Кіріспе

Француз генералы (1867–1946) басқа адам

Анри Жозеф Евгений Гуро (Гуро; 17 қараша 1867 – 16 қыркүйек 1946) – француз генералы, ең бастысы Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Француз Төртінші армиясына жетекшілік еткенімен танымал. Осыдан кейін ол Леванттың алғашқы жоғарғы комиссары (1919–1922), содан кейін Париждің әскери губернаторы (1923–1937) болды.

Ерте өмір

Анри Гуро Париждің 7-ші округінде, Рю-де-Гренелл көшесінде доктор Ксавье Гуро мен Мари Порталдың алғашқы баласы ретінде дүниеге келді, одан кейін тағы бес бала туды. Гуро отбасы бастапқыда Вандея аймағынан шыққан, бірақ Франция революциясы кезінде Анжерге, содан кейін Парижге көшіп кеткен. Анри үйде және Париждегі Станислас колледжінде білім алды. Оның әскери карьераны таңдауы, сол буын француз азаматтарының көптегені сияқты, Франко-прусс соғысындағы (1870–1871) Францияның жеңілісімен байланысты болды. Гуро 1888 жылы "Ұлы жеңіс" аталымымен Сент-Сир әскери академиясына қабылданды – бұл атау бекер таңдалмаған, себебі арасында алпыс болашақ генерал болды. 1890 жылы академияны бітіріп, "Труп де марин" әскеріне қосылды. Ол француз колониялық империясында қызмет ететін "Труп де марин" әскерінің құрамында шетелге жіберіледі деп күткен, бірақ әкесі теңізшілердің ұлына жаман ықпал етеді деп қорқып, бұған қарсы болды. Гуро әкесінің тілегін құрметтеді және Монбельярдағы 21-ші жаяу шабандоздар полкіне жіберілді.

Африка

Анри Гуро 1894 жылы Француз Суданына тағайындалды. Ол тиімді, бірақ сәттілікке қанағаттанған қолбасшы ретінде танымал болды. 1898 жылы оған француздарға қарсы он жылдан астам уақыт бойы күресіп келген қарсылық көшбасшысы Самориге қарсы күресетін бірнеше бөлімдердің біріне басшылық ету тапсырылды. Бұрынғы жеңілістердің салдарынан Нигер өзенінің оңтүстігіне қарай ығысқан Саморидің әскері бір жылдың ішінде жеңілді. 1898 жылдың 29 қыркүйегінде Гуроның жасағы Саморидің лагеріне кездейсоқ соқтығысып, оны тұтқынға алды. Бұл, ең бастысы, Батыста француз колониясының қарсы тұрған соңғы ірі мемлекетінің құлауы болды. Самориді тұтқынға алу Анри Гуроны Францияда кеңінен танымал етті, дәл сол кезде ұлтшылдар Фашодадағы британдықтарға қарсы жеңілістің салдарынан қалпына келген болатын. Жас капитан Париждің жоғары саяси топтарында құрметпен қарсы алынды, онда ол колониялық жобаға мүдделі, ықпалды бизнесмендер мен саясаткерлермен таныстырылды. Олардың арасында "колониалдық партия" деп аталған партияның болашақ негізін қалаушылар, Аугуст д'Аренберг және Эжен Этьен де болды. "Колониалдық партияның" қолдауымен Анри Гуро келесі он бес жыл бойы Нигер, Чад және Мавританияда қызмет етті. 1907 жылы ол Мавританияның генерал-губернаторының полковнигі және комиссары болып тағайындалды, онда Марокко мен Француз Батыс Африкасы арасындағы көліктерге қауіп төндірген бедуин тайпаларына қарсы науқанға жетекшілік етті. 1911 жылы Франциядағы Әскери жоғары мектепті бітіргеннен кейін полковник Гуро Мароккоға жіберілді, онда ол генерал-бригадир болып жоғарылатылып, Ляутейдің басшылығымен қызмет етті. Ол Фес әскери аймағының қолбасшысы болып тағайындалды, ал 1914 жылдан 1915 жылға дейін Марокконың батысындағы барлық француз колониялық әскерлеріне басшылық етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың ортасында ол Дарданелл жорығына жіберілген француз экспедициялық корпусының командирі болды. 30 маусымда жарақаттанып, кейін оң қолынан айырылды. 1915 жылдың желтоқсанынан 1916 жылдың желтоқсанына дейін және 1917 жылдың маусымынан соғыс аяқталғанға дейін ол Батыс майданында Төртінші армияға қолбасшылық етті, онда Екінші Марна шайқасында серпімді қорғаныс тактикасын қолданғаны үшін көзге түсті. 1918 жылдың 22 қарашасында ол Страсбург қаласына кірді, 1918 жылдың 11 қарашасында сол жерде жарияланған Кеңес үкіметін құлатты.

