Кіріспе

Виктория Кресімен марапатталған алғашқы канадалық

Александр Робертс Данн VC (15 қыркүйек 1833 – 25 қаңтар 1868) – британдық және Достас елдерінің әскерлеріне жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары және беделді марапат – Виктория Кресімен марапатталған алғашқы канадалық. Өмірінің кейінгі жылдары ол Канадада британ армиясы үшін полк құруға көмектесті. Британ армиясының полкіне қолбасшылық еткен алғашқы канадалық ол болды. Данн Абесинияда (қазіргі Эритрея) британдық экспедицияға қатысқанда, түсініксіз жағдайда оқтан жарақаттанды және қайтыс болды. Оның қабірін 2000-2001 жылдардағы Эритрея-Эфиопия соғысына қатысқан Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау күштері құрамындағы Канада Қарулы Күштерінің әскерлері қайта тапты.

Отбасы және ерте өмірі

Данн 1833 жылы Жоғарғы Канаданың Йорк қаласында (кейін Торонто, Онтарио) дүниеге келді, ол Жоғарғы Канаданың Бас қабылдаушысы Джон Генри Данннің ұлы еді және Жоғарғы Канада колледжінде оқыды. Отбасысы Англияға қайтқанда, ол Харроу мектебіне түсті. 1852 жылы, 19 жасында, ол Британ армиясының 11-ші гусарлар полкіне (Принц Альберттің жеке полкі) кавалериялық офицерлік шен сатып алды. Даннның бойы 6 фут 3 дюйм болған, сондықтан ол Wilkinson Sword компаниясынан өзінің бойына сай 4 футтық арнайы семсер жасап алды.

Жеңіл бригаданың және Викторияның айқасы

Даннға Виктория кресі 1854 жылғы 25 қазанда Балаклава шайқасында Жеңіл бригаданың шайқасындағы ерлігі үшін берілді, ол кезде оның жасы 21 болған. Лейтенант Данн шайқасқа белсенді қатысып, әскерін орыс артиллериясын басып алуға жасалған нәтижесіз әрекеттерге жетекшілік етті. Кері шегіну бұйрығы берілгенде, ол жасағының бірі, сержант Роберт Бентлидің қиын жағдайда екенін көрді. Бентлидің аты ауыр жарақат алған. Орыс ұланшалары Бентлидің артта қалғанын байқап, оған шабуыл жасап, аттан түсіруге тырысты. Данн атын бұрып, Бентлиге көмекке қайтты. Ол екі-үш орыс сарбазын өлтіріп, Бентлиді қайта атына мінгізіп, қауіпсіз жерге қайтару үшін атының құрсауын шапалақтады. Содан кейін Данн жасағының тағы бір сарбазы, қара сержант Харви Леветтің аттан түсіп, орыс гусарының шабуылына ұшырағанын байқады. Данн Леветке көмекке келді және ұзынқы қылышымен орыс гусарын өлтірді. Ақыры қауіпсіз жерге жеткенде, Данн жасағының 110 атты әскерінен бар болғаны 25 адамның ғана аман қалғанын білді. Данн жылап жіберді. Соғыстан кейін 11-ші гусарлар полкі батырлығы үшін Виктория кресіне ұсынылатын сарбазды таңдауға құқылы екені жарияланды. Данн полк үшін бірауыздан таңдалды. Оның аты 1857 жылғы ақпан айында жарияланған Виктория кресімен марапатталғандардың алғашқы тізіміне енді. 1857 жылы Үндістан көтерілісі басталды. Данн Канадада Британ армиясы үшін 100-ші (Уэльс принцінің Корольдік Канадалық) жаяу әскер полкін құруға көмектесті, ол майор шенімен қосылды. 100-ші полк Ұлыбританияға аттанғанда, Даннға Ыбырайым жазығынан жақында табылған және генерал Вулфқа тиесілі деп есептелген қылыш сыйға тартылды. 1866 жылы ол Британ армиясындағы ең жас полковник болып полковник шеніне көтерілді. 1868 жылы Абиссинияға британдық экспедициясы басталғанда, оған 33-ші полкке қолбасшылық ету тапсырылды, ол британдық полкке басшылық жасаған алғашқы канадалық болды.

Құрған жері қайта табылып, 2001 жылы CFB Gagetown-нан келген Канадалық инженерлер тобы оны жөндеп қайта орнатты. Лагерьтік орындық және Даннның қылышы қазір Канада соғыс мұражайында қойылған. Оттава қаласы, Корольдік Канадалық легионының 638-ші бөлімшесінің (Каната) көмегімен, Даннның есімін сақтап, Александр Данн паркін құрды. Парк Оттавадағы Беллрок драйвінде орналасқан. Даннның туған жеріне жақын Торонтодағы Кларенс алаңында оған арналған ескерткіш тақта орнатылған.