Бейбітшілікті сақтау операциялары: мақсаты мен түрлері

Бейбітшілік сақтау операциялары: соғыстан кейінгі аймақтардағы қақтығыстарды азайту, келісімдерді іске асыруға көмек, тұрақты бейбітшілік құру. БҰҰ күштері.

30 мин оқу

100%

Дереккөз: Peacekeeping — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Тұрақты бейбітшілікке жағдай жасауға бағытталған іс-шаралар

Бейбітшілікті сақтау – бұл, әсіресе әскери іс-шаралар, тұрақты бейбітшілікке жағдай жасауға бағытталған қызметтерді қамтиды. Зерттеулер көрсеткендей, бейбітшілікті сақтау азаматтық және соғыстағы қазалардың санын азайтады, сондай-ақ жаңадан соғыс басталу қаупін төмендетеді. Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) ұлттық мемлекеттердің үкіметтері мен ұйымдары арасында халықаралық деңгейде бейбітшілікті сақтаушылар қақтығыс аяқталған аймақтардағы бейбіт процестерді бақылайды және бұрынғы жауынгерлерге бейбіт келісімдер бойынша алған міндеттемелерін орындауға көмектеседі. Мұндай көмек сенімділік шаралары, билікті бөлісу келісімдері, сайлауға қолдау көрсету, құқықтық мемлекетті нығайту, экономикалық және әлеуметтік даму сияқты түрлі нысандарда болуы мүмкін. Осыған сәйкес, БҰҰ бейбітшілігін сақтаушы күштеріне (көбінесе ашық көк түсті береттері немесе шлемдері болғандықтан «көк берет» немесе «көк шлем» деп аталады) әскерилер, полиция қызметкерлері және азаматтық персонал кіруі мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымы ғана бейбітшілік миссияларын жүзеге асыратын ұйым емес. БҰҰ емес бейбітшілікті сақтау күштеріне Косоводағы НАТО миссиясы (БҰҰ рұқсатымен), Синай түбегіндегі көпұлтты күштер мен бақылаушылар, сондай-ақ Еуропалық Одақ ұйымдастырған (мысалы, EUFOR RCA, БҰҰ рұқсатымен) және Африка Одағы (мысалы, Судандағы Африка Одағы миссиясы) кіреді. Халықаралық құқық бойынша бейбітшілікті сақтаушылар екі немесе одан көп соғысушы тараптар арасындағы қақтығыста бейтараптығын сақтайды (бейтарап персонал мен бейбітшілікті сақтау міндеттерінен тыс мүліктерге ортақ ережелер қолданылады) және оларға кез келген уақытта шабуыл жасауға тыйым салынған, олар қорғалуға тиіс.

VI және VII тараудағы миссия түрлері

Бейбітшілік сақтау операцияларына түрлі операциялар кіреді. Мысалы, Пейдж Фортнаның «Тыныштықты сақтау жұмыс істей ме?» атты кітабында ол бейбітшілік сақтау операцияларының төрт түрін ажыратады. Бұл миссиялардың түрлері мен олардың қалай жүзеге асырылатынына оларға берілген мандат үлкен әсер етеді. Фортнаның төрт түрінің үшеуі келісімге негізделген миссиялар, яғни «VI тарау» миссиялары деп аталады, ал төртіншісі «VII тарау» миссиясы болып табылады. VI тарау миссиялары келісімге негізделгендіктен, олар жұмыс істеу үшін қақтығысқа қатысушы тараптардың келісімін қажет етеді. Егер олар осы келісімді жойса, бейбітшілік сақтаушылар кері шегінуге мәжбүр болады. VII тарау миссиялары керісінше, келісімді қажет етпейді, бірақ олардың келісімі болуы мүмкін. Егер келісім кез келген уақытта жойылса, VII тарау миссиясы кері қайтарылмайды. Бақылау миссиялары әскери немесе азаматтық бақылаушылардың шағын тобынан тұрады, оларға атысты тоқтатуды, әскерлерді шығаруды немесе атысты тоқтату келісімінде белгіленген басқа да шарттарды бақылау міндеті жүктелген. Олар көбінесе қарусыз болады және олардың басты міндеті – оқиғаларды бақылау және олар туралы хабарлау. Сондықтан, егер тараптардың бірі келісімді бұзса, олар араласуға өкілеттілік алмайды. Бақылау миссияларының мысалдары: 1991 жылы Анголадағы UNAVEM II және Батыс Сахарадағы MINURSO. Интерпозициялық миссиялар, сондай-ақ дәстүрлі бейбітшілік сақтау деп те аталады, қақтығыстан кейін қақтығысқа қатысушы тараптардың арасында буферлік аймақ ретінде қызмет ету үшін жеңіл қаруланған әскерлердің үлкен тобынан тұрады. Осылайша, олар екі тараптың арасында буферлік аймақ болып табылады және атысты тоқтату келісімінде белгіленген параметрлерге қатысты тараптардың орындалуын бақылап, есеп бере алады. Мысалдары: 1994 жылы Анголадағы UNAVEM III және 1996 жылы Гватемаладағы MINUGUA. Көп өлшемді миссияларды әскери және полиция қызметкерлері жүзеге асырады, олардың мақсаты – толыққанды және жан-жақты келісімдерді іске асыру. Олар бақылаушы немесе араласушы рөлдерін ғана атқара қоймай, сайлауды қадағалау, полиция және қауіпсіздік күштерін реформалау, институттарды құру, экономикалық даму және тағы басқа көптеген міндеттерге қатысады. Мысалдары: Намибиядағы UNTAG, Сальвадордағы ONUSAL және Мозамбиктегі ONUMOZ. Бейбітшілікті сақтау миссиялары VII тарау миссиялары болып табылады және бұрынғы VI тарау миссияларынан айырмашылығы, олар қақтығысқа қатысушы тараптардың келісімін қажет етпейді. Бұл – азаматтық және әскери қызметкерлерді қамтитын көп өлшемді операциялар. Әскери күш көлемі жағынан айтарлықтай және БҰҰ бейбітшілік сақтау стандарттарына сәйкес жақсы жабдықталған. Оларға тек өзін-өзі қорғаудан басқа мақсаттарда күш қолдануға рұқсат беріледі. Мысалдары: 1999 жылы Батыс Африка мен Сьерра-Леонедегі ECOMOG және UNAMSIL, сондай-ақ Босниядағы НАТО операциялары IFOR және SFOR. Бейбітшілік сақтау – бұл мәдени мүлікті қорғау мақсатында үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп жұмыс істеуді де білдіреді. БҰҰ-ның мәдени мұраны қорғау жөніндегі бейбітшілікке қол жеткізу міндеттемесі 2012 жылдан бастау алады және кеңейтілуде. 2019 жылы Ливандағы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасын қорғау үшін БҰҰ бейбітшілік миссиясы UNIFIL-дің Blue Shield International ұйымымен бірлесіп жұмыс істеуі ерекше оқиға болды. Негізінен, мәдени мүлікті қорғау (әскери және азаматтық сарапшылар жергілікті халықпен бірлесіп жүзеге асырады) көптеген қақтығыс аймақтарында қаланың, аймақтың немесе елдің болашақ бейбіт және экономикалық дамуының берік негізін құрайды. Сондай-ақ, мәдени мүліктің жойылуы мен адамдардың қоныс аудару себептерінің арасында байланыс бар, бұл туралы Blue Shield International президенті Карл фон Габсбург 2019 жылдың сәуірінде Ливандағы БҰҰ бейбітшілік сақтау және ЮНЕСКО миссиясы кезінде былай деді: «Мәдени мүлік – белгілі бір жерде тұратын адамдардың жеке басының бір бөлігі. Егер сіз олардың мәдениетін жойсаңыз, сіз олардың жеке басын да жоясыз. Көптеген адамдар туған жерлерін тастап кетеді, көбінесе болашақтары жоқ және содан кейін өз елдерінен қашады».

There is a range of various types of operations encompassed in peacekeeping. In Page Fortna's book Does Peacekeeping Work?, for instance, she distinguishes four different types of peacekeeping operations. Importantly, these types of missions and how they are conducted are heavily influenced by the mandate in which they are authorized. Three of Fortna's four types are consent based missions, i. e., so called "Chapter VI" missions, with the fourth being a "Chapter VII" Mission. Chapter VI missions are consent based; therefore they require the consent of the belligerent factions involved in order to operate. Should they lose that consent, Peacekeepers would be compelled to withdraw. Chapter VII missions, by contrast, do not require consent, though they may have it. If consent is lost at any point, Chapter VII missions would not be required to withdraw. Observation Missions which consist of small contingents of military or civilian observers tasked with monitoring cease fires, troop withdrawals, or other conditions outlined in a ceasefire agreement. They are typically unarmed and are primarily tasked with observing and reporting on what is taking place. Thus, they do not possess the capability or mandate to intervene should either side renege on the agreement. Examples of observation missions include UNAVEM II in Angola in 1991 and MINURSO in the Western Sahara. Interpositional Missions, also known as traditional peacekeeping, are larger contingents of lightly armed troops meant to serve as a buffer between belligerent factions in the aftermath of a conflict. Thus, they serve as a buffer zone between the two sides and can monitor and report on the compliance of either side with regard to parameters established in a given ceasefire agreement. Examples include UNAVEM III in Angola in 1994, and MINUGUA in Guatemala in 1996. Multidimensional missions are carried out by military and police personnel in which they attempt to implement robust and comprehensive settlements. Not only do they act as observers or in an interpositional role, but they also participate in more multidimensional tasks—such as electoral supervision, police and security forces reform, institution building, economic development, and more. Examples include UNTAG in Namibia, ONUSAL in El Salvador, and ONUMOZ in Mozambique. Peace enforcement Missions are Chapter VII missions and unlike the previous Chapter VI missions, they do not require the consent of the belligerent parties. These are multidimensional operations comprising both civilian and military personnel. The military force is substantial in size and fairly well equipped by UN Peacekeeping standards. They are mandated to use force for purposes beyond just self defence. Examples include ECOMOG and UNAMSIL in West Africa and Sierra Leone in 1999, as well as the NATO operations in Bosnia—IFOR and SFOR. Peacekeeping also means working together with NGOs with a view to protecting cultural property. The UN peacekeeping commitment to the protection of cultural heritage dates back to 2012 and is being expanded. An outstanding mission was the deployment of the UN peace mission UNIFIL together with Blue Shield International in 2019 to protect the UNESCO World Heritage in Lebanon. Basically, the protection of cultural property (carried out by military and civil experts in cooperation with local people) forms the stable basis for the future peaceful and economic development of a city, region or country in many conflict areas. Whereby there is also a connection between cultural user disruption and the cause of flight, as President of Blue Shield International Karl von Habsburg explained during the United Nations peacekeeping and UNESCO mission in Lebanon in April 2019: "Cultural assets are part of the identity of the people who live in a certain place. If you destroy their culture, you also destroy their identity. Many people are uprooted, often have no prospects anymore and subsequently flee from their homeland".

