Кіріспе
Батан тілі, сонымен қатар Чирин ну Иватан ("Иватан халқының тілі") деп те аталады, Филиппиннің Батанес аралдарында сөйленетін австронезиялық тіл. Аралдар Лузонға қарағанда Тайванға жақын болғанымен, бұл Формоза тілдерінің бірі емес. Иватан тілі – батан тілдерінің бірі, бұл тілдер австронезиялық тілдер отбасының малайо-полинезиялық тармағының негізгі бөлігі болуы мүмкін. Бабуян аралындағы (Ибатан) тілі кейде Иватан тілінің диалектісі ретінде жіктеледі. Испан отарлау кезеңінде Бабуян халқының көп бөлігі Батан аралына және Лусон құрлығына көшіп кетті. Арал 19 ғасырдың соңында Батаннан келген отбасылармен қайта қоныстанды, олардың көпшілігі Иватан диалектілерінің бірінде сөйледі. Иватан тілінде сөйлейтін адамдар өздерінің отанынан тыс жерлерде кездеседі, олардың көпшілігі материктік Лусонға, әсіресе жақын орналасқан Кагаян аңғарына, Илокосияға, Кордильера әкімшілік аймағына, Орталық Лузонға, Метро Манилаға, Калабарзонға, Миндороға және Палаванға қоныстанды. Минданаода да айтарлықтай Иватан тілінде сөйлейтін азшылықтар бар, олар негізінен Букиднон, Ланао және Котабатода 1950 жылдардан бері экономикалық мүмкіндіктер іздеп, осы аймақтардағы мемлекеттік жерлерге қоныстанды. Алайда, қазіргі уақытта Иватан қоныс аударғандардың ұрпақтары, әсіресе Минданаода туған жаңа буын арасында тілдері жоғалу қаупіне тап болып отыр, себебі олар Себуано тілін көпшілік сөйлейтін ортаға бейімделді. Басқа жерлердегідей, Иватан мен Минданаоның түрлі этникалық топтары арасындағы некелер де жиі кездеседі. Бүгінде Минданаодағы Иватан халқының көпшілігі ата-бабаларының ана тілінен гөрі Себуано, Хилигайно, Тагалог және басқа да Минданаоның жергілікті тілдерін әртүрлі деңгейде немесе мүлдем сөйлей алмайды.
The Ivatan language, also known as Chirin nu Ivatan ("language of the Ivatan people"), is an Austronesian language spoken in the Batanes Islands of the Philippines. Although the islands are closer to Taiwan than to Luzon, it is not one of the Formosan languages. Ivatan is one of the Batanic languages, which are perhaps a primary branch of the Malayo Polynesian family of Austronesian languages. The language of Babuyan Island (Ibatan) is sometimes classified as a dialect of the Ivatan language. Most of the Babuyan population moved to Batan Island and to Luzon mainland during the Spanish colonial period. The island became repopulated at the end of the 19th century with families from Batan, most of them speakers of one of the Ivatan dialects. Ivatan speakers are found outside their homeland, many of them settled in mainland Luzon particularly in nearby Cagayan Valley, Ilocandia, Cordillera Administrative Region, Central Luzon, Metro Manila, Calabarzon, Mindoro and Palawan and also settled as far as Mindanao. In Mindanao, a significant Ivatan speaking minority exist mainly in Bukidnon, Lanao and Cotabato where they settled since the 1950s in search of economic opportunities settled down in government homesteads in these areas. Nowadays, however, their language has becoming endangered among Ivatan settlers' descendants especially newer generations born in Mindanao, due to being accustomed into a society of Cebuano speaking majority. Like elsewhere, intermarriage between Ivatans and Mindanaoans of various ethnicities are not uncommon. Most of these Ivatans in Mindanao today speak the majority language of Cebuano, Hiligaynon, Tagalog and other Mindanao indigenous languages more than their ancestors' native language in varying fluency or none at all.
Кіріспе
Иватан ерекшелігі – оның сөздері, көбінесе v әрпі бар, мысалы, вакуль, Иватан және валуга. Солтүстік Филиппин тілдер тобымен байланысты болғанмен, Иватан оқшауланғандықтан, Баши тілдерінің қосалқы тобының тағы екі мүшесіне – Ями (Тао) және Итбаят тілдеріне жақын, олардың екеуі де Лузонға тән емес. Ибатан диалектісі, жақын маңдағы Бабуян аралдары тобында қолданылады, Иватанға өте ұқсас, сондықтан оны Иватан диалектісі ретінде немесе жеке тіл ретінде жіктеу керек пе, әлі толық анық емес, бірақ әрқайсысы ISO таксономиясында өз кодын алады. Иватанның екі диалектісі бар: Баско Иватан, көбінесе Ивасай деп аталады, Батан аралында кеңінен таралған, ал Оңтүстік Иватан немесе Изамурунг, Батанның оңтүстік жартысында және ең оңтүстік аралда, Сабтангта сөйленеді. ! ! Алдыңғы ! Орталық ! Артқы | Жақындау | Ашық /u/ дыбысы [e] және [o] дауыстыларына дейін төмендеуі мүмкін, олар тек испан, илокано және тагалог тілдерінен алынған сөздерде кездеседі. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Иватан тілінің дауыссыз дыбыстары
! Central
! colspan="2" | Back
|
! Close
|
|
|
|
|
! Open
|
|
| colspan="2" |
|}
/u/ can also be lowered to Vowels [e] and [o] only occur in loanwords from Spanish, Ilocano, and Tagalog. {| class="wikitable" style="text align:center;"
|+ Consonants of Ivatan
Nominative Genitive Locative free bound free bound 1st person singular yaken 'ako niaken ko diaken plural exclusive yamen kami niamen namen diamen inclusive yaten ta niaten ta diaten 2nd person singular 'imo 'ka nimo mo dimo plural 'inio kamo ninio nio dinio 3rd person singular sia sia nia na dia plural sira/sa sira/sa nira da dira
Этимология
Жасалған сөздер – екі сөздің бірігіп, жаңа сөз құрауы. Мысалдар: Сөз Жсалған сөз Мағынасы Қолданылуы Миру та анчиау Танчеу Кейінірек кездесеміз. Көше тілі Джинну Нгаян Му Нганму Қайда барасың? Көше тілі.
Жазу жүйесі
Иватан тілі латын әліпбиімен жазылады. Иватан тілі көбінесе ауызша қолданылатындықтан, жазба түрінде сирек қолданылады. Сондықтан қазіргі таңдағыда тілді жазудың тұрақты бір тәсілі жоқ және әртүрлі авторлар әртүрлі ережелерді қолдануы мүмкін. Білім министрлігі мемлекеттік мектептерде пайдалану үшін жасаған орфографияда латын әліпбиінің барлық 26 әрпі, сондай-ақ қосымша үш әріп – ch, ñ және ng қолданылады. «Шва» дыбысы, яғни «ə» дыбысы, әдетте «Диос Мамаджес» («di yos ma ma huhs») және «палек» («pa luhk») сөздеріндегідей «е» әрпімен белгіленеді.