Кіріспе

Сертоли-Лейдиг жасушаларының ісігі – Сертоли жасушаларының, Лейдиг жасушаларының әртүрлі пропорцияларынан және аралық және нашар дифференциацияланған неоплазмалар болған жағдайда, бастапқы гонадальды стромадан және кейде гетерологтық элементтерден тұратын ісіктер тобы. Сертоли-Лейдиг жасушаларының ісігі (жыныс безінің стромалық ісігі) – тестостерон бөлетін жұмыртқалық ісігі және жұмыртқалық пен ұрық безінің стромалық ісіктері тобының мүшесі. Ісік ересек жас шамасында пайда болады (жаңа туған нәрестелерде кездеспейді), сирек кездеседі, ұрық безінің ісіктерінің 1% азын құрайды. Мұндай тұқым қуалайтын жағдайларда көбінесе жас кісілерде кездеседі, көп түйінді қалқанша безінің ұлғайысы болуы мүмкін, сондай-ақ плевропульмонарлық бластома, Вилмс ісігі және жатыр мойнының рабдомиосаркомасы сияқты басқа сирек кездесетін ісіктердің жеке немесе отбасылық анамнезі болуы мүмкін. Тығыз байланысты терминдерге арренобластома және андробластома жатады. Екі термин де MeSH жүйесінде Сертоли-Лейдиг жасушаларының ісігіне жатқызылады.

Белгілері мен симптомдары

Ісік бөлетін артық тестостеронға байланысты, ересек әйелдердің үштен бірі прогрессивті еркелеудің (маскулинизацияның) даму тарихымен келеді. Маскулинизацияға овуляцияның болмауы, сирек менструация (олигоменорея), менструацияның тоқтауы (аменорея) және әйелдік белгілердің жоғалуы (дефеминизация) жатады. Қосымша белгілеріне безеу, шаш өсу (гирсутизм), дауыстың қалыңдауы, қызылшаның үлкеюі, шақ бас шашының сиреуі және бұлшық еттің күшеюі кіреді. Қандағы тестостерон деңгейі жоғары.

Себеп

Sertoli-Leydig жасушалық ісігінің нақты себебі белгісіз. Зерттеулер көрсетіп тұрғандай, көптеген жағдайларда белгілі бір генетикалық мутациялар (DICER1 генінде) маңызды рөл атқаруы мүмкін.

Диагностика

Жұмыртқалық ісіктің болуы және гормоналды бұзылулар Сертоли-Лейдиг жасушалық ісігін ұсынады. Дегенмен, гормоналды бұзылулар жағдайлардың үштен екісінде ғана кездеседі. Нақты диагноз гистологиялық зерттеу арқылы қойылады, бұл хирургиялық операция кезінде немесе одан кейін дайындалған патологиялық қорытындының бір бөлігі болып табылады. Сондай-ақ, жыныс безі-гонадалық стромалық ісіктерді қараңыз.

Жіктеу

Оғрық көптеген түрлі түрлерге жіктеледі. Ең көп кездесетіні – Сертоли жасушаларымен астарланған түтікшелер мен Лейдиг жасушаларының интерстициалдық топтарынан құралған.

Емдеу

Әдеттегі ем – хирургиялық араласу. Хирургиялық араласу көбінесе бір жақты сальпинг-оофорэктомия болып, фертильділікті сақтауға бағытталған. Егер ісік қатерлі болса, хирургиялық араласу радикалды болуы мүмкін, содан кейін көмекші химиотерапия, кейде сәулелік терапия тағайындалады. Барлық жағдайларда бастапқы емнен кейін бақылау қадағалау жүргізіледі. Sertoli-Leydig жасушаларының ісігі көбінесе ісік маркерлерінің деңгейін көтермейтіндіктен, бақылау физикалық тексеруді және бейнелеуді қайта-қайта жүргізуге баса назар беріледі. Жұмыртқалық бездің Sertoli-Leydig жасушаларының ісігінің көптеген жағдайлары тұқым қуалайтындықтан, клиникалық генетика қызметіне жолдау туралы мәселе қарастырылуы керек. Прогноз көбінесе жақсы, себебі ісік баяу өседі және көбінесе қатерсіз болады: 25% жағдайда қатерлі. Дифференциацияланбаған гистологиялық құрылымы бар қатерлі ісіктерде болжам нашар.