Біріккен Ұлттар Ұйымынан тыс бейбітшілікті сақтау

Біріккен Ұлттар Ұйымы барлық халықаралық бейбітшілікті сақтау күштерін тікелей бақылап отырған жоқ. 1981 жылы Израиль мен Мысыр арасындағы келісім бойынша Синай түбегіндегі жағдайды бақылайтын көпұлтты күш пен бақылаушылар құрылды. Африка одағы (АҰ) құрлықта бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету міндетін орындайтын Африканың бейбітшілік пен қауіпсіздік архитектурасын құру бойынша жұмыс істейді. Геноцид немесе басқа да ауыр адам құқықтары бұзушылықтары болған жағдайларда, АҰ миссиясы, егер оны АҰ Бас Ассамблеясы мақұлдаса, тіпті тиісті ел үкіметінің қарсылығына қарамастан іске қосылуы мүмкін. Африкалық бейбітшілік пен қауіпсіздік архитектурасын (APSA) құру, оған Африкалық дайындық күшін (ASF) қоса алғанда, ең ерте 2015 жылға жоспарланған. Аймақтық деңгейде Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығы өз мүше мемлекеттерінің бірінде бірнеше бейбітшілік миссиясын бастады және ол "Африканың ең жетілген аймақтық бейбітшілік және қауіпсіздік механизмі" деп сипатталды. Қарусыз азаматтық бейбітшілік сақтау (ҚАББС) – қақтығыс аймақтарындағы азаматтарды зорлық-зомбылықтан қорғау және тұрақты бейбітшілік құруға бағытталған күш-жігерді қолдау мақсатында зорлыққа жол бермейтін, араласпайтын және бейтарап тактиканы қолданатын азаматтық персонал. UCP термині бұл саладағы үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ) арасында толығымен кең таралмағанмен, көптеген ұйымдар ұқсас тәсілдерді қолданады және бейбітшілікке қол жеткізу үшін ортақ мақсаттарға ұмтылады; мысалы, сүйемелдеу, қатысу, қауесеттерді бақылау, қоғамдық қауіпсіздік жиналыстары, қауіпсіз өтуді қамтамасыз ету және бақылау.

Жаратылыс және алғашқы жылдары

Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау қызметі 1948 жылы басталды, осы кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Араб-Израиль соғысынан кейін Израиль мен оның араб көршілері арасында қол қойылған келісімді бақылау мақсатында БҰҰ қарусыз әскери бақылаушыларын Таяу Шығысқа жіберуге рұқсат берді. Бұл операция Біріккен Ұлттар Ұйымының Атыс тоқтатуын қадағалау ұйымы (UNTSO) деп аталды және бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. 1949 жылғы тамызда Қауіпсіздік Кеңесінің 73 (1949) қарарымен UNTSO-ға Израиль мемлекеті мен соғысқа қатысқан араб мемлекеттері арасындағы төрт атыс тоқтату келісімін орындау міндеті тапсырылды. Осылайша, UNTSO операциялары аймақтың бес мемлекетіне тарады: Израиль, Египет, Иордания, Ливан және Сирия Араб Республикасы.

Салқын соғыс бейбітшілігін сақтау

1947 жылдың тамызында Үндістан мен Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін болған қан төгіске байланысты Қауіпсіздік Кеңесі 1948 жылдың қаңтарында Үндістан мен Пәкістан үшін Біріккен Ұлттар Ұйымы Комиссиясын (БҰҰҰК) құру мақсатында 39 (1948) қарар қабылдады. Комиссияның мақсаты Кашмир аймағындағы Үндістан мен Пәкістан арасындағы дауды және оған байланысты қақтығысты бейтараптықпен реттеу болды. Бұл операция араласпаушылық сипатында болды және Пәкістан мен Үндістанның Джамму және Кашмир штатында қол қойған атысты тоқтату келісімін қадағалау міндеті де жүктелді. 1949 жылдың шілдесінде Карачи келісіміне қол қойылғаннан кейін БҰҰҰК БҰҰ қарусыз әскери бақылаушылары мен дауға қатысушы тараптардың жергілікті командирлері бірлесіп бақылайтын атысты тоқтату жолын қадағалайтын болды. БҰҰҰК-тың аймақтағы миссиясы бүгінге дейін жалғасуда, қазір ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Үндістан мен Пәкістандағы әскери бақылау тобы (UNMOGIP) деген операциялық атаумен жұмыс істеп жатыр. Содан бері әлемнің әртүрлі елдерінде 69 бейбітшілік операциясы жүзеге асырылды. Қарулы араласу алғаш рет 1956 жылғы Суэц дағдарысынан кейін БҰҰ-ның қатысуымен жүзеге асты. 1956 жылдың қарашасынан 1967 жылдың маусымына дейін жұмыс істеген Біріккен Ұлттар Ұйымының Тез жәрдем күштері (БҰҰТЖК 1) – БҰҰ-ның алғашқы бейбітшілік сақтау күштері болды. Оған Мысыр, Ұлыбритания, Франция және Израиль арасындағы жауынгерлік әрекеттерді тоқтатуды қамтамасыз ету және француз, израильдік және британдық әскерлердің Мысыр аумағынан шығарылуын қадағалау міндеті жүктелді. Аталған әскерлерді шығарып алу аяқталғаннан кейін БҰҰ күштері Египет пен Израиль әскерлері арасындағы атысты тоқтату шарттарын қадағалау және тұрақты бейбітшілікке ықпал ету үшін аралық күш ретінде жұмыс істеді. Одан кейін 1960 жылы Конгодағы Біріккен Ұлттар Ұйымының операциясы (ONUC) орналастырылды. Бұл операцияның ең жоғарғы сатысында 20 000-нан астам әскери қызметкер қатысты, нәтижесінде 250 БҰҰ қызметкері, соның ішінде сол кездегі Бас хатшы Даг Хаммаршёльд қаза тапты. ONUC Конгодағы Бельгия әскерлерінің кері қайтуын қамтамасыз етуді көздеді. Бельгия әскерлері Конго тәуелсіздігінен кейін Force Publique (FP) жасаған көтеріліске жауап ретінде Бельгия азаматтары мен экономикалық мүдделерін қорғау үшін қайтадан енгізілді. ONUC-қа сондай-ақ құқық пен тәртіпті орнату және сақтау (FP көтерілісі мен этникалық зорлық-зомбылықты тоқтатуға көмектесу), конголық қауіпсіздік күштеріне техникалық көмек пен оқыту беру міндеті жүктелді. ONUC миссиясына қосымша міндет қосылды, онда күштің міндеті Конгоның аумақтық тұтастығын және саяси тәуелсіздігін сақтау болды, ол Катанга мен Оңтүстік Касаи минералды бай провинцияларының бөлінуінен туындады. Бұл жердегі БҰҰ күштері, біршама даулы, сол кездегі Конго үкіметінің бір бөлігіне айналды және екі провинцияның сепаратизмін күшпен тоқтатуға көмектесті. 1960 және 1970 жылдары БҰҰ бүкіл әлемде бірнеше қысқа мерзімді миссиялар құрды, соның ішінде Доминикан Республикасындағы Бас хатшының өкілі миссиясы (DOMREP), Батыс Жаңа Гвинеядағы БҰҰ Қауіпсіздік күштері (UNSF), БҰҰ Йеменді бақылау миссиясы (UNYOM), Кипрдегі БҰҰ бейбітшілікті сақтау күштері (UNFICYP), БҰҰ-ның ТЖ II (UNEF II), БҰҰ-ның Қатысудан шығуды бақылау күштері (UNDOF) және Ливандағы БҰҰ уақытша күштері (UNIFIL) сияқты ұзақ мерзімді операциялармен бірлесіп. 2013 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бірауыздан 2122 қарар қабылдады, онда басқа да мәселелердің арасында бейбіт келіссөздерге, бейбітшілік миссияларындағы гендерлік сараптамаға, қарулы қақтығыстардың әйелдерге әсері туралы жақсартылған ақпаратқа және осы салалардағы прогресс туралы Кеңеске тікелей ақпарат беруге қатысты жанжалдар мен жанжалдан кейінгі процестерге әйелдердің қатысуын күшейту шараларын қабылдауға шақырылды. Сондай-ақ 2013 жылы БҰҰ әйелдер құқығын қорғау жөніндегі комитеті (CEDAW) БҰҰ әйелдер құқығын қорғау жөніндегі конвенциясын ратификациялаған мемлекеттер жанжалға тікелей қатысқан кезде және/немесе бейбітшілікті сақтау әскерлерін немесе донорлық көмекті конфликттерді алдын алу, гуманитарлық көмек немесе конфликттен кейінгі қалпына келтіру үшін берген кезде әйелдердің құқықтарын сақтауға міндетті екенін мәлімдеді. Комитет сондай-ақ ратификациялаған мемлекеттер қарулы топтар мен жекеменшік қауіпсіздік мердігерлері сияқты мемлекеттік емес тұлғалардың әйелдерге қарсы қылмыстар үшін жауапқа тартылуын қамтамасыз ету үшін тиісті сақтық жасау керектігін айтты. Қатысушылардың көптігіне қарамастан, ең үлкен ауыртпалықты дамушы елдердің негізгі тобы көтереді. 2021 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша БҰҰ-ның бейбітшілік сақтау операцияларына ең көп әскери күш салған он ел (полиция және әскери сарапшыларды қоса алғанда) – Бангладеш (6447), Непал (5536), Үндістан (5481), Руанда (5263), Эфиопия (4856), Пәкістан (3949), Египет (2818), Индонезия (2818), Гана (2296) және Қытай (2248) болды. 2021 жылдың 30 қыркүйегіне дейін 100-ден астам елден келген 4147 адам бейбітшілік сақтау миссияларында қызмет етіп жүрген кезінде қаза тапты. Үндістан бейбітшілік сақтаушылардың ең көп саны қаза болған ел – 174 адам, одан кейін Бангладеш (159), Пәкістан (159), Нигерия (157), Гана (145), Эфиопия (138), Канада (123), Франция (115) және Ұлыбритания (106) келеді. 1948 жылдан бері әр жылы шамамен 56 бейбітшілік сақтаушы қаза тапты, бірақ соңғы онжылдықтарда бұл көрсеткіш шамамен екі есеге артты, 2001 жылдан бері әр жылы 110 адам қаза тапты. БҰҰ бейбітшілік сақтау операциясының алғашқы 55 жылындағы қазалардың 30% 1993 және 1995 жылдар арасында болды. Африка елдері бейбітшілік сақтаушылардың ең көп санын ұсынады, бірақ континент сонымен қатар бейбітшілік сақтау миссияларының ең көп санына ие, және африкалық бейбітшілік сақтаушылардың көп бөлігі африкалық миссияларда қызмет етеді. Мысалы, 4800 эфиопиялық бейбітшілік сақтаушының шамамен барлығы көршілес Судан және Оңтүстік Судан елдерінде орналасқан. БҰҰ бейбітшілік сақтау миссиялары ұсынатын тікелей төлемдер мен оқыту және жабдықтар жеке әскери қызметкерлерге және дамушы елдерге қаржылық жағынан тартымды болуы мүмкін. Миссия басшылығына қатысты, күш командирлері көбінесе көп әскер салмағы бар елдерден тағайындалады, ал Бас хатшының арнайы өкілдері көбінесе дамыған елдерден тағайындалады.

