Кіріспе

Гранулозалық жасуша ісіктері – гранулозалық жасушалардан пайда болатын ісіктер. Олар эстроген бөлетін ісіктер және ірі, күрделі жұмыртқалық массалары түрінде көрінеді. Бұл ісіктер жыныс безінің түйіндік-стромалық ісіктері немесе эпителий емес ісіктер тобына жатады. Гранюлозалық жасушалар әдетте тек жұмыртқалықта кездессе де, гранулозалық жасуша ісіктері жұмыртқалықта да, ұрықта да пайда болады (жұмыртқалық және ұрық қатерлі ісігін қараңыз). Бұл ісіктерді қатерлі деп санап, басқа да қатерлі ісіктер сияқты емдеу керек. Жұмыртқалық ауруының екі түрі бар: балалар және ересектер, екеуі де баяу өседі, сондықтан жазылу көрсеткіштері жоғары. Бұл ісіктердің сатылану жүйесі эпителийлік ісіктердегідей, және көпшілігі І сатыда болады. Олардың ең көп кездесетін жасы 50-55 аралығы, бірақ кез келген жаста кездесуі мүмкін. Жасты гранулозалық жасуша ісігі – ұқсас, бірақ гистологиялық тұрғыдан ерекшеленетін сирек кездесетін ісік. Ол да жұмыртқалықта және ұрықта кездеседі. Ұрықта бұл ісік өте сирек кездеседі және қатерлі екені туралы хабарламалар жоқ. Бұл ісік көбінесе балаларда кездеседі (сондықтан оның аты осылай), бірақ ересектерде де кездесетіні хабарланған.

Ересектердегі гранулозалық жасушалы ісіктер

Келесі буын ДНК секвенирлеуін қолдану арқылы ересек гранулоза жасушаларының ісіктерінің 97%-ында FOXL2 генінде бірдей мутация табылды. Бұл соматикалық мутация, яғни ол көбінесе ұрпаққа берілмейді. FOXL2 генінің тізбегіндегі c.402C>G мутациясы аминқышқылының p. C134W орнына алмасуына әкеледі. Осы мутация гранулоза жасушаларының ісіктеріне себеп болуы мүмкін деп саналады.

Жас гранулозалық жасушалы ісіктер

Жақында жүргізілген екі зерттеу AKT1 ферментінің жасөспірім гранулозалық жасуша ісіктерінің пайда болуымен байланысты екенін көрсетті. 15 жасқа дейінгі қыздарда кездесетін жасөспірім гранулозалық жасуша ісіктерінің 60% астамында протеиннің плекстрин гомология доменіндегі ішкі қайталанулар (in frame duplications) анықталды. Қайталануы жоқ ісіктерде жоғары сақталған аминқышқылдарға әсер ететін нүктелік мутациялар табылды. Қайталануларды алып жүретін мутацияланған ақуыздар қалыпты емес субклеткалық таралуды көрсетті, плазмалық мембранада айқын байып, AKT1-дің күшті активтенуіне әкелді. РНК-Seq талдауы цитокин және гормондық сигналдану, сондай-ақ жасуша бөлінуімен байланысты процестерге қатысатын әртүрлі экспрессияланатын гендерді анықтады. Қосымша талдаулар мүмкін дедифференциация процесіне нұсқады және транскриптомдық бұзылыстардың көпшілігі AKT1 активтенуімен бұзылған транскрипция факторларының шектеулі тобы арқылы жүзеге асуы мүмкін екенін ұсынды. Осы нәтижелер AKT1 соматикалық мутацияларын жасөспірім гранулозалық жасуша ісіктерінің патогенезіндегі ықтимал бастапқы оқиғалар (driver events) ретінде көрсетеді.

Жалпы сыртқы түрі

Ісіктер мөлшері әр түрлі, кішкентай дақтардан бастап, орташа диаметрі 10 см болатын үлкен массаларға дейін. Ісіктер сопақ пішінді және жұмсақ консистенциялы. Кесіндідегі гистологиялық зерттеу ретикулалық, трабекулалық аймақтарда интерстициалды геморрагия және Call-Exner денелерін – Грааф фолликулаларының арасында шашыраңқы орналасқан кішкентай киста тәрізді кеңістіктерді көрсетеді.

Ісіктік маркері

Ингибин гормоны гранулозалық жасуша ісіктерінің биомаркері ретінде пайдаланылған.

Гистология

Жасөспірімдердегі гранулоза жасушаларының ісіктері гистологиялық тұрғыдан ересектердегі гранулоза жасушаларының ісіктерінен көп мөлшердегі, эозинофильді цитоплазмасымен; көп митозға ұшырайтын, примитивті, полигональды жасушалардың ядроларымен; және ұйымдаспаған фолликулалармен ерекшеленеді.

Жануарларда

Қартайған аққу маймылдардың (Saimiri sciureus) жұмыртқалықтарында адамдарда кездесетін гранулозалық жасуша ісіктеріне ұқсас гранулозалық жасушалардың топтары пайда болады. Бұл осы түрде жасқа байланысты болатын қалыпты өзгеріс болып табылады.