Кіріспе

Халықаралық автоспорттық шара, қазіргі халықаралық автоспорттық шара.

Чемпиондар жарысы (ROC) – әр жылдың соңында/басында өткізілетін халықаралық автоспорттық шара, онда әлемнің ең үздік жарыс және ралли жүргізушілері қатысады. Бұл әлемдегі жалғыз жарыс, онда Формула-1, Әлемдік ралли чемпионаты, IndyCar, NASCAR, спорттық автомобильдер және турингтік автомобильдердің жұлдыздары бір-бірімен бірдей машиналарда тікелей бәсекелеседі. Жарыс алғаш рет 1988 жылы бұрынғы ралли жүргізушісі Мишель Мутон және IMP (International Media Productions) президенті Фредрик Джонсон ұйымдастырған. Бастапқыда бұл шара әлемнің ең үздік ралли жүргізушілері арасындағы жарыс болған, бірақ кейіннен әлемнің ең басты автоспорттық жарыстарынан, соның ішінде мотоцикл жарыстарынан да қатысушыларды қамту үшін кеңейтілді. Чемпиондар жарысының жалпы есеп бойынша үздік көрсеткеніне «Чемпиондар чемпионы» атағы беріледі және Анри Тойвоненнің естелік кубогы табыс етіледі. 1999 жылы ROC Ұлттар кубогы қосылды, қазір ол елдері үшін жарысатын екі жүргізушіден тұратын командаларды қамтиды. Шара бірнеше аренада өткен, оның ішінде 1992 жылдан 2003 жылға дейін 12 жыл Гран-Канарияда. 2004 жылдан 2019 жылға дейін шара Париждегі «Стад де Франс», Лондондағы «Уэмбли» стадионы, Бейжің ұлттық стадионы, Дюссельдорфтың «ESPRIT arena» стадионы, Бангкоктағы «Раджамангала» стадионы, Олимпиада стадионы, Майамидегі «Marlins Park», Эр-Риядтағы Король Фахд халықаралық стадионы және Мексикадағы «Foro Sol» сияқты ірі спорт стадиондарында өтті. Алайда, 2014 жылы шара Барбадостағы «Bushy Park» трассасында, ал 2022 жылғы жарыс Швецияның солтүстігіндегі мұз батқан Балтық теңізінде өтті.

Шолу

Чемпиондар жарысында жекелеген жүргізушілер трассадағы бір жарыста тікелей бәсекелеседі. Жүргізушілер кезең-кезеңімен, айналма формат бойынша іріктеуден өтеді, ал ең үздік сегіз жүргізуші нокаут турниріне қатысады. Чемпиондар жарысынан бұрын, екі жүргізушіден құралған сегіз команда РОК Ұлттар кубогында ұқсас форматта бақталастырады. РОК Ұлттар кубогы мен Чемпиондар жарысының екеуінде де финал үш кезеңнен тұрады, екі жеңіске алғаш жеткен команда немесе жүргізуші чемпион атанды.

Көліктер

"Чемпиондар жарысында" пайдаланылатын көліктер жыл сайын өзгеріп отырады. Әрбір жүріске дейін екі жүргізушіге де бірдей машина түрі тағайындалады, және әр машина барлық қатысушылар үшін толыққанды бірдей болады. Жарыс барысында әр жүргізуші бірнеше түрлі көліктерді басқару мүмкіндігіне ие болады. 2012 жылы "Чемпиондар жарысы" үшін таңдалған көліктерге ROC Car баггисі, KTM X Bow, Audi R8 LMS, Lamborghini Gallardo SuperTrofeo, VW Scirocco R Cup және NASCAR European Stock Car кірді.