In the wake of independence in India and Pakistan in August 1947 and the subsequent bloodshed that followed the Security Council adopted resolution 39 (1948) in January 1948 in order to create the United Nations Commission for India and Pakistan (UNCIP), with the purpose of mediating the dispute between India and Pakistan over Kashmir and the fighting related to it. This operation was non interventionist in nature and was additionally tasked with supervision of a ceasefire signed by Pakistan and India in the state of Jammu and Kashmir. With the passage of the Karachi agreement in July 1949, UNCIP would supervise a ceasefire line that would be mutually overseen by UN unarmed military observers and local commanders from each side in the dispute. UNCIP's mission in the region continues to this day, now under the operational title of the United Nations Military Observer Group in India and Pakistan (UNMOGIP). Since then, sixty nine peacekeeping operations have been authorised and have deployed to various countries all over the world. Armed intervention first came in the form of UN involvement in the wake of the Suez Crisis in 1956. United Nations Emergency Force (UNEF 1), which existed from November 1956 to June 1967 was essentially the first ever United Nations peacekeeping force. It was given the mandate of ensuring the cessation of hostilities between Egypt, the United Kingdom, France, and Israel in addition to overseeing the withdrawal of French, Israeli and British troops from Egyptian territory. Upon completion of said withdrawal, UNEF would serve as a buffer force between Egyptian and Israeli forces in order to supervise conditions of the ceasefire and contribute to a lasting peace. Shortly thereafter, the United Nations Operation in the Congo (ONUC), was deployed in 1960. This operation involved upwards of 20,000 military personnel at its peak, and resulted in the death of 250 UN personnel, including then Secretary General Dag Hammarskjold. ONUC was meant to ensure the withdrawal of Belgian forces in the Congo, who had reinserted themselves after Congolese independence in the wake of a revolt carried out by the Force Publique (FP), in order to protect Belgian citizens and economic interests. ONUC was also tasked with establishing and maintaining law and order (helping to end the FP revolt and ethnic violence) as well as provide technical assistance and training to Congolese security forces. An additional function was added to ONUC's mission, in which the force was tasked with maintaining the territorial integrity and political independence of the Congo—resulting from the secession of the mineral rich provinces of Katanga and South Kasai. The UN forces there, somewhat controversially, more or less became an arm of the Congolese government at the time and helped to forcefully end the secession of both provinces. Throughout the 1960s and 1970s the UN created multiple short term missions all over the world including the Mission of the Representative of the Secretary General in the Dominican Republic (DOMREP), the UN Security Force in West New Guinea (UNSF), the UN Yemen Observation Mission (UNYOM), in conjunction with more long term operations such as the UN Peacekeeping Force in Cyprus (UNFICYP), the UN Emergency Force II (UNEF II), the UN Disengagement Observer Force (UNDOF) and the UN Interim Force in Lebanon (UNIFIL). In 2013 the U. N. Security Council unanimously passed Resolution 2122, which among other things calls for stronger measures regarding women's participation in conflict and post conflict processes such as peace talks, gender expertise in peacekeeping missions, improved information about the impact of armed conflict on women, and more direct briefing to the Council on progress in these areas. Also in 2013, the Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW), a UN women's rights committee, said in a general recommendation that states that have ratified the UN Women's Rights Convention are obliged to uphold women's rights before, during, and after conflict when they are directly involved in fighting, and/or are providing peacekeeping troops or donor assistance for conflict prevention, humanitarian aid or post conflict reconstruction. The Committee also stated that ratifying states should exercise due diligence in ensuring that non state actors, such as armed groups and private security contractors, be held accountable for crimes against women. Despite the large number of contributors, the greatest burden continues to be borne by a core group of developing countries. The ten largest troop contributing countries (including police and military experts) to UN peacekeeping operations as of October 2021 were Bangladesh (6447), Nepal (5536), India (5481), Rwanda (5263), Ethiopia (4856), Pakistan (3949), Egypt (2818), Indonesia (2818), Ghana (2296), and China (2248). As of September 30, 2021, 4147 people from over 100 countries have been killed while serving on peacekeeping missions. India has the highest number of peacekeeper casualties with 174, followed by Bangladesh (159), Pakistan (159), Nigeria (157), Ghana (145), Ethiopia (138), Canada (123), France (115) and the United Kingdom (106). Since 1948, 56 peacekeepers have been killed each year on average, but recent decades have seen this number almost double, with 110 deaths per year since 2001. 30% of the fatalities in the first 55 years of UN peacekeeping occurred between 1993 and 1995. African countries are the largest contributors of peacekeepers, but the continent also has the highest number of peacekeeping missions, and most African peacekeepers serve on African missions. As an example, almost all 4800 Ethiopian peacekeepers are deployed in its neighboring countries of Sudan and South Sudan. Both the direct payments and the training and equipment provided by UN peacekeeping missions can be financially attractive to individual soldiers and developing nations. With regard to mission leadership, Force Commanders often come from large troop contributors, while the Special Representatives of the Secretary General often come from developed countries.

Бейбітшілікке қол жеткізуге әйелдердің қатысуы

Қауіпсіздік Кеңесінің 1325-резолюциясы БҰҰ-ның әйелдерді "қақтығыстардың алдын алу және оларды шешуде, бейбіт келіссөздерде, бейбітшілік құруда, бейбітшілікті сақтауда, гуманитарлық көмек көрсетуде және қақтығыстан кейінгі жаңаруда белсенді және тең құқықты қатысушылар ретінде қосуға бағытталған алғашқы маңызды қадамы болды және бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау және нығайту жөніндегі барлық күш-жігерге олардың тең қатысуының және толық қатысуының маңыздылығын атап өтті". Осы резолюцияға қатысты сын-пікірлердің бірі – БҰҰ ҚК 1325-ші резолюциясы гендерлік теңгерімді енгізуді ұсынады, бірақ осы салада қол жеткізілген прогресс әйелдерге бағытталған, ал жоспарланған іс-қимылдың ерлер мен әйелдерге әсерін бағауға назар аударған жоқ. 2010 жылы осы резолюцияның табыстылығын бағалау үшін 10 жылдық жан-жақты зерттеу жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде резолюцияны іске асыруда, әсіресе бейбіт келіссөздер мен бейбіт келісімдерге әйелдердің қатысуын арттыруда шектеулі табысқа қол жеткізілгені, сондай-ақ оны азайтуға жасалған күш-жігерге қарамастан, жыныстық және гендерлік зорлық-зомбылық кең таралғаны анықталды. 2013 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бірауыздан 2122-резолюцияны қабылдады. Бұл резолюцияда бейбіт келіссөздер сияқты қақтығыс және қақтығыстан кейінгі процестерге әйелдердің қатысуын күшейту, бейбітшілік миссияларында гендерлік сарапшылықты пайдалану, қарулы қақтығыстың әйелдерге тигізетін әсері туралы ақпаратты жақсарту және осы салалардағы прогресс туралы Кеңеске тікелей хабарлау сияқты шаралар қарастырылған. 1993 жылы әйелдер әскери қызметшілердің 1% құрады. 2020 жылы шамамен 95 000 бейбітшілік сақтаушының арасында әйелдер әскери қызметкерлердің 4,8% -ын, полиция қызметкерлерінің 10,9% -ын және БҰҰ бейбітшілік сақтау миссияларындағы әділет және түзеу жүйесі қызметкерлерінің 34% -ын құрады. 2021 жылдың қыркүйегіне дейін 100-ден астам БҰҰ бейбітшілік сақтаушыларын жіберген ешбір мемлекет 25% -дан астам әйелдерді ұсынған жоқ. Абсолюттік сандар бойынша ең ірі әйелдер контингентін Эфиопия (578 әйел бейбітшілік сақтаушысы, немесе оның жалпы күштерінің 12% -ы), Руанда (500/10%) және Гана (389/17%) ұсынды. Әскери қызметшілер арасында әйелдердің үлесіне қатысты белгілі бір мақсат қойылмаған, бірақ БҰҰ қатысушы мемлекеттерден полиция қызметкерлері лауазымдарына кемінде 20% әйелдерді, ал сот және түзеу жүйесі қызметкерлеріне 30% әйелдерді ұсынуды сұрайды.

Security Council Resolution 1325 was the first major step taken by the UN to include women as active and equal actors in “the prevention and resolution of conflicts, peace negotiations, peace building, peacekeeping, humanitarian response and in post conflict reconstruction and stresses the importance of their equal participation and full involvement in all efforts for the maintenance and promotion of peace and security”. A critique of this resolution is that UNSCR 1325 proposes the implementing gender mainstreaming, however the progress that has been accomplished in this area has focused on women, rather than on assessing the impacts of planned action on both men and women. In 2010, a comprehensive 10 year impact study was conducted to assess the success of this resolution and found that there was limited success with the implementation, particularly in the increasing women's participation in peace negotiations and peace agreements, and sexual and gender based violence has continued to be prevalent, despite efforts to reduce it. In 2013 the U. N. Security Council unanimously passed Resolution 2122, which among other things calls for stronger measures regarding women's participation in conflict and post conflict processes such as peace talks, gender expertise in peacekeeping missions, improved information about the impact of armed conflict on women, and more direct briefing to the Council on progress in these areas. In 1993, women made up 1% of deployed uniformed personnel. In 2020, out of approximately 95,000 peacekeepers, women constituted 4.8% of military personnel, 10.9% of police personnel, and 34% of justice and corrections personnel in UN peacekeeping missions. As of September 2021, no state contributing more than 100 UN peacekeepers nominates more than 25% women; in absolute numbers, the largest female contingents are provided by Ethiopia (578 female peacekeepers, or 12% of its total forces), Rwanda (500/10%), and Ghana (389/17%). While there is no set target for the proportion of women among military personnel, the UN is requesting contributing states to nominate a minimum of 20% women for policer officer positions and 30% for justice and corrections personnel.

