Кіріспе

Оңтүстік Африкалық кхоса композиторы (шамамен 1873 – 1905)

Енох Манкай Сонтонга (шамамен 1873 – 18 сәуір 1905) – Оңтүстік Африкалық композитор, ол 1994 жылдан бері Оңтүстік Африканың ұлттық әнұранының бірінші бөлігі ретінде орындалатын "Nkosi Sikelel' iAfrika" химнін жазғанымен әйгілі. Бұрын, 1925 жылдан бастап ол Африка Ұлттық Конгресінің ресми әнұраны болған. Сондай-ақ, ол Оңтүстік Африканың жаңадан құрылған солтүстік көршісі Зимбабведе де қабылданды және 1980 жылдан 1994 жылға дейін шона тіліне "Ishe Komborera Afrika" деп аударылды.

Ерте өмір және білім

Сонтонга, кхоса тайпасынан шыққан, Шығыс Кейп колониясындағы Уитенхаге қаласында дүниеге келген. Ол Ловедейл институтында мұғалімдікке оқыды, содан кейін сегіз жыл бойы Йоханнесбургке жақын Нэнсфилдтегі методисттік миссия мектебінде мұғалім және хор жетекшісі болып жұмыс істеді.

Мансап

"Nkosi Sikelel' iAfrika" әнінің алғашқы шумағы мен хоры 1897 жылы жазылған және бастапқыда мектеп әнұраны ретінде ойдастырылған. Ол алғаш рет 1899 жылы Тсонга мәсіхшісінің алғашқы пасторы болған преподобный Мбовенидің қызметке орнатылуында көпшілік алдында орындалды. Кейін коса ақыны Сэмюэл Мқхай тағы жеті шумақ жазды. Сонтонга 1905 жылдың 18 сәуірінде қайтыс болды. Оның өлім туралы куәлігінде, ол асқазан-ішек қабынуы және жарылған ішек тіркемесінен қайтыс болды, бұл сол кезде өлімге себеп болатын жиі кездесетін жағдай еді, себебі судың сапасы нашар болған.

Жеке өмір

Сонтонга Африкалық Методист Епископ шіркеуі пасторының қызы Диана Мгкибисаға үйленді және олардың бір ұлы болды. Мгкибиса 1939 жылы қайтыс болды.

Мұра

Бұл ән Джон Лангалибалеле Дубедің Оланге институтының хоры қолданғаннан кейін көбірек танымал бола бастады. Олар оны 1912 жылы Оңтүстік Африканың туыс халықтар ұлттық конгресінің мәжілісінде орындады. Ән жабылу дұғасынан кейін шырқалып, 1925 жылы ANC оны ресми жабылу әнұраны ретінде қабылдады. 1923 жылы Лондонда "Nkosi sikelel' iAfrika" деп жазылып, 1927 жылы Lovedale Press баспасында жарық көрді. Көп жылдар бойы Сонтонганың қабірінің орны белгісіз болды, бірақ ол 1990-шы жылдардың басында Браамфонтейн зиратының "Туыс христиандар" бөлімінде табылған. Оның қабірінің орналасқан жері құпия болып қалғанының бір себебі, ол "Енох" деген атпен тіркелген, ал "Сонтонга" тегі көрсетілмеген. 1996 жылдың 24 қыркүйегінде Сонтонганың қабірі ұлттық ескерткіш деп жарияланды және сол кездегі президент Нельсон Мандела сол жерде ескерткіш ашты. Сол шарада Оңтүстік Африканың "Еңбегі сіңгендер ордені" (Алтын) Енох Сонтонгаға өмірден өткен соң берілді.