлігі парсылардан құралған. Әскери құрамның бір бөлігі Антигонды жек көруге себептері бар Эвменнің әскерлері болуы мүмкін. Селевк осы жағдайды пайдалануға шешім қабылдады. Вавилон сатрапы болғаннан кейін Селевк саясатында күшті агрессияны көрсетті. Ұзақ уақыт өтпей, ол Мидия мен Сусиананы жаулап алды. Диодор Сицилий Селевк басқа да жақын жерлерді жаулап алғанын айтады, бұл Персис, Ария немесе Парфияға сілтеме болуы мүмкін. Селевк Бактрия мен Согдианаға жетпеді, олардың сатрабы Стасанор қақтығыс кезінде бейтараптығын сақтады. Никанор әскері жеңілгеннен кейін, шығыста Селевкке қарсы тұра алатын күш қалмады. Селевк жаулап алған провинциялардың басқаруын қалай ұйымдастырғаны белгісіз. Көптеген сатраптар қайтыс болды. Теориялық тұрғыдан алғанда, Полиперхон әлі де Антипатрдың заңды мұрагері және Македония патшалығының ресми регенті еді. Оның міндеті сатраптарды таңдау болды. Алайда Полиперхон әлі де Антигонмен одақтас болғандықтан Селевкке қарсы болды.

Жауап

Антигон өзінің ұлы Димитрийді 15 000 жаяу әскермен және 4 000 атты әскермен Бабылді қайта басып алуға жіберді. Ол Димитрийге белгілі бір мерзім берді, содан кейін Сирияға қайтып оралуын талап етті. Антигон Селевктің әлі де тек Бабылді ғана билеп отырғанына сенген. Мүмкін, Никанор Селевктің енді кем дегенде 20 000 сарбазы бар екенін айтпаған шығар. Никанордың жеңілісінің ауырлығына толыққанды түсініксіздік болған сияқты. Антигон Селевктің империяның көп бөлігін, әсіресе шығыс провинцияларын жаулап алғанын білмеген, немесе шығысқа қызығушылық танытпаған болуы мүмкін. Деметрий Бабылға келгенде Селевк сол кезде шығыста болды. Ол қаланы қорғау үшін Патроклды қалдырған. Бабылдың қорғанысы ерекше болды. Селевк қалада екі мықты бекініс қалдырған. Қала тұрғындары жақын маңайдағы аймақтарға көшірілді, ал кейбіреулері тіпті Сузаға дейін барды. Бабылдың айналасы қорғануға өте қолайлы болды, онда қалалар, батпақтар, каналдар мен өзендер орналасқан. Деметрийдің әскері Бабылдың бекіністерін қоршап, біреуін жаулап алды. Екінші бекініс Димитрий үшін қиынға соқты. Ол досы Архелайды қоршауды жалғастыруға қалдырып, өзі батысқа қайтып, Вавилонда 5 000 жаяу әскер мен 1 000 атты әскер қалдырды. Көне деректерде осы әскерлердің тағдыры туралы ештеңе айтылмаған. Селевк Архелайдан Бабылді қайтарып алуға мәжбүр болған болуы мүмкін.

Вавилон соғысы

Тоғыз жыл ішінде (311–302 ж.б.з.б.), Антигон батыста әрекет етіп жатқанда, Селевк Александр империясының шығыс бөлігін, Жахартас және Инд өзендеріне дейін өз билігіне бағындырды. 311 ж.б.з.б. Антигон Кассандр, Лисимах және Птолемеймен бейбіт келісімге келді, бұл оған Селевкпен күресуге мүмкіндік берді. Антигонның әскері кем дегенде 80 000 сарбаздан тұрды. Ол әскерінің жартысын батыста қалдырған күнде де, Селевктен сандық артықшылыққа ие болды. Селевкке, ежелгі касситтердің ұрпақтары – коссайлар көмектескен болуы мүмкін. Антигон Эвменмен соғысқанда олардың жерлерін қиратқан. Селевк Архелай әскерінің бір бөлігін жалдаған болуы мүмкін. Антигон Бабылға басып кіргенде, Селевктің әскері бұрынғыдан гөрі әлдеқайда көп болды. Оның көптеген сарбаздары Антигонды жек көретіні сөзсіз. Бабыл халқы да оған жаулы болды. Сондықтан Селевкке жергілікті тұрғындардың көтерілісін болдырмау үшін қалаға гарнизон қоюдың қажеті болмады. Антигон мен Селевктің арасындағы қақтығыс туралы ақпарат аз; соғыстың оқиғаларын егжей-тегжейлі баяндайтын өте қарапайым вавилондық жылнама ғана сақталған. 310 жылға қатысты мәлімет толығымен жоғалып кетті. Антигон Бабылді жаулап алған сияқты көрінеді. Алайда, Птолемей Киликияға күтпеген шабуыл жасап, оның жоспарларын бұзды. Бабыл соғысы Селевктің жеңісімен аяқталды. Антигон батысқа шегінуге мәжбүр болды. Екі тарап та өздерінің шекараларын нығайтты. Антигон Балык өзені бойында бекіністер тізбегін салды, ал Селевк Дура Европос және Нисибис сияқты бірнеше қалалар құрды.