Бейбітшілікті сақтаудың теориялық негізі

Бейбітшілікті сақтау және бейбітшілік сақтаушылардың қызметі туралы көп жазылғанмен, бейбітшілік сақтаушылардың қақтығыс аяқталған ортада қандай әсер ете алатынын анықтау үшін тәжірибелік зерттеулер өте аз жүргізілді. Колумбия университетінің профессоры Вирджиния Пейдж Фортна бейбітшілік сақтаушылардың тұрақты бейбітшілікке негіз салуға мүмкіндік беретін төрт себептік механизмді жіктеуге тырысты. Фортнаның төрт механизмі мынадай: соңғы соғыс қимылдарына қатысты ынталандыруларды өзгерту, бейбітшілікті одан да артық қажет ету немесе соғысты қымбаттату; қауіпсіздік дилеммасының ширабында туындайтын қауіп пен қорқынышты азайту; басқаша жағдайларда соғысқа дейін жететін жағдайларды болдырмау немесе басқару, сондай-ақ, жағдайды ушықтыра түсуі мүмкін бүлікші топтардың әрекеттерін бақылау; бір тараптың (әдетте үкіметтің) саяси зәбірлеушілігін болдырмау, бұл бейбітшілікті жоғалтқан тараптарды қайта қарулануға итермелеуі мүмкін. Фортна бейбітшілік сақтаушылардың бейбітшілік процесіне оң әсер ететінін айтады, бірақ олар көбінесе бейбітшілікке қол жеткізу қиын жерлерге жіберіледі. Бейбітшілік сақтауды сыншылар жиі тиімсіз немесе қажетсіз деп санайды. Бейбітшілік соғыс қимылдарына қатысушы тараптардың бейбітшілікті сақтауға мүдделі болған жағдайында ғана орнатылады, сондықтан бейбітшілік сақтаушылар тұрақты бейбітшілікке берік негіз құруда шағын рөл атқарады деуге болады. Дегенмен, бұл себептік байланыстар бейбітшілік сақтаудың маңызды рөлін көрсетеді, әсіресе қақтығысқа қатысушы тараптар өздеріне қалдырылған жағдаймен салыстырғанда. Осы себептік байланыстар бейбітшілік сақтаудың қажеттілігін көрсетеді және бейбітшілік сақтау операцияларының қақтығыс аяқталған ортаға маңызды әсерін тигізуіне негіз жасайды. Соғысқа қатысты ынталандыруларды өзгерту және бейбітшілікті тартымды ету үшін БҰҰ күш қолдану мандаты арқылы әскери күштерді ұсынуы мүмкін, бұл болашақ бұзушыларға қарсы тиімді кедергі болады. Олар жағдайды бақылап, соғыс қимылдарына қатысушы тараптардың бірінен күтпеген шабуыл жасау ықтималдығын азайтады немесе мұндай шабуылды жүзеге асыруды қиындатады. Жеңіл қаруланған бақылаушылар миссиясы жоғарыда аталған күш қолдану миссиясы үшін ерте ескерту күштері немесе "шекара" ретінде қызмет ете алады. Халықаралық қауымдастық соғыс қимылдарына қатысушы тараптарға көрсеткен көмегі мен тануын келіссөздер процесінде белгіленген мақсаттарға сәйкестікке байланыстыруы керек. Соңында, бейбітшілік дивидендтері жұмыс орындары, қоғамдық жұмыстар және басқа да жеңілдіктер түрінде ұсынылуы керек. Белгісіздік пен қорқынышты азайту үшін БҰҰ бейбітшілік сақтау күштері жоғарыда аталған талаптардың орындалуын бақылап, қауіпсіздік дилеммасының мәселелерін жеңілдету үшін соғыс қимылдарына қатысушы тараптар арасындағы байланысты жеңілдете алады, осылайша соғыс қимылдарына қатысушы тараптарды екінші тараптың бұзылмайтынына сендіреді және соғыс қимылдарына қатысушы тараптарға бейбітшілікке қатысты заңды ниеттерін екінші тарапқа жеткізуге мүмкіндік береді. Яғни, екі тараптың да өзара қарым-қатынасы мен ниеттерін білдіру үшін маңызды жолды қамтамасыз ету. Бейбітшілік процесін бұзатын жағдайлардың алдын алу және оларды бақылау бейбітшілік сақтау күштерімен жүзеге асырылады. Соғыс күштері көбінесе күшті орталық басқару мен бақылаудың болмауына байланысты тәртіпсіздікке ұшырайды, сондықтан бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізіліп жатқан кезде бір жақтағы бүлікші топтың бейбітшілік процесін бұзуы мүмкін. БҰҰ күштері бұған жол бермеуге көмектесе алады. Сонымен қатар, БҰҰ күштері екі тарап арасындағы байланысты жеңілдетіп, екі жақтан да саяси ортақ көздерді тартуы мүмкін. БҰҰ-ның бейбітшілік сақтау күштері заң мен тәртіпті қамтамасыз ету арқылы бір мемлекеттің қауіпсіздік күштерін уақытша алмастыра алады және бір тараптың бұзғаны туралы мәлімдемеге бейтараптықпен реакция жасалуын болдырмайды, бұл өз кезегінде зорлық-зомбылықтың күшейуі мен қайталануына әкелуі мүмкін. Саяси құқық бұзушылықтың алдын алу үшін үкіметпен байланысты институттарды реформалау қажет. Қауіпсіздік күштерін (мысалы, армия немесе полиция) оқыту және бақылау оларды биліктегі үкімет үшін басқыншылық қаруына емес, халықтың бейтарап қорғаушысына айналдыруға көмектеседі. Бұл оқу-жаттығу қауіпсіздік органдарына халықтың сенімін арттыруға көмектеседі деп үміттенеміз. БҰҰ күштері әділ үдерісті қамтамасыз ету үшін сайлауды өткізуге және бақылауға да болады. Басқа жағдайларда БҰҰ бейтарап уақытша үкіметті құруы мүмкін, ол мемлекетті ауыспалы кезеңде басқаруға тиіс, онда оған қатысты мемлекеттік мекемелер қайта даярланады, реформаланады немесе жақсартады. Соңында, қарулы бүлікшілер сияқты әскери топтарды қаруларын төмендетуге және тиісті бейбіт тәсілдерді қолдану арқылы саяси ұйымдарға айналуына ынталандыруға болады, осылайша олар өз наразылықтарын білдіріп, сайлау циклінде бәсекелесе алады. Бұл өте маңызды, өйткені осы топтардың көпшілігі белгілі бір үкіметке басты оппозиция болып табылады, бірақ тиімді саяси ұйымдар ретінде жұмыс істеуге қабілеті мен білімі жетіспейді. Әртүрлі бейбітшілік сақтау миссиялары әртүрлі себептік механизмдердің нәтижесінде жүзеге асырылады. Көптеген әскери тиімділік пен күш қолдану миссиялары VII тарау аясында жұмыс істейтін миссияларға арналған, ал VI тарау миссиялары көбінесе бақылау күштері ретінде қызмет етеді және араласу операциялары саяси құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталған – бұл негізінен көп өлшемді миссиялар және қақтығыс аяқталғаннан кейінгі саяси жағдайға белсенді қатысады.

While much has been written about peacekeeping and what peacekeepers do, very little empirical research has taken place in order to identify the manner in which peacekeepers can have an impact in a post conflict environment. Columbia University Professor Virginia Page Fortna attempted to categorize four causal mechanisms through which peacekeepers have the opportunity to lay the groundwork for a lasting peace. Fortna's four mechanisms are as follows:
Change the incentives of recent belligerents, making peace more desirable or war more costly. Reduce the uncertainty and fear that drives security dilemma spirals. Prevent or control accidents or the actions of rogue groups that might otherwise escalate back to war. Prevent political abuse by one side (generally the government) that might cause actors losing the peace to take up arms anew. Fortna argues that peacekeepers have a positive impact on the peace process, despite often being sent to places where peace is most difficult to achieve. Peacekeeping is often looked at by detractors as ineffective, or unnecessary. Peace prevails when belligerents already have a vested interest in sustaining peace and therefore it could be argued that Peacekeepers play only a minor role in creating a strong foundation for enduring peace. Yet these causal reasons illustrate the important roles that Peacekeepers play in ensuring that peace lasts, especially when contrasted against situations in which belligerents are left to their own devices. These causal reasons thus illustrate the need for Peacekeeping and lay a foundation for the manner in which Peacekeeping operations can have a substantive impact on the post conflict environment. In order to change the incentives for war and make peace more appealing the UN can provide a military force by way of an enforcement mandate which provides deterrence to would be spoilers. They can monitor the situation making the potential for surprise attack by one of the belligerents less likely to occur or by making it more difficult to carry out such an attack. A lightly armed observer mission can also serve as an early warning force or "tripwire" for the aforementioned enforcement mission. Aid and recognition provided to the belligerents by the international community should be made conditional and based on compliance with objectives laid out in the negotiating process. And lastly, peace dividends should be provided in the forms of jobs, public works and other benefits. To reduce uncertainty and fear the UN Peacekeeping force can monitor the aforementioned compliance, facilitate communication between belligerents in order to ease security dilemma concerns thus reassuring belligerents that the other side will not renege, and allow for belligerents to signal their legitimate intentions for peace to the other side. That is to say, provide a meaningful pathway for communication between both sides to make their intentions known and credible. Prevention and control of potential accidents that may derail the peace process can be achieved by the peacekeeping force by deterring rogue groups. Belligerent forces are often undisciplined without a strong central source of command and control, therefore while a peace is being negotiated there is potential for a rogue group on one side to renege and spoil the peace process. UN forces can serve to prevent this. Additionally, the UN force can serve as a moderator and make communication easy between both parties and bring in political moderates from either side. By providing law and order UN peacekeeping forces can temporarily replace a state's security forces and prevent a bias overreaction to an alleged violation by one side which could in turn result in escalation and a renewal in the violence. Prevention of political abuse can be achieved through the reformation of institutions associated with the government. Training and monitoring the security forces (e. g. army or police) help to make them an unbiased protector of the people rather than a weapon of suppression for the ruling government. Hopefully this training can bring trust by the people for the security establishment. UN forces can also run and monitor elections in order to ensure a fair process. In other cases, the UN may provide a neutral interim government to administer the country during a transitional period wherein the associated government institutions are being retrained, reformed or better developed. Lastly, military groups such as armed rebels can be encouraged to put down their weapons and transformed into political organisations using appropriate non violent means to mete out their grievances and compete in the election cycle. This is especially important as many of these groups serve as the chief opposition to a given government, but lack the means or know how to operate effectively as political organisations. Different peacekeeping missions take place as a result of different causal mechanisms. More military deterrence and enforcement are meant for those missions operating under the auspices of Chapter VII, while Chapter VI missions are meant to serve more as monitoring forces and interpositional operations are meant to target and prevent potential political abuse—these are primarily multidimensional missions and are heavily involved in the post conflict political situation.