Алғашқы оқиғалар (1988-1991)

Чемпиондар жарысы алғаш рет 1988 жылы Париждің жанындағы Линас Монтлери автодромында, 1986 жылғы «Тур де Корс» жарысын жетекшілік етіп тұрғанда қаза тапқан Анри Тойвоненнің құрметіне және ралли жүргізушілерінің әлем чемпионатының он жылдығын тойлау мақсатында өткізілді. Алғашқы жарысқа 1979-1988 жылдар аралығында әлемнің сегіз чемпионы қатысты: Бьёрн Вальдегард, Вальтер Рёрл, Ари Ватанен, Ханну Миккола, Стиг Бломквист, Тимо Салонен, Юха Канкунен және Мики Биасион. Финалда екі «ұшқыш фин» арасындағы күрес болды, онда Канкунен Салоненді жеңіп, алғашқы «Чемпиондар чемпионы» атанды. Бірінші жарыста Audi Quattro S1, BMW M3, Ford Sierra RS Cosworth, Lancia Delta Integrale, Opel Manta 400 және Peugeot 205 Turbo 16 автомобильдері қолданылды. Келесі жылдары негізгі жарысқа қосымша жаңа іс-шаралар өтті. 1990 жылы басталған Халықаралық ралли шеберлері, әлі әлем чемпионатында жеңіске жете қоймаған маусымның үздік жүргізушілеріне Чемпиондар жарысының негізгі жарысына қатысу мүмкіндігін беру үшін құрылды. 1994 жылы тұңғыш рет өткізілген Classic Rally Masters, 1965 жылға дейінгі Porsche 911 автомобильдерімен өткізілетін «тарихи» Чемпиондар жарысы болды. Осы екі іс-шара кейіннен тоқтатылды. 1989 жылдан 1991 жылға дейін Нюрбургринг, Барселона және Мадрид қалаларында бір реттік жарыстар өтті.

Гран-Канария (1992-2003)

Бұл шара 1992 жылдан бастап Гран-Канариядағы Ciudad Deportiva Islas Canarias аренасында келесі 12 жылға тұрақты орын тапты. Осы кезеңде ралли чемпиондарына назар аудару азайды. 1999 жылы Ұлттар кубогы енгізілді, бұл жарысқа алғаш рет трек жарыс жүргізушілері мен мотоциклшілерді қатыстырды, ал 2001 жылы ралли жүргізушілері емес жүргізушілердің негізгі жүлде үшін күресуге мүмкіндік алды. 2003 жылы шара Гран-Канарияда соңғы рет өтті, содан кейін 2004 жылдан бастап стадиондық трассаларға көшті. Төсек тастан асфальт трассаларына ауысу ралли жүргізушілерінің үстемдігін жоғалтуына әкелді, ал 2007 жылға қарай ралли жүргізушілерінің саны азайып, көпшілігі F1, жарыс машиналарын және спорттық автомобильдердің трек жүргізушілерінен құралды.

Сен-Дени (2004-2006)

2004 жылғы Чемпиондар жарысы 6 желтоқсанда Сен-Денидегі Stade de France стадионында өтті. Жеке жарысты жеңіп алған бірінші ралли емес жүргізуші – Хайки Ковалайнен, ал Ұлттар кубогын Франция атынан Жан Алеси мен Себастьен Лёб жеңді. Сондай-ақ, 2004 жылғы Формула-1 әлем чемпионы Майкл Шумахер мен 2004 жылғы әлем ралли чемпионы Себастьен Лёб арасында арнайы «Дүниежүзілік чемпиондар сынағы» жарысы өтті, оны Шумахер жеңіп алды. 2005 жылғы жарыс 3 желтоқсанда өтті. Жеке жарысты Себастьен Лёб жеңіп алды, себебі Том Кристенсен финалдан шығып кетті, ал Ұлттар кубогын Скандинавия атынан Том Кристенсен мен Маттиас Экстрём жеңіп алды. 2006 жылғы жарыс 16 желтоқсанда өтті. Бірінші болып Ұлттар кубогы өтті, және бұл жарысты Финляндия жеңді, Хеики Ковалайнен АҚШ-тың Трэвис Пастрананы соңғы кезеңде жеңді. Ковалайненнің командаласы екі дүркін әлем ралли чемпионы Маркус Гренхольм болды, ал Пастрана АҚШ командасы үшін барлық кезеңдерде өнер көрсетті, себебі Джимми Джонсон мен оның орнына келген Скотт Спид жарақаттарға байланысты жарысқа қатыса алмады. Жеке жарыс және Анри Тойвонен Мемориалдық трофейін швед Маттиас Экстрём жеңіп алды. Ол жартылай финалда Ковалайненді 0,0002 секунд айырмасымен жеңіп, финалда француз Себастьен Лёбті жеңді.