Селеусия

Селевкиге қатысты келесі оқиға – Селевкия қаласының құрылуы болды. Қала Тигр өзенінің жағасында шамамен б.з.д. 307 немесе 305 жылы салынды. Селевки Селевкияны өзінің жаңа астанасы етіп, осылайша Лисимах, Кассандр және Антигонға ұқсады, олардың бәрі де қалаларға өздерінің есімдерін берген еді. Селевки Бабыл қаласындағы монета соғу орталығын да жаңа қаласына көшірді. Бабыл тез арада Селевкияның көлеңкесінде қалды, және әңгімеге сүйенсек, Селевкидің ұлы Антиох 275 жылы Бабылдың барлық халқын әкесінің атымен аталған астанаға көшірген. Қала 165 жылға дейін гүлденді, сол жылы римдіктер оны қиратты. Қаланың құрылуы туралы мынадай әңгіме бар: Селевки Бабыл дін қызметкерлерінен қала құру үшін қай күнді таңдаған дұрыс боларын сұрады. Дін қызметкерлері күнді есептеп шығарды, бірақ қала құрылысы сәтсіз аяқталуын тілеп, Селевкиге басқа күнді айтты. Алайда, бұл жоспар орындалмады, себебі дұрыс күн келгенде Селевкидің әскерлері өздігінен қала салуға кірісті. Сұрақтарға жауап берген соң, дін қызметкерлері жасаған ісін мойындады.