Бейбітшілік сақтау миссияларының тиімділігі

Академиялық әдебиеттерді шолу бейбітшілікті сақтаудың бейбітшілікті арттыратынын нақты көрсетеді. Фортнаның сөзіне сүйенсек, бейбітшілікті сақтаушылардың болуы соғыстың қайталану қаупін айтарлықтай азайтады; бейбітшілікті сақтау әскерлерінің саны артық болса, соғыстағы қазалардың саны азаяды; сондай-ақ, бейбітшілікті сақтау әскерлерінің саны артық болса, бейбіт тұрғындардың қаза болуы да азаяды. Уппсала университеті мен Ослодағы Бейбітшілік зерттеу институтының саясаттану ғалымдары жүргізген зерттеуде, БҰҰ-ның бейбітшілік сақтау саясатын екі есеге арттырып, күшті мандаттар беру жаһандық қарулы қақтығыстарды екі-үштен азайтатынын болжайды. Фордэм университетінің саясаттанушысы Анджали Даяльдың пікірінше, "ғалымдар бейбітшілікті сақтау соғыстардың шекарадан тысқары таралуын тоқтататынын анықтады. Жерде көбірек бейбітшілік сақтаушылардың болуы бейбіт тұрғындарға бағытталған зорлық-зомбылықтың азаюымен де байланысты сияқты. Сондай-ақ, тыныштық операциялары кейде жергілікті билікке билікті қайтару үшін ауыспалы билік ретінде сәтті қызмет еткен, бірақ бұл жағдай азайып барады". 2018 жылғы зерттеуде бейбітшілікті сақтау азаматтық соғыстың ауырлығын азайтатыны, ал оны делдалдықпен үйлестіргенде әсері күшейеді деп көрсетілген. Сонымен қатар, бейбітшілікті сақтаушылардың орналасуы туралы уәде халықаралық ұйымдарға жауынгерлерді келіссөз үстеліне әкелуге және олардың атысты тоқтатуға келісу мүмкіндігін арттыруға көмектеседі. Page Fortna-ның статистикалық зерттеулері бейбітшілікті сақтаушылардың қайда орналасуына және бейбітшілікке деген ықтимал мүмкіндіктерге әсер ететін нақты факторларды ескере отырып, бейбітшілікті сақтаушылардың орналасуы тұрақты бейбітшілікке статистикалық тұрғыдан маңызды әсер ететінін көрсетеді. Бейбітшілікті сақтаушылар бейбітшілікке жетуі ең қиын жерлерге жіберілгеніне қарамастан, Фортна консервативті бағалаулар бойынша БҰҰ бейбітшілігінің болуы зорлық-зомбылықтың қайталану қаупін кем дегенде 55-60%-ға азайтады; ал консервативті емес бағалаулар бойынша 75-85%-ға дейін төмендетеді. Оның талдауының қорытындысы бойынша, VI тараудағы келісімге негізделген миссиялар мен VII тараудағы күш қолдану миссияларының тиімділігі арасында айқын айырмашылық жоқ. Шындығында, күш қолдану миссиялары БҰҰ бейбітшілікті сақтау күштері күш қолданудағы сенімділігін дәлелдеп, сақтай алса ғана тиімді болып қалады. Бұл БҰҰ миссиясының бейбітшілікті сақтауға қатысушылардың келісімін сақтауының маңыздылығын көрсетеді. Нәтижесінде, Фортна бейбітшілікті сақтау тұрақты бейбітшілікті қамтамасыз етудің тиімді құралы екенін, әсіресе соғысушы тараптар өздеріне тастап қойылған жағдайлармен салыстырғанда айтады. Бұрын айтылған бейбітшілікті сақтаудың себептік механизмдерін пайдалана отырып, БҰҰ бейбітшілікті сақтау күштері тұрақты бейбітшілікті сақтауға маңызды және мағыналы үлес қоса алады. Бейбітшілікті сақтаудың тұрақты бейбітшілікті қамтамасыз етудегі оң әсеріне қатысты жалпы келісімге келген Фортна мен Говард әдебиеттің i) бейбітшілікті сақтаушылардың тиімділігін, ii) ауыспалы әкімшіліктерді, iii) бейбітшілікті сақтау мен демократияландыру арасындағы байланысты және iv) "бейбітшілікті сақтауға қатысушылардың" көзқарасын зерттеуге бет бұрғанын атап өтеді. Дойл мен Самбанистің талдауы бойынша, БҰҰ бейбітшілікті сақтау күштері мен қаржылық көмек болған-болмағанына қарамастан, этникалық емес соғыстардан кейін салыстырмалы түрде жоғары даму деңгейі бар елдерде тұрақты бейбітшілік орнауы ықтимал. Олардың қорытындысы бойынша, қысқа мерзімде тұрақты бейбітшілік БҰҰ-ның күшті күш-жігерін орналастыруына және соғысушы тараптар арасындағы жауыздықтың төмен деңгейіне байланысты. Олар экономикалық әлеуеттің артуы жаушылықты қайталауға қарсы ынталандырушы фактор бола алатынын атап өтті. Алайда, ұзақ мерзімді перспективада экономикалық әлеует әлдеқайда маңыздырақ, ал соғысушы тараптар арасындағы жауыздық деңгейі осылай маңызды емес. БҰҰ-ның елге жұмылдырулары қаншалықты табысты болмасын, олар өздері араласқан елдердің өз бетінше экономикалық дамуына жеткіліксіз ықпал етті. Осылайша, БҰҰ күшті, бірақ жанама рөл атқарады және тұрақты бейбітшілікке жету жаңа соғысты болдырмау үшін емес, бейбітшілікті қолдайтын институттарды дамытуға негізделген. Басқа зерттеулер бейбітшілік миссиясының табыстылығын 31 пайыздан 85 пайызға дейін бағалайды. 2020 жылғы зерттеуге сәйкес, БҰҰ-ның бейбітшілік миссиясы емес миссиялар БҰҰ-ның бейбітшілік миссиялары сияқты тиімді. 2020 жылғы тағы бір зерттеуде бейбітшілікті сақтау азаматтарды қорғауда сәтті болғаны анықталды. 2021 жылғы American Journal of Political Science журналында жарияланған зерттеуде БҰҰ-ның Оңтүстік Судандағы бейбітшілікті сақтауы жергілікті экономикаға оң әсер еткені көрсетілді.

Reviews of the academic literature show considerable evidence that peacekeeping increases peace. According to Fortna, there is strong evidence that the presence of peacekeepers significantly reduces the risk of renewed warfare; more peacekeeping troops contribute to fewer battlefield deaths; and more peacekeeping troops contribute to fewer civilian deaths. A study by political scientists at Uppsala University and Peace Research Institute Oslo estimates that an ambitious UN peacekeeping policy with a doubled peacekeeping operation and strong mandates would "reduce the global incidence of armed conflict by two thirds relative to a no PKO scenario." According to Fordham University political scientist Anjali Dayal, "Scholars have found that peacekeeping keeps wars from bleeding across borders. Having more peacekeepers on the ground also seems to correspond with fewer civilians targeted with violence. And peace operations at times have successfully served as transitional authorities, handing power back to local authorities, although this is decreasingly true." A 2018 study found that peacekeeping reduces the severity of civil war on its own, but when it is coupled with mediation, the impact is greater. There is also evidence that the promise to deploy peacekeepers can help international organizations bring combatants to the negotiation table and increase the likelihood that they will agree to a cease fire. By controlling for specific factors that affect where peacekeepers are deployed and what the potential chances for peace are, Page Fortna's statistical research shows that there is a statistically significant impact on lasting peace when peacekeepers are deployed. Despite the fact that peacekeepers are sent to locations where peace is least likely to succeed, Fortna finds that conservative estimates suggest that the presence of UN peacekeepers diminishes the risk for renewed violence by at least 55% 60%; with less conservative estimates upwards of 75% 85%. Additionally, her analysis concludes that there is little difference in the effectiveness between Chapter VI consent based missions and Chapter VII enforcement missions. Indeed, enforcement missions only remain effective if the UN peacekeeping force can prove and sustain their credibility in the use of force. This stresses the importance of a UN mission maintaining the consent of the peacekept. Ultimately, Fortna finds that peacekeeping is an effective tool for ensuring a lasting peace; especially compared to situations in which belligerents' are left to their own devices. Utilising the previously mentioned causal mechanisms for peacekeeping, a UN peacekeeping force can have a substantial and substantive impact on sustaining a lasting peace. Having a relative consensus of the positive impact of peacekeeping for ensuring a lasting peace, Fortna and Howard suggest that the literature is moving towards the study of i) the effectiveness of the types of peace keepers, ii) the transitional administrations, iii) the links between peacekeeping and democratisation, and iv) the perspectives of the "peacekept". Doyle and Sambanis' analysis finds that lasting peace is more likely after non ethnic wars in countries with a relatively high level of development in addition to whether or not UN peacekeeping forces and financial assistance are available. They conclude that in the short run lasting peace is more dependent on a robust UN deployment coupled with low levels of hostility between belligerents. They note that increased economic capacity can provide an incentive not to renew hostilities. In the long run, however, economic capacity matters far more whereas the degree of hostility between belligerents is less important. As successful as UN deployments can be, they have inadequately spurred independent economic development within the countries where they have intervened. Thus, the UN plays a strong, but indirect role and success in lasting peace is predicated on the development of institutions that support peace, rather than serving as a deterrent for renewed war. Other scholarly analyses show varying success rates for peacekeeping missions, with estimate ranging from 31 percent to 85 percent. According to a 2020 study, non UN peacekeeping missions are as effective as UN peacekeeping missions. Another 2020 study found that peacekeeping successfully protected civilians. A 2021 study in the American Journal of Political Science found that UN peacekeeping in South Sudan had a positive impact on the local economy.

Тұрақты бейбітшілікке әсер ететін факторлар

Ұзаққа созылатын бейбітшілікке теріс әсер ететін көптеген факторлар бар, мысалы, соғысушы тараптардың салыстырмалы күші туралы жасырын ақпарат; көтерілісшіл топтың алмаз бен басқа да минералдар экспорты сияқты жолдармен заңсыз қаржыландыруға қатысуы; есірткі, қару және адам саудасына қатысу; бір тараптың әскери жеңіске жеткені немесе жетпегені; соғыстың ұзақтығы және оның қымбатқа соққаны; екі тараптың да сезінетін міндеттемелерге қатысты қиындықтар мен қауіпсіздік дилеммасының күшеюі; соғысушы тараптар қол қойған атысты тоқтату немесе шарт; қақтығыс аяқталғаннан кейін соғысушы тараптардың ниеттері мен іс-әрекеттерінің ашықтығының жетіспеуі; экстремистік бұзушылар; қақтығыстың жалғасуынан пайда көретін қатысушылар; бөлінбеушілік және тағы да басқалары. Мүмкін, тұрақты бейбітшілікке ең маңызды статистикалық үлес – бір тараптың әскери жеңіске жеткені. Фортнаның зерттеулеріне сәйкес, бір тарап жеңіске жетіп, атысты тоқтатуға немесе бітімге келуіне әкелетін азаматтық соғыстарда жаңадан соғыс басталу мүмкіндігі шамамен 85-90%-ға төмендейді. Сонымен қатар, бейбітшілік шарты қауіпті 60-70%-ға дейін азайтады. Фортнаның сөзіне қарағанда, көптеген фракциялар қатысқан соғыстардың қайта басталу ықтималдығы төмен. Ұзаққа созылған соғыстар мен шарт арқылы орнатылған бейбітшілік (әсіресе әскери жеңіске жеткен жағдайда) тағы бір соғыс болу мүмкіндігін азайта алады.

