Кіріспе

Микоплазмалық пневмония — Микоплазма пневмонияе бактериясынан туындайтын бактериялық пневмонияның бір түрі.

Белгілері мен симптомдары

M. pneumoniae алғашқы атипиялық пневмония, трахеобронхит және жоғарғы тыныс алу жолдарының аурулары сияқты көптеген симптомдарды тудырады. Алғашқы атипиялық пневмония – бұл ең ауыр көріністердің бірі, ал трахеобронхит ең көп кездесетін симптом. Қалған 15% жағдайдың, әдетте ересектерде, симптомдары байқалмайды. Симптомды инфекциялар бірнеше күннің ішінде дамиды, ал пневмонияның көрінісі пневмонияны тудыратын басқа бактериялық патогендер мен жағдайлармен шатастырылуы мүмкін. Трахеобронхит балаларда жиі кездеседі, себебі олардың иммундық жүйесінің қабілеті төмендеген, және жұқтырған балалардың 18%-ына ауруханаға жату қажет болуы мүмкін. Ферменттік иммуноталдау (EIA) серологиялық тесттері M. pneumoniae-ді анықтаудың ең көп қолданылатын әдісі болып табылады, себебі олардың құны төмен және сынақ уақыты салыстырмалы түрде қысқа. Серологияның бір кемшілігі – тірі организмдердің болуын қажет етуі, бұл инфекцияның ауырлығын жоғары бағалауға әкелуі мүмкін. M. pneumoniae инфекциясын емдеу үшін қолданылатын көптеген антибиотиктер рибосомалық кешендердегі бактериялық рРНК-ға бағытталған, соның ішінде макролидтер, тетрациклиндер, кетолидтер және фторхинолондар, олардың көпшілігі ауыз жолымен беріледі. Макролидтер гиперсезгіштікті азайтуға және эпителий қабығын тотығу және құрылымдық зақымданудан қорғауға қабілетті, бірақ олар бактерияларды тек тежеуге (бактериостатикалық) ғана қолданылады және бактериялық жасушалардың өліміне себеп болмайды. Жапонияда жұқтырған балаларды емдеуде ең көп қолданылатын макролидтер – эритромицин және кларитромицин, олар 23S рРНК-ға байланысу арқылы бактериялық белок синтезін тежейді.

Алдын алу

Mycoplasma pneumoniae инфекциясының таралуын шектеу қиын, себебі симптомдар пайда болуға дейін бірнеше күнге созылатын инфекция кезеңі болады. Бактерияны дұрыс диагностикалау және тиімді емдеу құралдарының жетіспеуі де инфекцияның жайылуына себеп болады. M. pneumoniae вакцинасын жасау жұмысы негізінен жасушаға ілігуін болдырмауға бағытталған, бұл цитотоксикалық әсерді және одан кейінгі симптомдардың пайда болуын тоқтатуға мүмкіндік береді. Жасуша бетіндегі адгезиялық рецепторларды бұғаттайтын пептидтерді енгізу арқылы M. pneumoniae-нің жабысуын да болдырмауға болады.

Эпидемиология

Микоплазмалық пневмонияның (МП) таралуы ересектерге қарағанда балаларда жиі кездеседі. Көптеген ересектерде ауру симптомсыз өтеді, ал балаларда көбінесе симптомдар байқалады. Аурудың таралуы маусым мен географияға байланысты емес сияқты, бірақ инфекция жаз және күз айларында жиірек тіркеледі, осы кезде басқа тыныс жолдарының инфекциялары азаяды. Қайта жұқтыру мен эпидемиялық айналым P1 адгезинінің түрлерінің өзгеруімен байланысты деп саналады. Қоғамда жұққан пневмонияның шамамен 40% M. pneumoniae инфекциясынан туындайды, балалар мен қарт адамдар ең осал, бірақ M. pneumoniae-ден туындаған пневмонияға қатысты жеке тәуекел факторлары анықталған жоқ. M. pneumoniae жақын байланыс және жөтелген кезде аэрозольдің таралуы арқылы жұғады, себебі жасуша қабырғасы жоқ организм құрғауға өте сезімтал. M. pneumoniae инфекциясының ошақтары мектептер, мекемелер, әскери бөлімдер және отбасылар сияқты жақын және ұзақ уақыт бірге болатын адамдар тобында пайда болады. Әлемдік қауымда жұққан пневмония (CAP) жағдайларының арасында микоплазмалық пневмонияның көрсеткіші 10-15% құрайды. CAP-қа шалдыққан ересектерде микоплазмалық пневмонияның көрсеткіші 15%, ал балаларда – 27,4% болып бағаланады. Ауруханаға жатқан CAP пациенттерінің арасында M. pneumoniae көрсеткіші ересектерде 35%, балаларда 24% құрайды. Ересектерде ауруханаға жатқызу көрсеткіші жасқа байланысты артады. M. pneumoniae басқа өкпе ауруларын тудырушы фактор ретінде танылған. Симптомдары жоқ немесе аз симптомдары бар пациенттер медициналық көмекке жүгінбегендіктен, M. pneumoniae жағдайлары тіркелмеуі мүмкін. Әлемдік деңгейде зертханалық техникалар мен сынама алу әдістерінің айырмашылықтары да тіркелген жағдайлардың санына әсер етуі мүмкін. M. pneumoniae тамшылар мен аэрозольдер арқылы, әдетте жұқтырған адамның жөтелгені немесе түскені арқылы таралады. Адамда жөтел жалғаса берсе, басқа симптомдар басылғаннан кейін де жұқпалы болып қалуы мүмкін. Жұқпалы аурудың айналымы 3-7 жылдық циклмен жүреді. Климат, маусым және география сияқты факторлар M. pneumoniae таралуына аз әсер етеді деп есептеледі. АҚШ-та жағдайлар жаздың соңы мен күздің басында жиірек тіркеледі, ал басқа аймақтар маусымның жағдайлар санына әсер етпегенін хабарлайды. Эль-Ниньо сияқты ауа-райы құбылыстары жылдық циклдарға және континенттер арасындағы маусымдық айырмашылықтарға әсер етуі мүмкін.