Сирия мен Ливандағы француз мандаты

Соғыстан кейін Гура 1919 жылдан 1922 жылға дейін Таяу Шығыстағы француз үкіметінің өкілі және Левант армиясының бас қолбасшысы болды. Франко-түрік соғысы кезінде француз күштеріне басшылық ету арқылы, ол Сирия мен Ливан үшін француз мандаттарының құрылысын қадағалады. 1916 жылғы Сайкс-Пико келісімі күшке енгеннен кейін, бұл келісім Осман империясының басып алынған қалдықтарын Франция мен Ұлыбритания арасында бөлісті, Гура Леванттың француздық бөлігін күштеп орындау үшін жіберілген күштерге жетекшілік етті. 1920 жылдың 20 қаңтары мен 10 ақпаны аралығында Гураның әскерлері Франко-түрік соғысындағы күштерге көмек көрсету үшін солтүстікке жылжытылды. Гура Мараш шайқасында түрік ұлттық күштерінің көтерілісін басып, француз әскерлерінің Сирияға қайтаруына себеп болды. Онда Гураның король Фейсалға бақылау орнату әрекеті күшейді. Гура 1920 жылдың 23 шілдесінде Мейсалун шайқасында король Фейсалдың аз ғана мерзімге созылған монархиясын талқандады, Дамаскіні басып алды, Сирия революциясының күштерін жеңіп, Сириядағы француз мандатын орнатты. Бұл аумақтар Гураның жарлықтарымен бірнеше рет қайта ұйымдастырылды, ең танымал 1920 жылдың 1 қыркүйегінде Ұлы Ливан мемлекетінің құрылуы болды. Гура Сирия мен Ливанның француз жоғары комиссары болды, ол отарлық үкіметтің нақты басшысы еді. Ол Левантта осы рөлімен және бір аңызға айналған оқиғасымен еске алынады. Мейсалун шайқасынан кейін Гура Саладиннің мазарына барып, оны тепкілеп: «Оян, Саладин! Біз қайтып келдік. Менің осында болуым ай мен күннің арасындағы жеңісті білдіреді» деген сөздерді айтқан деседі. Алайда, бұл цитата кейде Гураның емес, Мариано Гойбеттің сөзі ретінде келтіріледі. Гураның Сириядағы басқаруында, оның жас кезінде Мароккода Ляутейдің басшылығымен жұмыс істеген кезінен алынған көптеген тәжірибелер пайдаланылды, онда отарлық саясат тайпаларды, суфилерді және ауылдық берберлерді манипуляциялау арқылы елді бақылауға бағытталған. Сирияда бұл друздар мен алавиттер қауымдастықтары үшін жеке басқарулар құру арқылы іске асырылды, мақсаты олардың мүдделерін қалалық ұлтшылдардан бөлу еді. Дамаскіні француздар басып алғаннан кейін, Оңтүстік Ливанның халық қаһарманы Адхам Ханжар 1921 жылдың 23 маусымында Гураның өміріне қастандық жасауға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды.

Кейінгі жылдар

1923 жылы ол Францияға оралды, онда 1923 жылдан 1937 жылға дейін Париждің әскери губернаторы қызметін атқарды. Сондай-ақ, ол 1927 жылдан 1937 жылы зейнетке шыққанға дейін Жоғарғы Одақтас әскери кеңесінде қызмет етті. Генерал Гура 1946 жылы Парижде дүниеден өтті.

Жарияланған еңбектер

Мавританияның бағындырылуы. Journal des marches et opérations de la colonne de l'Adrar, 1910; Африкалықтың естеліктері, Судан, 1939; Зиндер-Чад. Африкалықтың естеліктері, 1944; Мавритания Адрар, 1945; Марокко, 1946.

Мұра

Париждің 7-ші округінде Général Gouraud алаңы бар. Général Gouraudқа арналған ескерткіш "Инвалидтер" саябағының жанында орналасқан. Марокконың Атлас тауларындағы Ифран қаласының жанындағы алып кедр ағашы генералдың құрметіне аталған; Gouraud кедрінің жасы 800 жылдан асып, оны Gouraud әскерлері 1917-1919 жылдары Тимахит үстіртіндегі отаршылдыққа қарсы күреске қарсы француз әскери науқаны кезінде тапқан. Сонымен қатар, Орта Атлас тауларындағы Cèdre Gouraud орманы Gouraudтың есімімен аталады; бұл орман – жойылып бара жатқан Барбарий макакасының қалған сирек мекендеу орындарының бірі. Бейрут қаласының Ахрафие ауданындағы Gouraud көшесі генералдың құрметіне аталған.

Леванттағы уақыты туралы

Филипп Гура. "Le général Henri Gouraud au Liban et en Syrie" (1919–1923) (Орта Шығысты түсіну). L'Harmattan (1993). Элизабет Томпсон. "Колониалды азаматтар: Республикалық құқықтар, әкелік артықшылықтары және француз Сириясы мен Ливанындағы гендер". Колумбия университетінің баспасы (2000).