Әскери нормалау

Кейбір сарапшылар әскери нормализацияны ілгерілету механизмі ретінде бейбітшілік сақтау операцияларын пайдалану мүмкіндігін атап өтті. Майкл Эдвард Уолш пен Джереми Тейлор Жапонияның Оңтүстік Судандағы бейбітшілік сақтау операциялары жапондық әскери нормализациясын қолдайтындарға "елдің бейбітшіл конституциясын одан әрі әлсіретуге ерекше мүмкіндік береді" деп мәлімдеді. Олар: "Жапонияның бейбітшілікті сақтаушылары негізгі саяси, құқықтық және әлеуметтік өзгерістерсіз қазіргі заманғы бейбітшілік сақтау операцияларының толық ауыртпалығын қабылдай алмайды, сондай-ақ, өлімге әкелетін күш қолдануды талап ететін көптеген күрделі жағдайларға дайын емес" деген қорытындыға келді. Осы себепті, олар Жапонияның БҰҰ бейбітшілік сақтау операцияларына қатысуын жалғастыруы елді "жапондық әскери күштерді нормализациялаудың жалғыз нәтижесі болатын шегіне жеткізе алады" деген пікір білдірді. Дегенмен, 2018 жылы "Journal of Peace Research" журналында жарияланған зерттеуде БҰҰ бейбітшілік сақтау операцияларынан қаржы алуға күшті тәуелді елдер, мұндай қаржыға аз тәуелді елдерге қарағанда төңкерілгені аз екені анықталды.

Жеке бейбітшілдерге әсері

Бейбітшілік сақтаушы әскерилерді зерттеулер оң және теріс әсерлерді көрсетеді. Боснияға жіберілген 951 американдық әскердің зерттеуі көрсеткендей, 77% оң нәтижелерді, 63% теріс нәтижелерді, ал 47% екеуін де бастан өткерген. Бейбітшілік сақтаушылар соғысқан тараптардың тудырған қауіп-қатерге ұшырайды және көбінесе таныс емес климат жағдайында болады. Бұл әртүрлі психикалық денсаулық проблемаларына, өзіне-өзі қол салуға және заттарды қолдануға алып келеді, бұл мәселелер бұрынғы бейбітшілік сақтаушылардың арасында қаншалықты көп екенін көрсетеді. Бейбітшілік сақтаушылардың отбасылары үшін ата-анасының ұзақ мерзімге шетелде болуы да стресс тудырады. Тағы бір пікір бейбітшілік сақтау әскерлерді әлсіретіп, олардың жауынгерлік қабілетін төмендетуі мүмкін деген мәселені көтереді, себебі бейбітшілік сақтау контингентінің міндеттері, толыққанды соғыс жүргізетін бөлімнің міндеттерінен мүлдем өзгеше.

Бейбітшілік сақтау, адам саудасы және мәжбүрлі жезөкшелік

1990 жылдан бері БҰҰ бейбітшілік сақтаушыларына зорлау, жыныстық зорлау, педофилия және адам саудасы сияқты көптеген қылмыстар тағылды. Камбоджа, Шығыс Тимор және Батыс Африкадан шағымдар келіп түсті. Босния және Герцеговинада саудаға түскен әйелдермен байланысты жезөкшелік өркендеп, көбінесе БҰҰ базаларының жанында орналасқан. Боснияда 2000-2001 жылдары қызмет еткен адам құқықтары жөніндегі аймақтық өкіл Дэвид Лэмб: "Босниядағы жыныстық құлдық саудасы көбінесе БҰҰ бейбітшілік операциясының нәтижесінде пайда болды. Бейбітшілік сақтау күштері болмағанда, Боснияда мәжбүрлеп жезөкшелікке салудың орны болмас еді" деді. Сонымен қатар, 2002 жылы АҚШ Өкілдер палатасының тыңдауында SFOR мүшелерінің босниялық жезөкшелерге барып, саудаға түскен әйелдер мен кәмелетке толмаған қыздармен жыныстық қатынасқа түскені анықталды. Журналистер БҰҰ және кейбір жағдайларда НАТО бейбітшілік сақтау күштері енгізілгеннен кейін Камбоджа, Мозамбик, Босния және Косовода жезөкшеліктің күрт өскенін көрді. 1996 жылы БҰҰ "Қарулы қақтығыстың балаларға тигізетін әсері" атты зерттеуінде Мозамбиктің бұрынғы бірінші ханымы Граса Машел: "Бұл есепке дайындалған 12 елдің ішінде 6 елде қарулы қақтығыс кезінде балаларды жыныстық тұрғыдан пайдалану туралы зерттеулер жүргізілді. Бейбітшілік сақтау күштері келгеннен кейін балалардың жыныстық құлдыққа түсуінің өсуі байқалды" деп жазды. 2004 жылы Гита Сахгал гуманитарлық араласу жасалатын жерлерде жезөкшелік пен жыныстық зорлықтың пайда болатыны туралы айтты. Ол: "БҰҰ-ның мәселесі – бейбітшілік сақтау операциялары, өкінішке орай, басқа әскерилердің істейтінін істеп жатқан сияқты. Күзетшілердің өзін күзету қажет" деп атап өтті. 2006 жылы Иорданияның БҰҰ жанындағы тұрақты өкілі принц Зейд Раад Зейд әл-Хусейн жүргізген тергеу нәтижесінде осы құқық бұзушылықтарды, әсіресе Конго Демократиялық Республикасындағы жағдайды егжей-тегжейлі баяндайтын жан-жақты есеп жарияланды. Жыныстық қанау көбінесе жезөкшелік түрінде болды, онда ақша (бір кездесу үшін шамамен 1-3 доллар) жыныстық қатынасқа ауыстырылды. Кейбір жағдайларда әйелдерді жыныстық қатынасқа салу үшін тамақ немесе жұмыс ұсынылды. Басқа жас әйелдер "зорлауды жезөкшелік ретінде көрсету" туралы айтты, онда бейбітшілік сақтаушылар оларды зорлап, содан кейін оларға ақша немесе тамақ беріп, осы әрекеттің келісімге сәйкес екенін көрсетуге тырысты. 2004 жылдың мамыр және қыркүйек айлары аралығында әскери қызметкерлерге қатысты 68, азаматтық қызметкерлерге қатысты 4 жыныстық қанау туралы 72 шағым тіркелді. 2004 жылдың соңына қарай барлығы 105 шағым болды. Бұл шағымдардың көп бөлігі 18 жасқа толмағандармен жыныстық қатынасқа түсу (45 пайыз) және ересек жезөкшелермен жыныстық қатынасқа түсу (31 пайыз) туралы болды. Зорлау және жыныстық зорлау шамамен 13 және 5 пайызды құрады, ал қалған 6 пайызы жыныстық қанаудың басқа түрлеріне қатысты. Шағымдардың көп бөлігі Пәкістан, Уругвай, Марокко, Тунис, Оңтүстік Африка және Непал бейбітшілік сақтаушыларына қатысты. 2007 жылдың шілдесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бейбітшілік операциялары департаменті (DPKO) Кот-д'Ивуарда 734 марокколықтан тұратын толық контингентті, олардың кейбіреулері кәмелетке толмаған қыздарды жыныстық зорлыққа ұшыратты деген айыптамаларға байланысты қамауға алды. Келесі жылдары БҰҰ Ішкі қадағалау қызметі (OIOS) 80 тергеу жүргізді. 2013 жылы Орталық Африка Республикасында жұмыс істейтін Франция, Габон және Бурунди қызметкерлеріне қатысты айыптаулар тағылды. Олардың ішінде кем дегенде 108 адам Кемо префектурасынан жыныстық зорлыққа ұшырады және олардың көп бөлігі кәмелетке толмағандар еді. 2016 жылы Конго Демократиялық Республикасының шығыс провинциясы Солтүстік Кивуде жұмыс істейтін бейбітшілік сақтаушыларға қатысты тағы да зорлық-зомбылық туралы айыптаулар тағылды. Танзания мен БҰҰ Танзания әскерлерінің қатысы бар деп саналатын зорлық-зомбылық туралы бірлескен тергеуді бастады. 18 жыныстық зорлыққа қатысты хабарламалар болды, оның сегізін кәмелетке толмағандар жасаған. 16 танзаниялық, бір малавилік және бір оңтүстік африкалық сарбаз айыптауларға қатысты. БҰҰ 2016 жылдың наурыз айында жиырма бір елдің әскерлеріне қатысты айыптаулардың күрт өскенін хабарлады. Шағымдардың көп бөлігі Африка елдерінің әскерлеріне қатысты: Камерун, Конго, Танзания, Бенин, Буркина-Фасо, Бурунди, Гана, Мадагаскар, Нигер, Нигерия, Руанда, Сенегал және Того.

Since the 1990s, UN peacekeepers have been the subject of numerous accusations of abuse ranging from rape and sexual assault, to pedophilia and human trafficking. Complaints have arisen from Cambodia, East Timor and West Africa. In Bosnia Herzegovina prostitution associated with trafficked women skyrocketed and often operated just beyond the gates of U. N. compounds. David Lamb, a regional human rights officer in Bosnia from 2000 to 2001 claimed "The sex slave trade in Bosnia largely exists because of the U. N. peacekeeping operation. Without the peacekeeping presence, there would have been little or no forced prostitution in Bosnia." In addition, hearing held by the U. S. House of Representatives in 2002 found that members of SFOR were frequenting Bosnian brothels and engaging in sex with trafficked women and underage girls. Reporters witnessed a rapid increase in prostitution in Cambodia, Mozambique, Bosnia, and Kosovo after UN and, in the case of the latter two, NATO peacekeeping forces moved in. In the 1996 UN study called "The Impact of Armed Conflict on Children", former first lady of Mozambique Graça Machel documented: "In 6 out of 12 country studies on sexual exploitation of children in situations of armed conflict prepared for the present report, the arrival of peacekeeping troops has been associated with a rapid rise in child prostitution". Gita Sahgal spoke out in 2004 with regard to the fact that prostitution and sex abuse crops up wherever humanitarian intervention efforts are set up. She observed that the "issue with the UN is that peacekeeping operations unfortunately seem to be doing the same thing that other militaries do. Even the guardians have to be guarded". An investigation by Prince Zeid Ra'ad Zeid Al Hussein, then Permanent Representative of Jordan to the United Nations, in 2006 resulted in a comprehensive report which detailed some of this abuse in detail— particularly that which occurred in the Democratic Republic of Congo. Sexual exploitation frequently came in the form of prostitution, wherein some money (an average of $1 $3 per encounter) was exchanged for sex. In other instances food, or jobs were utilized to ply women for sex. Other young women reported of "rape disguised as prostitution", whereabouts peacekeepers would rape them and were then given some money or food in order to make the act seem consensual. Between May and September 2004, there were seventy two allegations of sexual exploitation—68 against military and 4 against civilian personnel. By the end of 2004 there would be a total of 105 allegations. The majority of these allegations were in regards to sex with person under the age of 18 years (45 percent) and sex with adult prostitutes (31 percent). Rape and sexual assault made up approximately 13 and 5 percent respectively, with the remaining 6 percent of allegations relating to other forms of sexual exploitation. Most of the allegations were against peacekeepers from Pakistan, Uruguay, Morocco, Tunisia, South Africa, and Nepal. In July 2007 the United Nations Department of Peacekeeping Operations (DPKO) confined an entire contingent of 734 Moroccans in the Ivory Coast in the wake of allegations that some had sexually abused underage girls. In the following years, there were 80 investigations carried out by the UN Office of Internal Oversight Services (OIOS). In 2013, allegations were levelled on personnel from France, Gabon, and Burundi operating in the Central African Republic. These include accusations of sexual abuse and exploitation of at least 108 from Kemo Prefecture and that the vast majority of the cases involved minors. In 2016, more allegations of abuse were levelled on Peacekeepers operating in the Democratic Republic of Congo's eastern province of North Kivu. Tanzania and the UN opened a joint inquiry into the alleged abuse, which involved Tanzanian troops. There have been 18 reports of sexual abuse, eight of which involved minors. Sixteen Tanzanian soldiers, a Malawian and a South African are implicated in the accusations. The UN reported in March 2016 that there was a large increase in allegations; which involved troops from twenty one countries. Most of the allegations involved troops from African countries including: Cameroon, Congo, Tanzania, Benin, Burkina Faso, Burundi, Ghana, Madagascar, Niger, Nigeria, Rwanda, Senegal and Togo.