Лондон (2007-2008 жж.)

2007 жылғы Чемпиондар жарысы 16 желтоқсанда Англияның Лондон қаласындағы Уэмбли стадионында өтті. Ұлттар кубогы күнінің басында өтті және Германия Финляндиядан жеңіс тұрғысынан басым түсті. Содан кейін жекелей жарыс өтті, және Анри Тойвоненнің естелік кубогын Швециядан Маттиас Экстрем жеңіп алды, финалда Германияның Михаэль Шумахерін жеңді. 2008 жылғы жарыс 14 желтоқсанда өтті. Германия финалда скандинавиялық команданы жеңіп, Ұлттар кубогы титулын сақтап қалды, ал Себастьен Лоеб жекелей жарыста жақында зейнеткерлікке шыққан F1 драйвері Дэвид Коултардты жеңіп, жеңіске жетті.

Пекин (2009)

2009 жылғы Чемпиондар жарысы 3-4 қарашада Пекиннің Ұлттық стадионында өтті. Бірінші рет, Ұлттар кубогына қатысушыларды анықтау үшін аймақтық финалдар өткізілді, нәтижесінде Монако құрамасы 6-7 маусымда Портуда өткен Италия, Испания және Португалия командаларын жеңіп, негізгі жарысқа қатысу құқығын алды. Германия Ұлыбританияны жеңіп, Үшінші рет қатарынан Ұлттар кубогын жеңді, ал Матиас Экстрём 2007 жылғы финалдың қайта өткізілуінде Майкл Шумахерді жеңіп, жекелей чемпиондық атағын жеңіп алды.

Дюссельдорф (20102011)

2010 жылғы Чемпиондар жарысы 27-28 қарашада Дюссельдорфтың Esprit Arena-да өтті. Германия өздерінің үйдегі көрермендерінің алдында Ұлттар кубогын сақтап қалды, тағы да Ұлыбританияны жеңіп, ал Португалияның Филиппе Альбукерке жартылай финалда жаңадан тәждік ие болған F1 чемпионы Себастьян Феттелді және финалда Себастьян Лоебті жеңгеннен кейін жекелей жарыстың күтпеген жеңімпазы атанды. 2011 жылғы жарыс Франкфурттың Commerzbank Arena-да 3-4 желтоқсанда өтуі жоспарланған, бірақ Eintracht Frankfurt Германия футбол чемпионатының екінші лигасына түскеннен кейін, стадион сол күндері жарысты қабылдай алмады. Чемпиондар жарысы 2010 жылғыдай Дюссельдорфтағы Esprit Arena-да өтті. Германия финалда скандинавиялық команданы жеңіп, Ұлттар кубогын бес рет қатарынан жеңіп алды, ал болашақ ралли жұлдызы Себастьен Огиер финалда Ле-Манның аңызы Том Кристиенсенді жеңіп, жекелей кубокты жеңіп алды.

Бангкок (20122013)

2012 жылғы Чемпиондар жарысы 14-16 желтоқсанда Таиландтың Бангкок қаласындағы Раджамангала стадионында өтті. Жеке жарысты Lotus F1 жүргізушісі Ромен Грожан жеңіп алды, ол финалда Том Кристенсенді ұтты. Ұлттар кубогын Германия финалда Францияны жеңіп, алтыншы рет қатарынан жеңіп алды. 2012 жылғы жарыс ROC Asia бәсекесін алғаш рет қамтыды, онда Таиланд, Үндістан, Қытай және Жапония командалары ROC Ұлттар кубогындағы екі орын мен Чемпиондар жарысындағы жеке орындар үшін бақ сынасты. 2013 жылғы жарыс 14-15 желтоқсанда Таиландтың Бангкок қаласындағы Раджамангала стадионында өтуі жоспарланған, бірақ Бангкоктегі саяси жағдайдың тұрақсыздығына байланысты күшін жойды.