Димитрий мен Лисимахтың жеңілуі

Селевк б.з.б. 292 жылы ұлы Антиохты шығыс провинцияларының басқарушысы және вице-королі етіп тағайындады, империяның тым ауқымды болуы екі басшылық қажеттілігін тудырғандай болды. Осылайша Селевк әкесі Деметрийдің Македония патшасы болғанын ескеріп, Стратониканы ыңғайсыз жағдайдан шығарды. Селевк пен Деметрийдің одағы б.з.б. 294 жылы Селевктің Киликияны басып алуымен аяқталды. Деметрий б.з.б. 286 жылы Киликияға шапқындап, оңай жеңіске жетті, бұл Деметрийдің Селевктің Сириядағы империясының ең маңызды аймақтарына қауіп төндіргенін білдірді. Деметрийдің әскері шаршап, жалақы алмаған еді. Ал Селевк өз сарбаздарының құрметіне ие болған, айлакер және бай басшы ретінде танымал болды. Селевк Киликиядан оңтүстікке қарай сақшылық жолдарды жауып, Деметрийдің әскерін өзіне қосылуға шақырды. Сонымен қатар ол Деметриймен тікелей шайқастан қашуға тырысты. Соңында Селевк жеке Деметрийге жүгініп, сөйлесті. Ол сарбаздардың алдына шығып, қаруын шешіп, кім екенін көрсетті. Деметрийдің әскері жаппай басшыларын тастап кетуге кірісті. Деметрий Апамеяда тұтқынға алынып, бірнеше жылдан кейін абақтыда қайтыс болды. Македония мен Фракияны басып алғаннан кейін Селевктің Грекияны жаулап алуға тырысқаны анық. Ол осы жорыққа дайындалу үшін өзіне сыйға тартылған көптеген заттарды пайдаланған еді. Ол сондай-ақ Афинаның құрметті азаматы атанды. Антиох әкесіне арнап культ құрды. Селевкид әулетінің кейінгі мүшелерінің айналасында жеке тұлғаға табынушылық қалыптасты, ал Селевк кейін Зевс Никатордың ұлы ретінде қастерленді. Илиумда (Троя) табылған бір жазу діни қызметкерлерге Антиох әулетінің ата-тегі Аполлонға құрбандық шалуға кеңес береді. Селевктің өмірінен алынған бірнеше әңгіме классикалық әлемде кеңінен таралды. Селевктің қалалардың негізін қалаушы ретіндегі беделі оның өлімінен кейін де сақталғандай көрінеді. Мысалы, Сириядағы Дура-Европос қаласындағы қазба жұмыстары кезінде ғибадатханадан Селевктің қаланың негізін қалаушы ретінде Дураның Гадты тәжге отырғызған рельефі табылды. Қала Селевкті өзінің негізін салушысы деп санағанына нақты дәлел ретінде P. Dura 32 деп белгіленген фрагментті папирус құжаты табылды, онда Дура-Европос "Селевк Никатордың еуропалықтардың колониясы" деп көрсетілген. Алайда, эллинистік кезеңдегі археологиялық зерттеулер көрсеткендей, бұл жер алғашқыда полис мәртебесіне ие емес, патшалық жердегі шағын гарнизондық бекініс (форион) ретінде пайда болған. Бекіністің негізінде тұрған шағын қауым, төңіректегі ауылдық жерлердегі әрбір сарбазға арналған шағын жер участаларымен, осы кезеңде патшалық назардан тыс қалған болуы мүмкін, бірақ Селевк I Никатордың қаланың негізін қалаушысы ретіндегі аңызы кейінгі тұрғындарды оның атын өздерінің қонысына қосуға итермелеген сияқты.

Seleucus nominated his son Antiochus I as his co ruler and viceroy of the eastern provinces in 292 BC, the vast extent of the empire seeming to require a double government. Seleucus was thus able to get Stratonice out of the way, as her father Demetrius had now become king of Macedonia. The alliance between Seleucus and Demetrius ended in 294 BC when Seleucus conquered Cilicia. Demetrius invaded and easily conquered Cilicia in 286 BC, which meant that Demetrius was now threatening the most important regions of Seleucus' empire in Syria. Demetrius' troops, however, were tired and had not received their payment. Seleucus, on the other hand, was known as a cunning and rich leader who had earned the adoration of his soldiers. Seleucus blocked the roads leading south from Cilicia and urged Demetrius' troops to join his side. Simultaneously he tried to evade battle with Demetrius. Finally, Seleucus addressed Demetrius personally. He showed himself in front of the soldiers and removed his helmet, revealing his identity. Demetrius' troops now started to abandon their leader en masse. Demetrius was finally imprisoned in Apameia and died a few years later in captivity. It appears certain that after taking Macedonia and Thracia, Seleucus would have tried to conquer Greece. He had already prepared this campaign using the numerous gifts presented to him. He was also nominated an honorary citizen of Athens. Antiochus founded the cult of his father. A cult of personality formed around the later members of the Seleucid dynasty and Seleucus was later worshipped as a son of Zeus Nikator. One inscription found in Ilium (Troy) advises priests to sacrifice to Apollo, the ancestor of Antiochus' family. Several anecdotes of Seleucus' life became popular in the classical world. Seleucus’ reputation as a founder of cities also seems to have persisted after his death. Excavations at the site of Dura Europos in Syria, for instance, uncovered a cult relief from a temple showing Seleucus, as the founder of the city, crowning the Gad of Dura. Clearer evidence that the city considered Seleucus to be its founder come from a fragmentary papyrus document, P. Dura 32, which designates Dura Europos as "the colony of the Europeans of Seleucs Nicator". The sparse archaeological remains from the Hellenistic period of the site, however, indicate that the site began life as a small garrison settlement (a phourion) on royal land that did not yet have the status of a polis. The small community, living around the base of the citadel, with small plots of land for each soldier in the surrounding countryside, is unlikely to have had much royal attention in this early period, but the legend surrounding Seleucus I Nicator as a city founder seems to have lead later inhabitants to attach his name to their settlement.