Бейбітшілікті сақтаушылар мен Гаитидегі холера дағдарысы

Маңызды ғылыми дәлелдер, алғаш Associated Press агенттігінде, кейін New York Times, Al Jazeera және ABC News басылымдарында жарияланды. Оған сәйкес, Гаитидің Миребале қаласындағы бейбітшілік сақтау базасында орналасқан Непал саяхатшылары 2010 жылдың қазан айынан бері елді шарпыған қауіпті холера эпидемиясын тудырды. Холера – су арқылы жұғатын, диарея мен құсуды қоздыратын ауру. Науқасқа уақтылы дегидратацияға қарсы шаралар көрсетілмесе, ол бірнеше сағаттың ішінде өлімге алып келуі мүмкін. 2012 жылдың шілдесіне қарай Гаитидегі холера эпидемиясы әлемдегі ең ауыр жағдай болып тіркелді: шамамен 7500 адам қаза тапты, ал 585 000-нан астам гаитилік (әр 20 гаитиліктің шамамен біреуі) осы ауруға шалдықты. БҰҰ тағайындаған Гаитидегі холера індеті жөніндегі тәуелсіз сарапшылар тобының мәлімдемесіне сәйкес, бейбітшілік сақтау базасының жағдайы қауіпсіз болмады және Гаитидің өзен жүйелері кем дегенде екі жолмен ластануына мүмкіндік берді: "Негізгі дәретхана/душ аймағындағы су құбырларының құрылысы дұрыс болмады, әсіресе лагерь бойымен өтетін және тікелей Мейе су арнасына құйылатын ашық дренаж арнасынан өтетін құбырлардан қосалқы жұғудың жоғары ықтималдығы бар". Сонымен қатар, сарапшылар тобы Миребале базасынан және тағы екі базадан шығатын қара су қалдықтары ашық, қоршалмаған септик шұңқырына құйылатынын, ол су тасқынына ұшырап, жаңбыр кезінде Мейе су арнасына ағып жатқанын хабарлады. 2012 жылдың шілдесінде АҚШ Конгресінің 104 мүшесі "БҰҰ-ның іс-әрекеті" Гаитиге холера әкелгенін және БҰҰ-ның "холерамен күресіп, оны толығымен жоюы керек" дегенді растайтын хатқа қол қойды. 2013 жылы БҰҰ бұл талапты қабылдамады, ал зардап шеккендердің адвокаттары БҰҰ-ны сотқа беруге уәде берді.

Қазіргі кездегі бейбітшілікті сақтаумен байланысты мәдени мәселелер

Бейбітшілік орнату ісінде әртүрлі мәдениеттердің өзара араласуы байқалады. Әртүрлі елдерден келген көптеген әскерилер, полицейлер және қызметкерлердің біріктірілуінен бастап, бейбітшілік сақтаушы күштері жиі орналастырылатын этностық аймақтардың өзіне дейін. Осы мәдениеттердің алуан түрлілігі күрделі мәдени өзара әрекеттесулерге әкеледі, бұл миссияның тиімділігіне ғана емес, сонымен қатар бейбітшілік сақтаушылардың көмектесуге тиіс халқымен қарым-қатынаста шиеленістер тудыруы мүмкін. 1988 жылға дейін көп жағдайда бейбітшілік сақтаушыларды нақты елдер ұсынған. Ол кезде бар болғаны 26 ел бейбітшілік орнату операцияларына қатысу үшін қызметкерлер жіберген. Бүгінде бұл көрсеткіш сексеннен асып кетті. Бұл өте әртүрлі топты құрайды. Осылайша, БҰҰ бейбітшілік сақтау операциялары тілдік қиындықтармен ғана емес, сонымен қатар операциялық қиындықтар тудыруы мүмкін көптеген мәдени және әлеуметтік айырмашылықтармен де күресуі керек. Бұл айырмашылықтар өзара іс-қимылдарда (жеке немесе институттар/бөлімдер арасында), түсініспеушіліктер, тікелей немесе бей-жайша ренжітуге себеп болатын әрекеттер және белгілі бір елден келген контингентке байланысты болжамдарға байланысты проблемалар тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, Heiberg және Holst жүргізген UNIFIL мүшелері мен Ливан халқы арасындағы қарым-қатынастарды зерттеу осы тұжырымдарды растады. Олардың мысалында, халықпен толық интеграциялана алған және жергілікті мәдениет туралы терең білімді көрсеткен елдер сәттірек болғанын, ал жергілікті ортаға аз интеграцияланған, бірақ амбициялы елдер өздері жұмыс істеуге тиіс адамдардан алшақтағандарын және олардың жетістігі немесе жетіспеушілігі осыны көрсеткенін анықтады. Оның сарбаздарына олар жұмыс істейтін халықтың мәдени, саяси және әлеуметтік жағдайымен танысу үшін қажетті оқыту берілді. Шамамен 600 000 тұрғыны бар аймақта жұмыс істейтін итальяндықтар қарапайым азаматтармен және өз аймақтарындағы саяси көшбасшылармен байланысты мұқият дамытты. Америкалықтар ливандық саясатқа араласып жатырмыз деп ойлағанда, олар ливандық мәдениет пен тарихқа түсініксіздікпен кірді. Салқын соғыстың аяқталуы халықаралық жүйені қайта құруға мүмкіндік берді. Бұл мүмкіндік "салқын соғыстың" жеңімпаздарына, яғни АҚШ және басқа батыс капиталистік мемлекеттеріне, негізгі адам құқықтары мен демократияландыруға басымдық беретін либералды демократиялық құндылықтармен басқаруға мүмкіндік берді. Руандада хуту мен тутси арасындағы келіссөздерге үшінші тараптың араласуы хуту экстремистеріне хутулықтардың орташа саналыларын өлтіруге және тутсилерге қарсы геноцид жасауға дайындық жасауға мүмкіндік берді. Африкалық Бірлік Ұйымынан аймақтық мемлекеттердің бастамасымен халықаралық қауымдастық Аруша бейбітшілік процесі арқылы хутулар мен тутсилер арасындағы этностық зорлық-зомбылықты шешуге келіссөздер жүргізуді көздеді. Бұл процесс бір жылдан астам уақытқа созылды, оған халықаралық деңгейдегі қатысушылар да қатысты, соның ішінде процеске төрағалық еткен Танзания, Бурунди, Уганда және Заир сияқты көптеген аймақтық актерлер болды. UNAMSIL 1999 жылы құрылып, VII тарау мандаты бойынша тағайындалды, оның мақсаты Ломэ келісімдерін орындау еді. Алайда зорлық-зомбылық жалғасты. Бастапқыда RUF ынтымақтастыққа келмеді және ECOMOG контингенті кері қайтқаннан кейін RUF БҰҰ күштеріне шабуыл жасап, ақырында жүздеген адамды тұтқынға алды. Бүгінде Сьерра-Леонеде бейбітшілік орнаған және БҰҰ миссиясы сәтті деп саналады, бірақ жағдайдың қалай дамығандығы Ширрдің тұжырымын көрсетеді: барлық соғысушы тараптардың мүдделерін қамтитын келіссөздерге негізделген тәсіл міндетті түрде сәттілікке әкелмейді. Көріп отырғанымыздай, UNOMSIL қатысуына қарамастан ұрыс жалғасты. Тіпті UNOMSIL VII тарау мандаты бойынша UNAMSIL түрінде күшейтілген күшпен алмастырылғаннан кейін де зорлық-зомбылық тоқтамады. Британдықтар әскери түрде араласып, RUF-тың жанжалды жалғастыру қабілетін едәуір төмендеткен кезде, Executive Outcomes бұрын жасағандай, RUF ақыры келіссөз үстеліне келіп, бейбітшілік орнатуға мүмкіндік берді. Кейбір авторлар халықаралық араласу идеясын күмәнмен қарастырады. 2005 жылы Жаһандық даму орталығы үшін жазылған жұмыс қағазында Стэнфорд университетінің Джереми Вайнштейн "автономды қалпына келтіру" теориясын ұсынады, онда мемлекеттер халықаралық араласусыз тұрақты бейбітшілікке қол жеткізе алады. Уганда, Эритрея және Сомали елдерінің мысалдарын зерттеу арқылы Вайнштейн мемлекеттердің соғыстан тиімді институттар құруы мүмкін екенін көрсетті. Бұл әдіс тиімділігі мен кемшіліктері бар, оларды халықаралық араласудың ықтимал нәтижесімен салыстыру керек. Сыртқы араласу жаппай зұлматтарды тоқтатуға, бірақ институттық өзгерістерді тоқтатуға да мүмкіндік береді. Автономды қалпына келтіру ең күшті көшбасшыны көтеріп қана қоймай, сонымен қатар билікті бөлісуге көңіл бөлмейтін ең күшті жауынгерлерді марапаттайды. Сонымен қатар, араласу сыртқы ықпалға тәуелді, ал автономды қалпына келтіру ішкі факторларға негізделген. Оның тұжырымдары араласу идеалды саясат емес екенін көрсетеді, бірақ Вайнштейн халықаралық қауымдастықтың "қорғауға жауапкершілік" доктринасы араласу үшін моральдық маңызға ие екенін және "автономды қалпына келтіру" шарттары өте сирек екенін айтады. Вайнштейннің пікірінше, негізгі мәселе - азаматтардың кірістерді жинау арқылы билеушілерге байланысын бұзбай, жақсы басқаруды және көтерілісшіл топтарға көмек көрсетуге қалай ынталандыру.