Барбадос (2014)

2014 жылғы Чемпиондар жарысы 13-14 желтоқсанда Барбадос мемлекетіндегі Буши Парк трассасында өтті. Бұл шара Солтүстік Америкада алғаш рет ұйымдастырылды. Жеке Чемпиондар жарысын 13 рет F1 жарысының жеңімпазы Дэвид Коултард жеңіп алды, ол финалда «Mercedes» F1 командасының сынақ пилоты және DTM жарысының ең жас жеңімпазы Паскаль Верлейнді ұтты. Ұлттар кубогын «Team Nordic» командасынан Том Кристенсен мен Петтер Солберг жеңіп алды, финалда олар «Team Great Britain» командасының Дэвид Коултард және Сьюзи Вольфтен басым түсті. 2014 жылғы жарысқа ROC Кариб теңізі чемпионаты да кірді, онда Барбадос, Ямайка, Гайана және Тринидад және Тобаго командалары ROC Ұлттар кубогындағы екі орын мен Чемпиондар жарысындағы жеке қатысу құқығы үшін күресті.

Лондон (2015)

2015 жылы Чемпиондар жарысы Лондонға қайта оралды және Стратфордтағы Лондон стадионында өткізілді. РОК Ұлттар кубогы 20 қараша күні, ал Чемпиондар жарысы 21 қараша күні өтті. Бұл жарысқа төрт мәрте Формула-1 әлем чемпионы Себастьян Феттель, тоғыз мәрте «24 сағат Ле-Ман» жарысының жеңімпазы Том Кристенсен және FIA World Rallycross Championship жеңімпазы Петтер Солберг қатысты. ROC Ұлттар кубогын Джейсон Плато мен Энди Приаулкстан құралған Англия 1 командасы жеңіп алды, ал Себастьян Феттель Чемпиондардың чемпионы атанды.

Маями (2017)

2017 жылғы Чемпиондар жарысы 21-22 қаңтарда Флорида штатының Майами қаласындағы Марлинс паркінде өтті. Бұл Солтүстік Америкада екінші рет ұйымдастырылды. 2017 жылғы жарысқа алты елден 15 драйвер қатысты. Драйверлердің арасында 2015 жылғы NASCAR Sprint Cup чемпионы Кайл Буш және бұрынғы Indy 500 чемпионы Хуан Пабло Монтоя болды, екеуі де алғаш рет ROC-ке қатысты. Хуан Пабло Монтоя Том Кристенсенді жеңіп, Чемпиондардың чемпионы атанды, ал Себастьян Феттель командаласы Паскаль Верляйн Чемпиондардың чемпионы іс-шарасында болған жазайымнан кейін Ұлттар кубогына қатыса алмағандықтан, Германия құрамасы үшін Ұлттар кубогын жеңіп алды. АҚШ командасының драйверлері Курт Буш және Кайл Буш Ұлттар кубогында екінші орын алды.

Рияд (2018)

2018 жылғы Чемпиондар жарысы Эр-Риядтағы Король Фахд халықаралық стадионында өтті, бұл Сауд Арабиясында өткен алғашқы халықаралық мотор спорты жарысы болды.

Мексика қаласы (2019)

2019 жылғы Чемпиондар жарысы Мексика қаласындағы Foro Sol аренасында өтті, бұл Солтүстік Америкада өткен үшінші Чемпиондар жарысы болды.

Виртуалды (2020)

2020 жылғы чемпиондар жарысы COVID-19 пандемиясының салдарынан Гран-Канария трассасының, сондай-ақ Рияд және Лондон стадиондарының трассаларында, барлығы «Assetto Corsa» ойынында қайта жасалған түрде онлайн форматта өтті.

Швеция (2022-2023)

2022 жылғы Чемпиондар жарысы Швецияның солтүстігіндегі Питеа қаласындағы Пите Хавсбадта өтті. Бұл іс-шара қар мен мұз жабынында алғаш рет ұйымдастырылды.