There is a notable intermingling of varied cultures when it comes to peacekeeping. From the vast number of troops, police and personnel that are brought together from various contributing countries to the oftentimes challenging ethnic regions which peacekeeping forces are often deployed. Because of these varied cultures, complicated cultural interactions take place which not only affect mission effectiveness, but can also lead to friction with the population the peacekeepers are meant to be assisting. In most cases prior to 1988, specific countries often provided peacekeepers. At that point, only twenty six countries had sent personnel to participate in peacekeeping deployments. Today, that number has risen to more than eighty. This results in an extremely heterogeneous group. Thus, UN Peacekeeping deployments must not only contend with language complications, but also myriad cultural and social differences that can create operational difficulties that are hard to overcome. These differences can create problems with regard to interactions (whether personal or between institutions/units), misunderstandings, inadvertent offensive behaviour and prejudices that may be associated with a particular contingent from a given country. Similarly, a study conducted on the relations between members of UNIFIL and local population in Lebanon, carried out by Heiberg and Holst, all but confirmed the findings. In their example, they found that the countries that were able to integrate more fully with the population and show a depth of knowledge about the local culture were more successful, while those that were ambitious, but less integrated into the local scene found themselves far removed from the individuals with which they were supposed to be engaged with, and their success, or lack thereof, illustrated this.<blockquote>Only the Italian contingent of some 2,200 people operated as part of the local environment and became an active element in restoring normal living conditions. Its soldiers were provided with the training required to acquaint them with the cultural, political and social situation of the people among whom they worked. Operating in a sector that contained approximately 600,000 inhabitants, mostly Shi'ites, the Italians carefully nurtured contact with the ordinary citizens and the political leaders in their area While the Americans thought they were becoming involved in Lebanese politics, they entered into Lebanese culture and history with little or no understanding of the way things worked—or didn't work Most Americans did not understand the subtleties of short term alliances, the length of memories and blood feuds, the strength of aln [kin] in Arab culture nor the nuances of religious differences. The end of the Cold War presented an opportunity to reshape the international system. This opportunity was afforded to the Cold War's victors—that is to say, the United States and other western capitalist states governed by liberal democratic values that put a premium on basic human rights and democratization. In Rwanda, third party attempts at a negotiated settlement between the Hutu and Tutsi afforded an opportunity for Hutu extremists to prepare for the killing of Hutu moderates and the genocide of the Tutsi. The international community, led by regional states from the Organisation of African Unity, sought to negotiate a settlement and find a solution for the ongoing ethnic violence between Hutu and Tutsi via the Arusha Peace Process. This process lasted just over a year, included substantial international involvement, and incorporated many regional actors such as Tanzania (host of the process), Burundi, Uganda and Zaire. UNAMSIL was eventually formed and deployed in 1999, authorised under a Chapter VII mandate, it was meant to enforce the Lome agreements. However, violence would continue. From the outset the RUF was beyond uncooperative and once the ECOMOG contingent withdrew, the RUF attacked UN forces, eventually taking hundreds hostage. While Sierra Leone is at peace today and the UN's mission can be deemed a success, the way in which the situation developed illustrates Shearer's point: that a consent based approach focused on negotiation that encompasses all belligerents' interest may not necessarily lead to success. As we see, fighting continued despite the presence of UNOMSIL. Indeed, even after UNOMSIL was replaced by a more robust force under a Chapter VII mandate in the form of UNAMSIL the violence continued. When the British intervened militarily and substantially degraded the RUF's capability to sustain the conflict, as Executive Outcomes had done years prior, the RUF finally come to the negotiating table and allowed for the establishment of peace. Some authors question the idea of international interventions at all. In a 2005 working paper for the Center for Global Development, Jeremy Weinstein of Stanford University provides a theory of "autonomous recovery", in which states can achieve sustainable peace without international intervention. Using case studies of Uganda, Eritrea, and Somalia, Weinstein demonstrates how states can develop effective institutions out of warfare. This method has cost and benefits that must be weighed against the potential outcome of international intervention. External intervention can stop mass atrocities, but also stop institutional change. Autonomous recovery elevates the strongest leader, but also rewards the strongest fighters who may be less inclined to share power. Furthermore, intervention depends on external influence while autonomous recovery is based on internal factors. The conclusions of his argument could suggest intervention is not ideal policy, but Weinstein argues the international community's "responsibility to protect" doctrine has moral importance for intervention and the conditions for "autonomous recovery" are very rare. Weinstein argues the fundamental challenge is how to incentivise good governance and assistance to rebel groups without disrupting the connection of citizens to rulers in terms of revenue collection that enables accountability.

Миссиялық шырмалу

Бейбітшілік сақтау операцияларының бірқатар практикалық және моральдық негіздерін мойындағанмен, Джеймс Фирон мен Дэвид Лейтин кейбір жағдайларда олар мемлекет құру күш-жігеріне араласуға бейім екенін көрсетеді. Сәтті партизандық науқанға тап болған әлсіз мемлекеттерде бейбітшілік сақтаушылар тұрақты бейбітшілікті қамтамасыз ету үшін мемлекеттік институттардың және басқарушылық құзыреттіліктің қалыптасуына үлкен қысымға ұшырайды. Бұл қысым бейбітшілік сақтау операциясының бастапқы мақсатынан тысқары кеңейіп кетуіне әкелуі мүмкін. Егер мемлекет құруға қатыспаса, бейбітшілік сақтаушылар бейбітшілік сақталып отырған елдің олар кеткеннен кейін қайтадан зорлық-зомбылыққа тонуына жол беру қаупі бар. Осылайша, Фирон мен Лейтин бейбітшілік сақтау күш-жігеріне мемлекет құруды жаңа «неотрасттық» (неопатронаттық) үлгісі арқылы интеграциялауды ұсынады, онда шетелдік державалар болашақ зорлық-зомбылықтың алдын алу мақсатында әлсіз мемлекеттің ішкі істеріне айтарлықтай бақылау жүргізеді.

Халықпен қарым-қатынассыздық

Бейбітшілікті сақтау ісіне қатысты сын-пікірлердің өсуіне себеп – бейбітшілік сақтау қызметкерлері мен жергілікті халық арасындағы байланыстың жетіспеуі. Северин Аутессер 2015 жылы «Foreign Policy» журналында жариялаған мақаласында атап өткендей, мұндай жағдай бейбітшілікті «сақтау» жоспарларын жасауға тырысатын қызметкерлердің шындықтан алшақтауына және нәтижесінде күтілмеген салдарға әкеледі. Бұдан бөлек, бұл бейбітшілік сақтау қызметкерлері үшін қолдау механизмін құрады, себебі олар өз жоспарларының сәтті жүзеге асырылғанын жоғары лауазымды органдарға баяндайды, бірақ шындығында бұл кері әсер береді. Егер жағдай зорлық-зомбылыққа ұласса, кінәні жергілікті халыққа жабады. Джеймс Фергюсон және Л. Ломан. Бейбітшілік пен даму – екі бөлек сала болғанымен, сынның логикасы бірдей. Бейбітшілік сақтаушылар немесе даму агенттері болсын, үшінші тарап өкілдері жалпы халықтан оқшауланып, өздері дұрыс шешім қабылдай алады деп сеніп, ақпаратты жергілікті деңгейде жинаудан бас тартады. Бұл қастандық немесе империализм тудырмайды, бірақ олардың білімді, тәжірибелі сарапшылармен байланысы бар және бейбітшілік пен даму саласындағы әдебиеттерді жақсы білетін лауазымды тұлғалар ретінде дұрыс шешім қабылдай алатындығына деген нақты сенімнен туындайды. Бұл талдау Брахими талдауын толықтырады және оған сүйенеді. Брахими есебіндегі басты мәселелердің бірі – бейбітшілік операцияларының үйлестірілуі мен жоспарлануының жетіспеушілігі. Сонымен қатар, бейбітшілік сақтау операцияларының мақсаттары мен оларды қаржыландыруға бөлінген ресурстар арасындағы қарама-қайшылық. Сондықтан есепте Қауіпсіздік Кеңесінен мақсаттарды және оларды іске асыруға қажетті ресурстарды нақтылау талап етіледі. Ферон мен Лейтиннің пікірінше, Брахими есебі бас хатшыға Қауіпсіздік Кеңесімен операцияларға қажетті мақсаттар, әскерлер және ресурстарды келісуге мүмкіндік беретін саяси құралды ұсынады. Бұл құрал Босния, Сомали және Сьерра-Леоне сияқты елдердегі миссиялардағы қаржыландыру тапшылығының алдын алуға бағытталған. Кристин Грей Брахими есебінің ұсыныстарын іске асыру мәселелерін талдайды. Ол осы ұсыныстарды жүзеге асырудың қиындықтарын түсіндіреді. Атап айтқанда, Қауіпсіздік Кеңесінің мандаттары мен оларды іске асыруға жұмсалатын нақты ресурстар арасындағы алшақтықты қысқарту мәселесін қарастырады.

A growing critique of peacekeeping is the lack of engagement between the peacekeeping officials and the local populace. As Séverine Autesserre outlines in a 2015 Foreign Policy article, this creates an environment where the peacekeeping officials develop plans to 'keep' the peace, but they are disconnected from reality, having the opposite effect on the ground. Additionally, it creates a reinforcement mechanism for the peacekeeping officials, because the officials on the ground report that their plan was successfully implemented, but, in reality, it had adverse effects. If the situation on the ground turns into another outbreak of violence, the local populace will be blamed. James Ferguson, and L. Lohman. Although peacekeeping and development are two different things, the logic behind the criticism is the same. The third party officials whether they are peacekeepers or agents of development are isolated from the general populace, believing they know what is best, and refusing to gather information from a ground level. This is not out of maliciousness or imperialism, but out of a legitimate belief that they, as educated officials with access to other experts and who are well versed in development and peacekeeping literature, know what is best. incorporates and builds on the Brahimi analysis. One of the main issues that the Brahimi report identifies is the lack of coordination and planning of the Peacekeeping Operations. Also, the difference between the objectives of the Peacekeeping Operations and the resources destined to fund the missions. Therefore, the report asks the Security Council to make clear the goals and the resources to accomplish them. According to Fearon and Laitin, the Brahimi Report provides a political instrument for the secretary general to negotiate with the Security Council the goals, the troops, and the resources need it to the operations. This instrument tries to avoid the cases of underfunding presented in Missions such as in Bosnia, Somalia, and Sierra Leone. Christine Gray analyses the issues of implementing the recommendations of the Brahimi Report. She explains the difficulty in implementing these recommendations. In particular, in reducing the gap between the mandates of Security Council and the actual resources devoted to implementing them.